Chính phủ Mỹ hôm 18.9 đã dẫn độ một nghi phạm tham nhũng bị Trung Quốc truy nã gắt gao nhất, như một bằng chứng cho thấy Mỹ giúp Trung Quốc "đả hổ đập ruồi".

My giup Trung Quoc “da ho dap ruoi”, giao quan tham cho Bac Kinh - Anh 1

Yang bị dẫn độ từ Mỹ về TQ

Có thể bạn quan tâm

Mỹ giúp Trung Quốc "đả hổ đập ruồi" khi Yang Jinjun cùng 8 người TQ khác bị Cục Hải quan-di trú Mỹ (ICE) trả về bằng máy bay thuê, trao cho phía TQ hôm 18.9.

Truyền hình TQ chiếu hình ảnh công an TQ siết vai Yang bị còng tay trên đường băng sân bay ở thành phố Fuzhou (nam TQ) và nói ông ta bị đưa về từ bang Arizona (Mỹ).

Chị gái của Yang là Yang Xiuzhu, một cựu cán bộ ở thành phố Wenzhou (nam TQ) cũng thuộc nhóm đào tẩu bị TQ truy nã gắt gao nhất về tội tham nhũng. Thị là nghi phạm số 1 trong vụ tham nhũng “khủng” liên quan đến quỹ xây dựng, ở cấp chính phủ.

Mỹ hợp tác để buộc TQ nhượng bộ

ICE nói Yang chị đã bị bắt từ năm ngoái, đang chờ bị trục xuất về TQ. Hai chị em Yang trốn qua Mỹ từ năm 2001, khi Yang là tổng giám đốc tập đoàn Minghe. Ông ta bị buộc tội đưa hối lộ và tham nhũng. TQ năm 2005 đã nhờ cảnh sát quốc tế Interpol truy nã quốc tế đối với Yang.

Yang cùng 8 người khác bị đưa về TQ trên chuyến bay nói trên.

Theo Ủy ban Kiểm tra, kỷ luật trung ương (CCDI) của đảng Cộng sản TQ, Yang là kẻ đầu tiên trong danh sách 100 đối tượng mà chính phủ TQ công bố hồi tháng 4, rằng họ sẽ bị chính phủ Mỹ trao trả về TQ.

Danh sách này có ảnh và số thẻ chứng minh thư của các cựu cán bộ, sĩ quan công an, kế toán… bị nghi nhân hối lộ, chiếm đoạt công quỹ và rửa tiền.

Yang là đối tượng thứ 13 bị trả về TQ từ khi “Lưới trời” được tung ra hồi tháng 3.2015, nhằm để bắt quan tham nhũng trốn ra nước ngoài, để thu hồi tài sản bất chính của họ.

Trước đó đã có 12 đối tượng về nước sau khi được các điều tra viên TQ tìm đến tận nhà thuyết phục họ hồi hương, hoặc do các nước khác bắt trao trả cho TQ.

My giup Trung Quoc “da ho dap ruoi”, giao quan tham cho Bac Kinh - Anh 2

Một đối tượng nữ TQ bị dẫn độ được cho đeo khẩu trang

Có thể xem đây là sự hợp tác của Mỹ vào chiến dịch bài trừ tham nhũng “Lưới trời” của TQ, một hoạt động hiếm có giữa hai quốc gia không ký thỏa thuận dẫn độ.

Vụ này diễn ra đúng một tuần trước khi Chủ tịch TQ Tập Cận Bình có chuyến thăm Mỹ, bắt đầu từ ngày 22.9. Nhưng ICE lại nói vụ này không liên quan chuyến thăm của ông Tập.

Mỹ đang gây sức ép nhiều lên ông Tập về nhiều vấn đề lớn. Tổng thống Mỹ Barack Obama nói ông sẽ “cự” ông Tập về những cáo buộc tin tặc TQ thường xuyên cướp thông tin của các công ty Mỹ. Hai nước cũng bất đồng chuyện TQ tuyên bố độc chiếm chủ quyền biển Đông.

Một số đảng viên Cộng hòa đã chỉ trích việc ông Obama tính tổ chức dạ tiệc cấp quốc gia để chiêu đãi ông Tập vào ngày 25.9 tới, nhất là sau khi TQ phá giá đồng nhân dân tệ.

Trong bối cảnh này, Mỹ cần có hành động cân bằng, nhằm buộc TQ vốn luôn cứng rắn ở nhiều vấn đề ngoại giao quan trọng phải có sự nhượng bộ.

Liệu Mỹ có cho dẫn độ em trai của Lệnh Kế Hoạch ?

Trong gần 3 năm nắm quyền lực, ông Tập tung ra chiến dịch bài trừ tham nhũng “đả hổ đập ruồi”. Nhưng cho đến nay, Mỹ chưa hề hồi âm trước việc ông Tập đề nghị trao trả những nghi phạm tham nhũng trốn ra nước ngoài, vì lo ngại các nghi phạm này không được xét xử minh bạch, công bằng ở TQ.

Phía TQ ra tuyên bố Yang bị bắt đưa về theo sự hợp tác lâu nay giữa hai nước. Tuy nhiên, Bắc Kinh xem hành động của Mỹ là một cử chỉ thiện chí, trước chuyến thăm của ông Tập, người có quan tâm số 1 rằng Mỹ sẽ không chứa chấp cán bộ đảng viên tham nhũng.

Giới truyền thông nói vụ dẫn độ Yang là tín hiệu cải thiện quan hệ hợp tác Mỹ-Trung, dẫn đến hy vọng sẽ còn nhiều vụ dẫn độ khác. Zhuang Deshui, Phó chủ nhiệm Trung tâm nghiên cứu bài trừ tham nhũng (thuộc đại học Bắc Kinh)nói: “Vụ dẫn độ Yang là kết quả cải thiện hợp tác bài trừ tham nhũng giữa hai nước, sau hội nghị thượng đỉnh APEC ở Bắc Kinh hồi tháng 11.2014”.

Zhang nói vụ này sẽ dẫn đến nhiều vụ dẫn độ khác, nhưng vẫn còn nhiều liên lạc ngoại giao-chính trị để xử lý các vụ khác, chẳng hạn TQ đang muốn Mỹ trao trả Lệnh Hoàn Thành, một doanh nhân đang xin tỵ nạn chính trị ở Mỹ.

Lệnh là em trai út của Lệnh Kế Hoạch, cựu thư ký riêng của cựu Chủ tịch TQ Hồ Cẩm Đào. Lệnh “anh” đã bị buộc tội tham nhũng, làm lộ bí mật quốc gia. Nhưng có nhận định Lệnh “út” từng có “quan hệ rộng” nên biết nhiều bí mật của các cựu và đương kim lãnh đạo TQ, từ đó có thể tranh thủ nhằm yêu cầu TQ để gia đình ông ta yên.

Hiện Mỹ-Trung không ký thỏa ước dẫn độ. Các quan chức Mỹ nói họ đang tăng cường hợp tác với TQ, vì họ không có ý định dung dưỡng nghi phạm hình sự nước ngoài có “tiền bẩn”. Họ cũng muốn TQ hợp tác chống trốn thuế và rửa tiền.

Nhưng họ cũng bày tỏ sự thất vọng Bắc Kinh không “thể theo yêu cầu” của họ trong vài vụ việc, như ý muốn trao trả về TQ nhiều người trong số 39.000 người TQ nhập cảnh trái phép vào Mỹ, gồm một số người bỏ trốn khỏi TQ sau khi phạm tội hình sự.

Bảo Vĩnh (theo Guardian)