Ba tháng có thể coi là ngắn, nhưng rất có ý nghĩa khi nó tạo dựng được những bước đi quan trọng, tạo đà để bước tiếp chặng đường dài. Đó là những gì giới quan sát nhìn nhận đối với tiến trình cải cách ở Thái-lan kể từ sau cuộc đảo chính ngày 22-5 vừa qua.

Quân đội Thái-lan do Tướng Pray-út Chan Ô-cha đứng đầu tiến hành đảo chính với tuyên bố nhằm "chấm dứt tình trạng đối đầu chính trị căng thẳng và bạo lực gia tăng ở miền nam đất nước, khôi phục tăng trưởng kinh tế và mang lại cuộc sống tốt đẹp cho người dân". Tướng Pray-út không bình luận việc quân đội tiến hành đảo chính là đúng hay sai, tốt hay xấu, mà đơn giản ông chỉ "làm tròn bổn phận" được giao.

Tuyên bố của Tướng Pray-út lý giải động cơ cuộc chính biến lật đổ chính quyền dân sự do Thủ tướng Dinh-lắc Xinna-vắt đứng đầu lúc bấy giờ, chấm dứt bảy tháng khủng hoảng chính trị, với những cuộc biểu tình kéo theo bạo động giữa những người "áo vàng" đối lập ủng hộ phe bảo hoàng với phe "áo đỏ" cầm quyền ủng hộ chính sách dân túy của gia đình Xin-na-vắt. Sâu xa hơn, quân đội Thái-lan một lần nữa đã gánh vác nhiệm vụ "hóa giải" sự mâu thuẫn chính trị dẫn đến những căng thẳng "ăn sâu bám rễ" trong đời sống xã hội Thái-lan, bùng phát kể từ khi anh trai của cựu Thủ tướng Dinh-lắc là Thặc-xỉn Xin-na-vắt bị lật đổ trong cuộc đảo chính năm 2006. Từ đó đến nay, Thái-lan rơi vào "vòng xoáy" khủng hoảng chính trị - xã hội triền miên, làm cho nền kinh tế đứng thứ hai Đông -Nam Á vốn độc lập với chính trị bị suy giảm, làm sụt giảm nghiêm trọng niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Nhìn vào lịch sử đương đại Tháilan có thể thấy, sau khi thực hiện dân chủ hóa từ những năm 1980 đến nay, quân đội nước này thường đóng vai trò "điều hòa" sinh hoạt chính trị của đất nước mỗi khi những mâu thuẫn chính trị, phe phái không thể cứu vãn được.

Ngay sau cuộc đảo chính ba tháng trước, chính quyền quân sự Thái-lan cam kết đặc biệt coi trọng việc hòa giải, đoàn kết dân tộc; khẩn trương thực hiện các biện pháp kinh tế cấp bách nhằm giải quyết khó khăn cho người dân và tạo thuận lợi cho kinh tế tiếp tục phát triển. Ba tháng qua, lần lượt, từng bước một, Chính quyền quân sự thực hiện các lộ trình do họ vạch ra. Tướng Praýut đã được Nhà vua Thái-lan phê chuẩn trở thành Thủ tướng thứ 29 của nước này sau khi ông được Hội đồng lập pháp quốc gia (NLA) bầu làm Thủ tướng lâm thời. Bước đi này nhằm hiện thực hóa bản Hiến pháp tạm thời được Nhà vua Thái-lan phê chuẩn hôm 22-7, theo đó quy định Thái-lan thành lập NLA gồm 220 thành viên, hoạt động như một QH, sau đó lập một Chính phủ lâm thời gồm Thủ tướng và khoảng 35 thành viên.

Hội đồng cải cách gồm 250 thành viên và Ủy ban soạn thảo Hiến pháp gồm 36 thành viên cũng được thành lập, với nhiệm vụ phối hợp soạn thảo Hiến pháp mới. Quá trình chuyển tiếp dự kiến diễn ra trong vòng 18 tháng, tiếp đó, đến cuối năm 2015 sẽ tiến hành cuộc tổng tuyển cử, bầu một Chính phủ mới có sự hòa hợp hoàn toàn.

Đáng chú ý, trong ba tháng nắm quyền lãnh đạo đất nước, về mặt điều hành kinh tế, chính quyền quân sự Thái-lan đã thực hiện cam kết hỗ trợ một phần giá gạo cho nông dân, thông qua các dự án hạ tầng, kiềm chế sự tăng giá nhiên liệu và tiến hành một loạt biện pháp nhằm lấy lại lòng tin của nhà đầu tư nước ngoài. NLA thông qua dự thảo ngân sách cho năm 2015, trong đó tăng chi tiêu cho giáo dục và quốc phòng. Tướng Pray-út chỉ rõ, ổn định chính trị có thể giúp Thái-lan dần lấy lại đà tăng trưởng kinh tế và có thể đạt mức tăng trưởng GDP từ 3,5% đến 4,5% trong năm 2015 so mức dự báo từ 1,5% đến 2% trong năm nay.

Các cuộc điều tra dư luận cho thấy, nhiều người dân Thái-lan hoan nghênh việc Tướng Pray-út được bầu làm Thủ tướng lâm thời và tin tưởng ở cam kết thực hiện đúng lộ trình nhằm tái lập nền dân chủ ở Thái-lan của ông. Chỉ số niềm tin của người tiêu dùng của Thái-lan trong tháng 7 vừa qua cũng tăng lên mức cao nhất trong gần một năm qua.

Việc Tướng Pray-út được Nhà vua phê chuẩn trở thành Thủ tướng là thủ tục cuối cùng, mở đường cho việc lập một Chính phủ lâm thời, dự kiến hoạt động từ tháng 9 tới. Thủ tướng lâm thời Pray-út cam kết, Chính phủ do ông điều hành sẽ kéo dài một năm, tập trung thực hiện cải cách chính trị, tạo điều kiện cho việc tổ chức tổng tuyển cử vào tháng 10-2015. Có một số thành quả bước đầu trong chặng đường ngắn vừa qua, nhưng Chính phủ lâm thời Thái-lan tới đây vẫn có "cả núi việc" cần làm. Điều lo ngại rằng, Chính phủ không có đủ thời gian để đạt được sự hòa giải hoàn toàn và tiến hành những cải cách mạnh bạo nhằm khôi phục ổn định chính trị và tăng trưởng kinh tế.

THẠCH ANH