Sau 14 năm lớn lên trong hình hài một bé gái, Mauro Cabral nhận ra rằng, mình không có các cơ quan sinh sản của nữ giới. Mặc dù chàng trai này luôn cảm nhận mình là một đấng mày râu, anh vẫn bị cha mẹ ép phẫu thuật tạo âm vật.

Nang cao nhan thuc ve quyen cua nguoi lien gioi tinh - Anh 1

Trước khi quyết định điều trị bằng nội tiết tố, bác sĩ cần dự trù diễn tiến xấu ở trẻ (ảnh minh họa).

Đến bây giờ, Mauro Cabral vẫn day dứt tự hỏi điều gì đã xảy ra trong suốt những năm tháng ấy, làm cách nào để tìm lại đời mình. Mauro Cabral đã chịu đựng đau khổ, cha mẹ anh bối rối và anh mất đi tiếng nói với những bất thường xảy đến với giới tính của mình.

Theo thống kê của Cộng đồng Liên giới tính Bắc Mỹ (ISNA), trung bình khoảng 2.000 ca sinh sẽ có một đứa trẻ là liên giới tính - Interssex. Một đứa trẻ được gọi là Intersex khi đặc điểm sinh học của nó không vừa vặn làm nam hay nữ như thông thường. Có ít nhất 40 dạng Intertex liên quan đến gen, nhiễm sắc thể, đặc điểm giải phẫu, hoóc môn. Ở các nước phương Tây, y học thường can thiệp để áp đứa trẻ vào một giới tính cố định, và kết quả thường là… tồi tệ.

Tháng 1 vừa qua, Chính phủ Chile đã đánh dấu một bước chuyển quan trọng về quyền của Intersex. Bộ trưởng Y tế nước này ra một thông tư yêu cầu ngừng những cuộc phẫu thuật “bình thường hóa” với trẻ em Intersex. Đây là nước thứ hai chính quyền chỉ đạo ngăn chặn can thiệp y tế như vậy. Trước đó hồi tháng 4.2015, Malta là quốc gia đầu tiên ban bố một điều luật tương tự.

Ở một nước sống dưới chế độ độc tài 17 năm, đây là chuyển biến hết sức quan trọng không chỉ với cộng đồng LBGT mà còn là quyền con người nói chung, như lời Camilo Godoy Pena, một nhà hoạt động nhân quyền vận động cho quyền của Intersex. Camilo Godoy Pena cho rằng, tiến bộ ở đất nước anh là cơ sở để khích lệ cộng đồng Intersex ở các nước khác đấu tranh để Bộ Y tế nước họ ban hành những hướng dẫn về can thiệp y khoa với trẻ em Intersex.

Việc đấu tranh cho cộng đồng Intersex hoàn toàn không phù phiếm. Trên thực tế, nhiều người phải chịu sự “tra tấn” về thể xác và cả tinh thần từ những quan niệm sai lầm. Ở Mỹ, những cuộc giải phẫu và tiêm hoóc môn thập niên 1950 gây tổn hại đến nhiều trẻ em đã làm dấy lên đòi hỏi phải có phương pháp tiếp cận mới.

Morgan Carpenter, nhà hoạt động quyền cho người lưỡng tính, Chủ tịch tổ chức Organisation Intersex International Australia nói rằng, việc cắt ghép bộ phận sinh dục ở cả bé trai lẫn bé gái trong những trường hợp tương tự đều vi phạm nhân quyền. “Họ soi vào bộ phận sinh dục chứ không phải nhìn vào những con người nữa”, nhà hoạt động nói.

Ở những khu vực nông thôn, nơi mà điều kiện tiếp cận y tế còn hạn chế thì các hình thức tra tấn còn man rợ hơn. Ở một số nước Châu Phi, những đứa trẻ sinh ra bất thường có thể bị giết theo các nghi thức truyền thống khác nhau. Trường hợp gần đây nhất là Muhadh Ishmael, 17 tuổi, sống trong một làng quê nghèo ở Malindi, Kenya. Muhadh Ishmael có bộ phận sinh dục của cả nam lẫn nữ. Tháng 12 năm ngoái, người chú ruột thuê một nhóm người bỏ thuốc Muhadh Ishmael và cắt dương vật, vết thương dẫn đến cái chết tức tưởi.

Người lưỡng tính đang bị xâm hại là vấn đề diễn ra khắp nơi, từ các nước phát triển đến những làng quê nghèo ở thế giới thứ ba. Tuy nhiên, nhận thức về nó chưa được nêu cao, như ủy viên Hội đồng nhân quyền Liên Hợp Quốc, Zeid Ra’ad al-Hussein, thừa nhận: “Tôi ít biết về Intersex trước khi đảm nhiệm công việc này… Không phải cộng đồng Intersex không lên tiếng mà những người khác không chịu lắng nghe”.

Nhưng tình hình đã được cải thiện trong những năm gần đây, tiếng nói của cộng đồng Intersex ngày càng mạnh mẽ hơn. Chính quyền trung ương và địa phương ở một số nơi cũng quan tâm đến vấn đề người lưỡng tính để ban bố những chỉ đạo phù hợp. Năm ngoái, Liên Hợp Quốc ra một báo cáo lên án việc xúc phạm người lưỡng tính. Tháng 9.2015, lần đầu tiên Liên Hợp Quốc tổ chức cuộc họp thảo luận về quyền của người lưỡng tính.

Mauro Cabral, nhân vật đầu bài viết, lúc này đã là người đấu tranh cho quyền của người lưỡng tính. Anh nói rằng, những điều mình và các nhà đấu tranh đang làm không thể thay đổi cuộc sống của bản thân anh, mà để ngăn chặn những người khác thoát khỏi cái quy trình nghiệt ngã mà anh đã trải qua. Cabral mong muốn, lưỡng tính được ghi nhận đầy đủ như một vấn đề về quyền con người.