Ngày 28-11, Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM tổ chức Hội nghị chuyên đề thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống và xử lý tội phạm buôn lậu tại TP.HCM, với sự tham dự của cơ quan Hải quan, Công an, Ban Nội chính- Thành ủy TP.HCM…

Ngà voi nhập lậu do Cục Hải quan TP.HCM bắt giữ. Ảnh: T.H

Theo đánh giá của Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM, tội phạm buôn lậu tại TP.HCM ngày càng phát triển, đa dạng, thủ đoạn tội phạm tinh vi, có sự móc nối các đối tượng trong và ngoài nước để thực hiện hành vi phạm tội. Nhiều tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân lợi dụng sự sơ hở của pháp luật để XNK, vận chuyển trái phép hàng hóa, buôn lậu nhằm trốn thuế, thu lợi bất chính, gây ra hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chính sách phát triển kinh tế, điều tiết thị trường, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước.

Số vụ án khởi tố về tội buôn lậu hàng năm đều tăng, nhất là năm 2015 và năm 2016. Từ năm 2013 đến nay, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP.HCM thụ lý 81 vụ buôn lậu, với 177 bị can. Ngoài ra, Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan TP.HCM khởi tố 13 vụ chuyển cho Công an TP.HCM điều tra theo thẩm quyền.

Số tin báo về tội phạm buôn lậu do Cục Hải quan TP.HCM chuyển đến chiếm 2/3 các tin báo về tội buôn lậu do Công an TP.HCM thụ lý; số vụ án khởi tố về tội buôn lậu do Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM thụ lý chiếm 45% trong nhóm tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế… cho thấy, tại TP.HCM tội phạm này có chiều hướng gia tăng về số lượng, tính chất tội phạm diễn biến phức tạp…

Đối tượng phạm tội chủ yếu là chủ các doanh nghiệp, công ty trong nước và cá nhân thực hiện. Có trường hợp đối tượng phạm tội thuê các đối tượng làm dịch vụ thủ tục hải quan thực hiện. Một số số vụ có sự cấu kết với các đối tượng nước ngoài, các đối tượng là công chức nhà nước làm nhiệm vụ kiểm tra hàng hóa…

Hàng hóa buôn lậu rất đa dạng về chủng loại. Các đối tượng buôn lậu các mặt hàng theo nhu cầu của thị trường trong từng thời kì. Các mặt hàng buôn lậu chủ yếu là xe ô tô, hàng điện tử, điện lạnh, phụ tùng xe ô tô, xe máy, vật liệu xây dựng, hàng bách hóa… Đặc biệt, buôn lậu cả những mặt hàng cấm như ngà voi, sừng tê giác, gỗ quý; hàng độc hại như phế liệu, máy móc thiết bị cũ không còn giá trị sử dụng…

Theo phân tích của các cơ quan tố tụng, quy mô, hình thức phạm tội rất đa dạng, tinh vi, nổi lên một số dạng, như: lợi dụng thủ tục hải quan để buôn lậu; làm giả tài liệu, giấy tờ, chứng từ để thông quan trái phép hàng hóa; làm giả tài liệu, giấy tờ, chứng từ để thông quan trái phép hàng hóa; Lợi dụng chính sách ưu đãi của nhà nước trong lĩnh vực XNK để thực hiện hành vi buôn lậu…

Tại hội nghị, đại diện các cơ quan quản lý cũng cho rằng, các vụ buôn lậu được khởi tố xét xử còn quá ít so với thực tế phát hiện bắt giữ; nêu lên một số khó khăn vướng mắc trong xử lý tội phạm buôn lậu, như: văn bản pháp luật chưa đầy đủ, rõ ràng khó vận dụng dẫn đến một số trường hợp nhận thức, đánh giá chứng cứ của các cơ quan tiến hành tố tụng còn khác nhau. Theo Viện Kiểm sát nhân dân TP.HCM, tội phạm buôn lậu rất đa dạng, liên quan đến nhiều ngành nghề, lĩnh vực nên được điều chỉnh bằng rất nhiều văn bản, quy định pháp luật. Tuy nhiên, có nhiều văn bản, quy định pháp luật nhất là lĩnh vực XNK không thống nhất, chồng chéo khó vận dụng, chưa phù hợp, chưa rõ ràng trong việc xác định tội danh…

Bên cạnh đó, qua các vụ buôn lậu được phát hiện xử lý, đại diện các cơ quan Viện kiểm sát, Công an, Hải quan TP.HCM cũng đã phân tích chỉ ra những bất cập mà các đối tượng vi phạm pháp luật lợi dụng để buôn lậu, như: lợi dụng phân luồng, chữ kí số, đại lý thủ tục hải quan… để buôn lậu, cần kiến nghị cơ quan quản lý có giải pháp để ngăn chặn và xử lý nghiêm tình trạng này.

Lê Thu