Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội Vũ Vinh Phú bày tỏ như vậy khi trao đổi về vấn đề cổ phần hóa (CPH) các doanh nghiệp (DN) Nhà nước (NN).

Minh bach co phan hoa: DN cang canh tranh, nguoi tieu dung cang duoc huong loi - Anh 1

CPH DN lĩnh vực thương mại cần có chiến lược đổi mới, phát triển. Ảnh: TA

+ Ông đánh giá như thế nào về tính minh bạch trong CPH DNNN nói chung trong thời gian qua?

- Một số bản cáo bạch của DNNN không đầy đủ thông tin (dù có khi dài cả chục trang), chủ yếu là lấy giá trị sổ sách trừ đi khấu hao tài sản bằng giá trị còn lại mà thôi. Như thế không thể hiện được những giá trị địa tô vàng ở các thành phố lớn. Không có cơ quan định giá độc lập, dễ dẫn đến mất vốn của Nhà nước khi CPH.

Ví dụ như hệ thống thương mại Hà Nội có hàng trăm địa điểm sở hữu, thuê và tài sản cố định tập trung ở các quận nội thành có giá trị hàng mấy trăm triệu đồng/m2. Tiếp đến là hậu quả của DNNN để lại. Đó là việc đầu tư ngoài ngành và làm ăn thua lỗ.

“Ý tưởng thì rất tốt nhưng tốc độ CPH thì rất chậm. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, kế hoạch năm 2015 phải CPH 285 DN, nhưng đến cuối năm vẫn còn hơn 100DN chưa CPH. 8 tháng đầu năm 2016 mới CPH được 42 DN. Dự định từ nay đến cuối năm 2016 CPH hơn 100 DN. Kế hoạch này không biết có kịp, bởi có rất nhiều nguyên do, trong đó có nguyên nhân một số lãnh đạo DNNN muốn níu kéo lại cơ chế cũ, sợ mất quyền lợi hoặc mang tính lợi ích nhóm”, ông Vũ Vinh Phú thẳng thắn.

Theo Kiểm toán Nhà nước, Tổng Công ty Thương mại Hà Nội lỗ 199 tỷ đồng. Câu hỏi đặt ra là vậy bây giờ ai là người giải quyết và chịu trách nhiệm về việc này trước khi CPH? Mục đích của CPH là đa dạng hóa sở hữu, nâng cao năng lực quản trị và dân chủ hóa trong quá trình điều hành từ đó nâng cao hiệu quả của DNNN sau CPH.

+ Từng là một lãnh đạo của ngành Thương mại Hà Nội, ông đánh giá ra sao về CPH trong DNNN lĩnh vực này?

- Theo tôi, với DN thương mại, Nhà nước không nên nắm giữ 51% vốn trong DN vì sẽ dẫn đến tính dựa dẫm, bao cấp, hoạt động không hiệu quả. Mặt khác, một số công ty con nhưtrường hợp của Tổng Công ty Thương mại Hà Nội có hợp đồng liên doanh, liên kết, cho thuê khá nhiều các địa điểm với các đơn vị khác hàng 10 năm, 20 năm dẫn đến khi CPH sẽ gặp khó khăn. Khi có các nhà đầu tư mới tham gia vào thì chính họ sẽ biết đưa DN lên vị trí nào trong thị trường bán lẻ ở Hà Nội.

Minh bach co phan hoa: DN cang canh tranh, nguoi tieu dung cang duoc huong loi - Anh 2

Ông Vũ Vinh Phú - Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội. Ảnh: TA

Một vấn đề khác đặt ra là, liệu sau CPH, Tổng Công ty Thương mại Hà Nội sẽ làm gì? Có đóng vai trò thống lĩnh thị trường không khi hiện doanh số bán lẻ của đơn vị này chỉ chiếm 5% thị phần doanh số bán lẻ của toàn thị trường.

+ Vậy, ông có chia sẻ những giải pháp nào để tiến trình CPH DNNN được thuận lợi và đúng mục đích đặt ra?

- Theo tôi, phần vốn Nhà nước, hiện nay theo quy định chỉ được bán 20% vốn. Nếu là nhà đầu tư, rất hiếm người khi bỏ tiền ra mua cổ phần trong DNNN vì với chưa đến 20% vốnthì sẽ không có quyền điều hành DN. Do đó, nên bán ít nhất 30 - 40% vốn thì sẽ tạo ra sức hút lớn hơn.

Chỉ nên giữ 51% vốn Nhà nước đối với những thương hiệu Việt lớn và có tiềm năng phát triển mà người Việt đảm đương để phát triển được như Vietnam Airlines, Vinamilk, FPT, VNPT, Viettel... Còn các thương hiệu mà các thành phần kinh tế làm được thì cũng không nên giữ, hãy để cho cạnh tranh. Nhiệm vụ của Nhà nước là kiến tạo, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh, minh bạch cho các DN hoạt động hiệu quả, còn việc kinh doanh kiếm lợi nhuận là công việc của riêng DN, sự cạnh tranh càng cao thì người dân càng được hưởng lợi.

Điều quan trọng là phải minh bạch trong vấn đề CPH. Tất cả những thông tin như đất đai, tài sản, đầu tư trong ngành, ngoài ngành, lãi, lỗ như thế nào phải được công bố công khai để mọi người đều biết. Trong nội dung này, riêng về nhà đất, cần phải mời các chuyên gia về định giá nhà đất cùng với cơ quan chức năng của thành phố bàn bạc để định giá nhà đất của DNNN một cách khách quan nhất, tránh tình trạng, thời gian qua, có công ty vừa được định giá mà nếu định giá lại thì phải gấp 5, 7 lần giá trị ban đầu. Thậm chí, có thể cần tính đến phương án bỏ tài sản đất ra khỏi CPH để tránh tình trạng trục lợi cá nhân... Cuối cùng là vấn đề về xây dựng, định hướng kinh doanh sau CPH. Nếu không có định hướng rõ ràng thì dễ dẫn đến vấn đề “bình mới rượu cũ”.

Tràng An