Thống kê của Bệnh viện Da liễu Trung ương cho thấy, trong những ngày vừa qua, đặc biệt là thời điểm tháng 10, bệnh viện mỗi ngày tiếp nhận 60-70 trường hợp bị kiến ba khoang tấn công.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Sáu, Phó giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương, kiến ba khoang có thể tồn tại vào tất cả các mùa trong năm. Tuy nhiên, 2 mùa bệnh nhân đến khám chúng tôi nhiều nhất là tháng 3 -4 và tháng 10, trùng với mùa gặt.

“Vào tháng 10 vừa rồi mỗi ngày chúng tôi tiếp nhận 60 - 70 trường hợp viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang. Đa số là tổn thương nhẹ, có triệu chứng rát bỏng đỏ, có mụn nước và mụn mủ, tổn thương thành dải. Do động tác của chúng ta đập kiến và miết trên da, khiến tổn thương trở thành dải. Tuy nhiên có những trường hợp rất nặng, toàn bộ vùng mặt hoặc thân mình, bệnh nhân rất đau rát, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống”, PGS Sáu cho biết.

Cũng liên quan đến loại côn trùng này, PGS Trần Đắc Phu – Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bọ Y tế) cho biết, trong cơ thể kiến ba khoang có chứa độc tố Pederin, độc tính mạnh gấp 12 - 15 lần nọc của rắn hổ nhưng do lượng tiếp xúc nhỏ và chỉ ở ngoài da nên không đủ gây chết người như nọc rắn.

Chúng xuất hiện nhiều vào mùa mưa, khi độ ẩm cao, thuận lợi cho kiến phát triển. Kiến ba khoang ưa thích ánh sáng đèn ban đêm nên bay vào trong nhà theo ánh đèn, đậu vào quần áo, khăn mặt, giường chiếu, chăn màn, chất độc trong cơ thể kiến có thể làm tổn thương da người (bỏng da, viêm da) nếu chất này được giải phóng ra khi kiến bị tác động hoặc bị chà sát hoặc bị giết.

Moi ngay co 60-70 benh nhan nhap vien do kien ba khoang tan cong - Anh 1

Kiến ba khoang gây viêm da tiếp xúc dị ứng cho con người.

Biểu hiện lâm sàng khi bị kiến ba khoang đốt đó là:

- Tổn thương cơ bản có dạng dát đỏ, thành đám, thành vệt, theo chiều tay quệt, nền hơi cộm, trên có mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ li ti ở giữa, có vùng hơi lõm màu vàng nâu, hình tròn hoặc bầu dục.

- Viêm da thường xuất hiện ở vùng hở trên cơ thể như: mặt, cổ, ngực, gáy, vai, tay.

- Thương tổn tiếp tục xuất hiện dù không còn sự hiện diện của kiến ba khoang nếu ngứa gãi quệt ra vùng da lành, đặc biệt là các vùng nếp gấp.

- Bệnh nhân có cảm giác rát bỏng tại chỗ, thương tổn trên diện rộng có thể gây sốt nhẹ, nổi hạch lân cận.

Tiến triển của bệnh sau khi bị kiến cắn: Sau khi bị kiến ba khoang cắn, người bệnh cảm giác râm ran.
- 6-8 giờ sau xuất hiện ban đỏ, dát đỏ; 12-24 giờ tiếp theo xuất hiện thương tổn điển hình; Sau 3 ngày thương tổn bắt đầu đỡ rát bỏng, bong vảy; Sau 5-7 ngày vảy bong hết nhưng để lại dát thâm lâu mất.

Cách phòng để không bị kiến ba khoang:

- Đề phòng côn trùng bay vào nhà bằng cách hạn chế mở cửa, nên buông rèm cửa hoặc làm lưới ngăn côn trùng ở khu vực cửa, lỗ thông khí, nhất là nơi ở gần cây cối, cánh đồng... khi thắp đèn.

- Ngủ trong màn.

- Tránh đứng dưới bóng đèn sáng nơi công cộng, chú ý khi làm việc dưới ánh đèn vì kiến ba khoang rất hay xuất hiện ở nơi có đèn sáng. Nếu có thể thì bật đèn ban công, hành lang để thu hút kiến ba khoang ra ngoài nhà và diệt.

- Vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, cây cỏ.

- Giũ mạnh khăn mặt, quần áo trước khi dùng.

- Khi đi làm việc trên đồng ruộng, nhất là vào mùa mưa bão, cần dùng phương tiện bảo hộ lao động như: quần áo dài tay, đội mũ/nón, khẩu trang, đi ủng.

- Có thể xử lý diệt kiến bằng phun deltamethrin, alphacyhalothrin và permethrin ở những vị trí mà kiến hay tập trung gần người.

Biện pháp xử trí khi tiếp xúc với kiến ba khoang:

- Không dùng tay trần để bắt, giết, miết kiến ba khoang. Bắt kiến ba khoang ra khỏi da bằng cách thổi hoặc đặt một tờ giấy cho kiến bò lên và lấy ra khỏi người. Khi tiếp xúc với kiến ba khoang, đeo găng tay hoặc dùng giấy mềm lót.

- Nếu lỡ tay đập hoặc chà xát kiến ba khoang trên da thì phải nhanh chóng rửa sạch nơi tiếp xúc bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Tránh đưa tay đã tiếp xúc với kiến chạm vào các vùng da khác.

- Khi bắt đầu thấy rát ở một vùng da có thể rửa vùng đó bằng nước muối loãng, xà phòng... chú ý các biểu hiện để khám bác sĩ da liễu khi cần thiết.

- Khi phát hiện có kiến ba khoang ở khu vực làm việc, sinh sống, nên liên hệ với đơn vị y tế chuyên trách (Các Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng, các Trung tâm Y tế dự phòng địa phương) để được hướng dẫn và phối hợp xử lý.

Minh Hoàng