Khoa học khí hậu vừa ghi nhận một mốc quan trọng nhưng không lấy gì làm vui trong tháng 10 này. Theo một trong những trang thông tin khoa học uy tín nhất thế giới, số liệu ghi nhận tại trạm quan trắc Mauna Loa, Hawaii cho thấy nồng độ carbon dioxide (CO2) trong khí quyển đã vượt mức 400 ppm (parts per million), và có khả năng duy trì cao như vậy trong tương lai với thời hạn không xác định.

Việc khí nhà kính carbon dioxide tăng cao đến mức kỷ lục trong suốt hàng triệu năm qua như vậy cũng có nghĩa là rất khó đạt được mục tiêu ngăn không cho nhiệt độ toàn cầu tăng quá 20C như đại diện các quốc gia đã đồng thuận một cách khó khăn ở Paris.

Rõ ràng đây là một tin không vui. Nhưng phản ứng của công luận nói chung và ngay trong giới khoa học cũng còn rất khác nhau.

Theo TS James Hansen, cựu chuyên gia về khí hậu của NASA, đồng thời là một nhà hoạt động môi trường nổi tiếng, nồng độ khí CO2 phải được kiềm chế không vượt quá 350 ppm "nếu con người muốn bảo tồn Trái Đất như chiếc nôi của sự sống và nền văn minh đã và đang phát triển từ ngàn xưa đến nay”. (Chính vì thế mà một nhóm các nhà hoạt động vì khí hậu đã lựa chọn tên tổ chức của mình là 350.org).

Đi xa hơn, có tờ báo còn chạy hàng tít lớn đầy đau khổ: “Tạm biệt Thế giới: Chúng ta đã bước qua vạch đỏ carbon dioxide. Một đi không trở lại” (tạm dịch từ nguyên văn: “Goodbye World: We’ve Passed the Carbon Tipping Point for Good”).

Giáo sư Ralph Keeling, Giám đốc chương trình CO2 của Viện Nghiên cứu Hải dương học Scripps Institution of Oceanography Scripps, được coi là người đầu tiên người thông báo tin “400 ppAm” thì không bi quan đến mức ấy. (Cha của ông, Charles David Keeling, cũng là một khoa học gia về khí hậu, đã bắt đầu theo dõi nồng độ carbon dioxide trên Mauna Loa và tại các địa điểm khác từ những năm cuối thập niên 1950). Trong một cuộc phỏng vấn, Ralph Keeling nhấn mạnh rằng 400 phần triệu là "một mốc đáng suy nghĩ", nhưng "coi nó như là một điểm mốc định mệnh là không chính xác". Gavin Schmidt, khoa học gia đứng đầu đơn vị nghiên cứu khí hậu của NASA đặt tại New York, cũng đồng ý với quan điểm này. "400 ppm chắc chắn là một cột mốc quan trọng, nhưng chưa đủ bằng chứng để coi đó là một điểm ngoặt", ông viết trong một email trả lời câu hỏi.

Một nguy cơ đáng báo động, TS Keeling nhận định, nhưng nếu đẩy lên quá mức, nó có thể làm cho mọi người cảm thấy vô vọng và buông tay. "Việc cần làm giờ đây là ngăn chặn đà gia tăng ấy", ông khép lại cuộc phỏng vấn một cách giản dị, theo tường thuật của tờ The New York Times.

Cẩm Hà