Sáng 8-11 theo giờ Mỹ (tối cùng ngày, giờ Việt Nam), các điểm bỏ phiếu trên khắp nước Mỹ chính thức mở cửa đón hàng triệu cử tri đủ điều kiện đi bầu người sẽ chèo lái đất nước. Một loạt yếu tố bất ngờ, từ các ứng cử viên đến chính sách tranh cử, khiến mùa bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 thu hút dư luận quan tâm đặc biệt và kết quả cũng hết sức khó đoán định.

Mua bau cu nhieu bat ngo - Anh 1

Điểm khác lạ nhất trong kỳ bầu cử của “xứ cờ hoa” lần này là về các ứng cử viên tổng thống. Trong khi đại diện đảng Dân chủ là cựu Bộ trưởng Ngoại giao Hi-la-ri Clin-tơn dạn dày kinh nghiệm, người phụ nữ đầu tiên trở thành ứng cử viên tổng thống thuộc một đảng lớn, thì “chiến binh” của đảng Cộng hòa là ông Đô-nan Trăm, một tỷ phú bất động sản chưa từng nắm giữ bất kỳ chức vụ nào trong chính quyền Mỹ.

Yếu tố bất ngờ cũng được thể hiện ngay từ vòng bầu cử sơ bộ của hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Từ chỗ chỉ được xem như “vai phụ” và phải đối đầu 16 đối thủ cùng đảng là các chính khách nhiều kinh nghiệm, như cựu Thống đốc bang Phlo-ri-đa G.Bu-sơ hay Thượng nghị sĩ T.Crút, ứng cử viên Đ.Trăm khiến cử tri Cộng hòa và dư luận đi từ bất ngờ này tới bất ngờ khác. Với việc giành được 1.481 phiếu đại biểu ủng hộ, vượt xa mốc tối thiểu 1.237 phiếu theo luật định, Đ.Trăm chính thức được Đại hội toàn quốc của đảng Cộng hòa bầu làm ứng cử viên Tổng thống Mỹ năm 2016, dù từng gây tranh cãi liên quan các phát ngôn thiếu cẩn trọng và các chính sách bài Hồi giáo, chống người nhập cư...

Về phía đảng Dân chủ, dù bị Thượng nghị sĩ B.Xan-đơ của bang Vơ-mon bám đuổi quyết liệt, cựu Bộ trưởng Ngoại giao H.Clin-tơn cũng không khó khăn giành được tấm vé của cử tri Dân chủ, đại diện đảng tranh cử tổng thống.

Hai điểm được quan tâm nhất trong chủ trương tranh cử của mỗi ứng cử viên, là nền kinh tế Mỹ và chính sách đối ngoại. Cựu Đệ nhất phu nhân Mỹ ủng hộ tăng thuế thu nhập cá nhân và doanh nghiệp, tăng đầu tư công để đẩy nhanh tăng trưởng. Trong khi đó, “ông trùm” bất động sản lại cho rằng, giảm thuế thu nhập cá nhân và thu nhập doanh nghiệp, cùng giảm chi tiêu công trong hàng loạt các lĩnh vực, mới là đòn bẩy thật sự hiệu quả và cần thiết để vực dậy nền kinh tế Mỹ.

Về đối ngoại, ông Trăm ủng hộ một lực lượng quân đội hùng mạnh, đường lối đối ngoại dựa trên các lợi ích của nước Mỹ, trong khi bà Clin-tơn hứa sẽ sử dụng mọi công cụ quyền lực, từ ngoại giao tới phát triển, để đẩy mạnh chính sách đối ngoại của Mỹ.

