Môi trường Hà Nội ngày càng ô nhiễm mà nguyên nhân chính là bởi quá trình đô thị hóa chưa được quản lý và kiểm soát một cách chặt chẽ. Hậu quả của hơn chục năm đô thị hóa tràn lan, tùy tiện, triển khai các dự án bởi các tài liệu quy hoạch chất lượng thấp... nên đâu cũng thấy giao thông tắc nghẽn, khói bụi; sông hồ ô nhiễm, nhiều nơi cạn khô trong khi mưa lớn thì phố ngập nước; công viên, cây xanh luôn bị đe dọa chặt phá...

Ô nhiễm vượt mức cho phép Tại một cuộc hội thảo khoa học xung quanh vấn đề môi trường Thủ đô Hà Nội diễn ra mới đây, GS. TS Phạm Ngọc Đăng, Chủ tịch Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam cho rằng, môi trường của Thủ đô đang diễn biến theo chiều hướng xấu đi. Theo kết quả khảo sát nồng độ bụi trung bình gấp 2 – 3 lần quy chuẩn cho phép. Đặc biệt ở các khu vực xây dựng hay sửa chữa đường sá thì nồng độ bụi gấp 5 – 7 lần, thậm chí có nơi trên 10 lần quy chuẩn cho phép. Ô nhiễm không khí ở các đường phố, khi bị tắc nghẽn giao thông, có thể tăng lên gấp 2 – 3 lần so với mức độ ô nhiễm khi bình thường. Tình trạng ô nhiễm nước nghiêm trọng, Hà Nội cũ mới xử lý được khoảng 5% nước thải sinh hoạt, còn 95% nước thải sinh hoạt đô thị chỉ xử lý sơ bộ rồi đổ thẳng ra sông, hồ gây ô nhiễm trầm trọng môi trường nước mặt. Ở hầu hết các đô thị vệ tinh của Hà Nội đều chưa có trạm xử lý nước thải sinh hoạt. Tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt thành phố Hà Nội phát sinh trước năm 1995 chỉ khoảng 2000 tấn/ngày, nay tăng lên 4000 tấn/ngày và tỷ lệ thu gom mới đạt khoảng 80 – 85%. “Hà Nội đã đặt ra kế hoạch thực hiện nhiều dự án môi trường nhằm cải thiện chất lượng môi trường Hà Nội nhưng hiệu quả chưa đạt được như mong muốn, cục bộ có nơi, có lúc bị ô nhiễm hơn”, ông Đăng nhận định. Càng đô thị hóa nhanh càng gây ô nhiễm, vì sao? Những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng ô nhiễm tại Hà Nội nói riêng và các đô thị nói chung ngày một tăng là do nhiều quy định của pháp luật về quản lý đô thị, quản lý môi trường chưa được thực hiện nghiêm minh. Công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư (công trình và các khu đô thị mới) còn mang tính hình thức. Việc kiểm tra, kiểm soát môi trường hầu như không được tiến hành. Nhiều công trình cao tầng trong bốn quận nội thành cũ chưa xem xét đến sự quá sức chịu tải môi trường của hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị. Theo Tiến sĩ – Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, trên thế giới, không có quốc gia nào thực hiện công nghiệp hóa mà không đồng thời đô thị hóa, chỉ khác ở quá trình diễn ra thuận lợi hay để lại hậu quả không mong muốn về dịch vụ công, phân hóa giàu nghèo và nhất là về môi trường. Những đô thị đã có quá trình lịch sử lâu dài như Hà Nội thì đô thị hóa càng nhanh càng gặp nhiều khó khăn khi giải quyết môi trường. Trên thế giới, đã có những đô thị trong thời gian nhất định đã chọn đô thị hóa nhanh, tăng trưởng nhanh trước rồi sau mới lo đến môi trường và để có được môi trường bền vững đã phải giải quyết hậu quả rất lớn. “Trước hết cần quy hoạch đô thị nói chung, Hà Nội nói riêng phải đánh giá đúng thực trạng để lựa chọn hợp lý và đề xuất các yêu cầu về môi trường như vậy mới có những biện pháp kịp thời và phù hợp có được một môi trường bền vững” – TS Đào Ngọc Nghiêm nói. Phương Thảo – Vũ Mạnh