Có lẽ không nhiều người Việt biết rằng trên thực tế vẫn đang tồn tại song song hai hệ thống trường cao đẳng chịu sự quản lý của hai bộ. Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) quản lý các trường “cao đẳng chuyên nghiệp” và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) chịu trách nhiệm các trường “cao đẳng nghề”. Thấy được sự bất cập của mô hình quản lý song trùng gây nhiều cản trở, Luật Giáo dục nghề nghiệp (GDNN) đã quy định phải đem sự quản lý đó về một mối.

Mot cuoc ban giao trach nhiem - Anh 1

Tháng 8 năm nay, Chính phủ đã quyết định giao Bộ LĐ-TB&XH quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp. Ảnh TL

Nhưng là mối nào, bộ này hay bộ kia? Câu hỏi này đã gây nhiều tranh cãi, ngay cả trên nghị trường khi các đại biểu Quốc hội bấm nút biểu quyết. Tháng 11-2014, dù đã thông qua Luật GDNN, các đại biểu vẫn chưa thống nhất được việc ai nên chịu trách nhiệm. Có 34% đại biểu đồng ý giao Bộ LĐ-TB&XH, hơn 29% bảo nên giao Bộ GDĐT, còn lại đề nghị giao Chính phủ phân công hoặc có ý kiến khác.

Cuối cùng thì tháng 8 năm nay, Chính phủ đã quyết định giao Bộ LĐ-TB&XH quản lý nhà nước về GDNN. Và chiều thứ tư tuần trước, hai bộ liên quan đã tổ chức lễ bàn giao, theo đó các trường cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp đang thuộc sự quản lý của Bộ GDĐT sẽ chuyển về Bộ LĐ-TB&XH. Dự kiến hai bộ sẽ ký biên bản bàn giao trước ngày 31-12 năm nay để từ 1-7-2017, Bộ LĐ-TB&XH sẽ thực hiện hoàn toàn chức năng quản lý nhà nước trong mọi lĩnh vực GDNN.

Tuy nhiên, so với Luật GDNN có hiệu lực từ ngày 1-7-2015, tiến độ kể trên vẫn là quá chậm. Theo thống kê của Tổng cục Dạy nghề, kết quả việc thực hiện chiến lược đào tạo nghề giai đoạn 2011-2015 đáng lo hơn đáng mừng cả về số lượng lẫn chất lượng. Tuyển sinh chỉ đạt phân nửa chỉ tiêu đề ra trong khi chất lượng đào tạo còn thấp xa so với yêu cầu.

Chuyện các bộ thiếu thống nhất và chậm trễ trong lĩnh vực này phần nào đó đã gây thêm tâm lý ngao ngán lên cả người dạy lẫn người học - tổng cộng gần nửa triệu con người - trong khi sức hấp dẫn của GDNN vốn đã rất èo uột.

Vì thế, đối với các bên liên quan, đặc biệt là Bộ LĐ-TB&XH, cuộc bàn giao tuần rồi không chỉ có tính chất lễ nghi mà là một cột mốc đánh dấu trách nhiệm nặng nề trên con đường tạo ra một nền GDNN hiệu quả trong giai đoạn mới. Kết quả những công tác Bộ LĐ-TB&XH thực hiện trong GDNN sẽ làm thành một mắt xích quan trọng trong tổng thể đào tạo lực lượng lao động có chất lượng cao cho đất nước.

Về nguyên tắc, Luật GDNN sẽ tạo ra nhiều đổi mới. Chẳng hạn, tổ chức đào tạo sẽ có nhiều hình thức đa dạng - gồm niên chế, tích lũy mô đun, hoặc tích lũy tín chỉ; thời gian đào tạo đối với người tốt nghiệp phổ thông cơ sở chỉ từ một đến hai năm và không bắt buộc học chương trình phổ thông trung học; sinh viên cao đẳng sẽ được công nhận là kỹ sư thực hành hay cử nhân thực hành.

Như vậy, cửa đã mở, đường đã thông, chỉ chờ người có trách nhiệm xắn tay áo bắt đầu công việc. Có lẽ chuyện đầu tiên Bộ LĐ-TB&XH phải làm là có kế hoạch tổng thể khả thi, cũng như vạch ra bước đi cụ thể, thiết thực cho từng giai đoạn sắp tới. Kế hoạch này phải được công bố rộng rãi để những ai quan tâm có thể theo dõi.

Tuyển sinh cao đẳng, đại học năm nay đã xuất hiện hiện tượng một số học sinh chọn học nghề cụ thể thay vì đại học. Tuy nhiên, hiện tượng này vẫn mang tính chất tự phát. Nay với trọng trách được giao - tự thân tên Bộ LĐ-TB&XH đã bao hàm trách nhiệm về chất lượng lao động - bộ này phải tạo ra bằng được sự thay đổi căn bản so với trước. Còn về phần mình, khi đã nói nhiều đến nhân lực lành nghề, Chính phủ cần theo dõi và thúc đẩy sự thay đổi đó.