Những khác biệt về quan điểm chính sách giữa hai ứng cử viên hàng đầu cũng được thể hiện rõ trong phần tranh biện trực tiếp, chia thành ba vòng và được phát sóng rộng rãi trên truyền hình, thu hút hơn 220 triệu lượt người theo dõi trên khắp nước Mỹ. Bà Clin-tơn chỉ trích ông Trăm đã ủng hộ sự sụp đổ của thị trường nhà đất, trốn thuế, phân biệt chủng tộc và thường xuyên công kích, bình luận khiếm nhã về phụ nữ. Ngược lại, tỷ phú bất động sản xoáy vào việc cựu Bộ trưởng Ngoại giao sử dụng thư điện tử cá nhân để giải quyết việc công. Ngoài những ý kiến công kích lẫn nhau, cả bà Clin-tơn và ông Trăm đều tập trung vào các vấn đề nợ, người nhập cư, kinh tế, chính sách đối ngoại, nhất là tiêu chuẩn trở thành Tổng thống Mỹ.

Kết quả nhiều cuộc thăm dò dư luận gần ngày bầu cử cho thấy, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ H.Clin-tơn dẫn trước “ông trùm” bất động sản Đ.Trăm, với tỷ lệ cách biệt khoảng năm điểm phần trăm. Trước kết quả này, Chủ tịch Hạ viện Mỹ P.Rai-ơn, người của đảng Cộng hòa, tuyên bố “bằng mọi giá” duy trì thế đa số kiểm soát của đảng này trong lưỡng viện Quốc hội, khi cử tri cũng bầu lại một phần ba số ghế Thượng viện và toàn bộ 435 ghế Hạ viện trong ngày 8-11.

Dù thế trận cuộc đua vào Nhà trắng sau ba cuộc tranh luận trực tiếp đã định hình, kết quả chính thức không dễ đoán, bởi những yếu tố bất ngờ trong kỳ bầu cử năm nay ở Mỹ, nhưng điều chắc chắn là, Tổng thống mới của Mỹ sẽ phải đương đầu một loạt nhiệm vụ không dễ dàng. Đó là vừa phải thúc đẩy nền kinh tế, hàn gắn chia rẽ sắc tộc, vừa phải duy trì vai trò của Mỹ trong các vấn đề của thế giới, như chống biến đổi khí hậu, đói nghèo, chủ nghĩa khủng bố và các cuộc khủng hoảng diễn ra ở khắp các châu lục…

Ai chạy đua vào Nhà trắng ?

- Đảng Dân chủ: Hi-la-ri Clin-tơn, 69 tuổi, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, cựu Đệ nhất Phu nhân Mỹ, cựu Thượng nghị sĩ bang Niu Oóc.

Liên danh tranh cử Phó Tổng thống: Thượng nghị sĩ bang Vơ-gi-ni-a Tim Kên.

- Đảng Cộng hòa: Đô-nan Trăm, 70 tuổi, doanh nhân, tỷ phú Mỹ điều hành tập đoàn The Trump Organization.

Liên danh tranh cử Phó Tổng thống: Thống đốc bang In-đi-a-na Mai Pen-xơ.

- Các đảng khác:

G.Giôn-xơn (đảng Tự do), cựu Thống đốc bang Niu Mê-hi-cô; G.Xtên (đảng Xanh), bác sĩ, nhà hoạt động tự do; Đ.Ca-xơ (đảng Lập hiến), chính khách, luật sư; E.Mắc Mu-lin (ứng cử viên độc lập), cựu nhân viên Cơ quan tình báo trung ương Mỹ (CIA)

Tổng thống Mỹ được bầu như thế nào ?

- Tiến hành bốn năm một lần, vào thứ ba đầu tiên của tháng 11. Năm nay là thứ ba, ngày 8-11.

- Ứng cử viên tổng thống phải có tuổi đời từ 35 trở lên, sinh ra trên đất Mỹ và sống ở Mỹ ít nhất 14 năm. Một Tổng thống Mỹ không được tại nhiệm quá hai nhiệm kỳ liên tiếp.

- Cử tri Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống, mà dùng lá phiếu phổ thông để chọn các đại cử tri, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành Tổng thống. Tổng số đại cử tri từ 50 bang và thủ đô Oa-sinh-tơn là 538. Ứng cử viên phải giành ít nhất 270 phiếu đại cử tri, để trở thành tổng thống.