Đáng ra phải được khuyến khích, khen thưởng sau khi tố cáo hành vi sai trái thì người tố cáo lại gặp rắc rối, thậm chí bị mất việc

Sáng 11-11, ông Lâm Văn Phấn, Chủ nhiệm HTX Việt Thắng, đã tổ chức cuộc họp với toàn thể cán bộ, nhân viên HTX Vận tải liên tỉnh và Du lịch Việt Thắng (viết tắt HTX Việt Thắng) liên quan đến việc 3 cán bộ, nhân viên của HTX tự ý cho anh Nguyễn Hữu H. (SN 1995, ngụ huyện Củ Chi, TP HCM) nghỉ việc. Tại cuộc họp, cả 3 cán bộ, nhân viên này đã nhận khuyết điểm.

Việc tố cáo đáng hoan nghênh

Trước đó, anh H. gọi điện đến đường dây nóng Báo Người Lao Động cầu cứu về việc bị cho nghỉ việc sau khi đứng ra tố cáo ông Nguyễn Quốc Tuấn, tài xế xe buýt tuyến 74 (chạy tuyến Bến xe An Sương - Bến xe huyện Củ Chi, TP HCM) thường xuyên thả vô-lăng, vô tư nghe điện thoại khi chở khách.

Anh H. kể lại: “Là nhân viên thu vé xe buýt, đi chung xe với tài xế Tuấn, tôi đã nhắc nhở nhiều lần nhưng anh không quan tâm, lặp đi lặp lại hành vi không bảo đảm an toàn giao thông. Sáng 26-10, tài xế Tuấn nghe điện thoại, thả vô-lăng suốt 5 phút nên tôi đã lấy điện thoại ghi hình, cung cấp clip cho Báo Người Lao Động đăng tải. Cũng vì vậy mà tôi bị cho nghỉ việc không có lý do cụ thể. Tôi vừa đi học vừa đi làm thêm nên rất cần công việc để có tiền trang trải cuộc sống…”.

Mat viec sau khi to cao sai pham - Anh 1

Nguyễn Hữu H. bị mất việc sau khi đứng ra tố cáo tài xế nghe điện thoại lúc chở khách

Sau khi clip được đăng tải, ông Bùi Xuân Cường, Giám đốc Sở GTVT TP HCM, đã chỉ đạo đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh. Theo ông Cường, việc tài xế xe buýt vừa lái xe vừa nghe điện thoại và thả vô-lăng được xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng về an toàn giao thông, gây phản cảm, tạo hình ảnh xấu cho đội ngũ phục vụ trên xe buýt. Trung tâm Quản lý và Điều hành vận tải hành khách công cộng đã làm việc với HTX Việt Thắng, đưa ra quyết định đình chỉ công việc 5 ngày, phạt cảnh cáo 200.000 đồng đối với tài xế Tuấn.

Ít ngày sau, một cán bộ thuộc Phòng Kế hoạch - Điều hành của HTX Việt Thắng đã gọi điện yêu cầu ông Huỳnh Văn Sên (chủ xe buýt đứng ra bảo lãnh anh H.) từ huyện Củ Chi về văn phòng quận 6 để làm giấy cho H. nghỉ công tác. Khi ông Sên hỏi lý do, một cán bộ cho rằng: “Người đó có tính cách không tốt”.

Trao đổi với phóng viên, ông Sên bày tỏ việc ông ký vào giấy thôi bảo lãnh cho H. là do bị ép buộc. “H. làm công việc thu vé xe buýt rất tốt. Chăm chỉ làm việc và chưa bao giờ vi phạm nội quy nào nhưng lại bị đuổi việc một cách khó hiểu” - ông Sên nói.

Mời làm việc lại

Trả lời câu hỏi có hay không chuyện trù dập khi người đứng ra tố cáo bị cho nghỉ việc, ông Lâm Văn Phấn giãi bày do “cấp dưới tự xử lý mà không báo cáo chi tiết lại” nên ông không biết được vấn đề.

“Hiện tại, chúng tôi đã yêu cầu 3 nhân viên kiểm điểm, nếu tái phạm sẽ cho những người này nghỉ việc. Về phía H., chúng tôi đã xin lỗi và mời em về làm việc trở lại. Đáng ra phải khuyến khích, khen thưởng đối với H. vì hành động này nhằm nâng cao trách nhiệm của đội ngũ lái xe, tạo ra môi trường xe buýt an toàn, thân thiện. Đằng này các cán bộ, nhân viên chi nhánh lại làm vậy thì rất quá đáng” - ông Phấn thông tin.

Cũng theo ông Phấn, để làm nhân viên thu vé xe buýt tại HTX, chỉ cần chủ xe buýt đứng ra làm bảo lãnh chứ không có hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội. Khi thiếu tiếp viên, chủ xe và phòng tổ chức sẽ gọi điện để điều động. “Đa phần nhân viên đều là người nhà của chủ xe nên tránh được tình trạng gian lận trong quá trình thu vé cho khách” - ông Phấn cho biết.

Theo luật sư Phạm Thị Bạch Tuyết (Đoàn Luật sư TP HCM), do giữa H. và HTX Việt Thắng không có hợp đồng lao động nên chỉ có thể khiếu nại đến đơn vị thanh tra lao động về việc vi phạm các điều khoản sử dụng nhân viên chứ không thể khởi kiện về vấn đề đuổi việc vô căn cứ.

Phải biết tự bảo vệ

Nói về việc bảo vệ người tố cáo khỏi bị trù dập, luật sư Nguyễn Văn Hậu (Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP HCM) cho rằng: “Hiện Luật Tố cáo hiện hành cũng đã dành hẳn một chương để quy định chi tiết về việc bảo vệ người tố cáo (chương 5). Do vậy, để tự bảo vệ mình, trước hết người lao động (NLĐ) cần trang bị những kiến thức pháp luật cần thiết về quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo quy định của Bộ Luật Lao động, Luật Khiếu nại, Tố cáo. Khi bị người sử dụng lao động sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hay bị cho thôi việc trái pháp luật, NLĐ có thể liên hệ với Công đoàn cơ sở, liên đoàn lao động và các cơ quan quản lý lao động quận, huyện để được hỗ trợ giải quyết.

Một lưu ý khác đối với NLĐ cũng như bất kỳ chủ thể nào khi thực hiện tố cáo tiêu cực là phải biết tự bảo vệ quyền lợi của mình bằng cách bảo đảm an toàn, bí mật về thông tin cá nhân, đời tư để hạn chế rủi ro”.

L.Phong - M.Chi ghi

Bài và ảnh: Lê Phong