(HNM) - Nhà hát kịch Hà Nội đang xây rạp, vở diễn mới ra mắt tại hội trường của Trường Đại học Văn hóa, vậy mà rất đông người lặn lội tới xem. Có lẽ sức hấp dẫn, một phần do tên tuổi của ê kíp sáng tạo: Nguyễn Quang Vinh (tác giả), NSND Phạm Thị Thành (đạo diễn), NSND Doãn Châu (thiết kế mỹ thuật), nhạc sỹ Ngọc Châu (âm nhạc) cùng dàn diễn viên sáng giá của nhà hát như: NSND Hoàng Dũng, NSND Hoàng Cúc, NSƯT Tiến Đạt, Minh Vượng, Linh Huệ… đã khiến khán giả quên đi vị trí không được đắc địa của đêm diễn. Và người ta đã không phải nuối tiếc với những cố gắng đó bởi sức hút, thành công của vở.

Câu chuyện về một gia đình nền nếp của Hà Nội trong những đảo điên giá trị của cuộc sống, khi những chuẩn mực cũ không còn, vật chất lên ngôi và không có điểm dừng trong nhận thức. Mỗi người một vẻ, đã vẽ ra bức tranh có nhiều gam màu xám hơn. Nhưng những nét vẽ quyết liệt đó đã khiến người xem mê đắm bởi kịch tính, bởi sự khó đoán nhận tốt - xấu trong mỗi con người, điều không ít tác giả vẫn mắc phải. Nét phác họa rất thật, rất đời đó làm nên thành công cho vở diễn. Gia đình có bốn người con mà có tới hai người quyết liệt đấu tranh, lừa cha, dối anh em để cố chiếm hữu ngôi nhà, cố tìm lấy lợi lộc từ mảnh đất hương hỏa. Người chị cả như minh chứng của một chân dung phụ nữ tảo tần, tận tâm, hết lòng thay mẹ nuôi dưỡng các em khôn lớn. Nhưng chị lại trở thành tội phạm trong mắt các em mình khi tích cóp, cất giữ tất cả hàng hóa cô em thứ hai vất vả nơi xứ người mang về để đến giờ biến thành mớ đồng nát thảm hại. Cô chị thứ, được cả nhà đón chào, luôn tuyên ngôn tất cả hành động của mình chỉ là cố gìn giữ cho được mảnh đất, ngôi nhà cổ của ông bà để lại song đến kết kịch lại lộ rõ bộ mặt của kẻ tội đồ mưu toan chiếm đoạt, lừa gạt cha và chị em trong nhà để trả món nợ khổng lồ. Cậu em út bị tâm lý sợ nghèo sợ đói đến bệnh hoạn nên bất chấp tất cả để làm giàu. Thậm chí không chỉ dối lừa cha và anh chị cắt đất biệt thự bán đi để xây nhà riêng cho mình mà còn sẵn sàng chấp nhận biến nhà thành khách sạn để vợ đưa giai vào trong mánh mung. Chỉ có người anh là cố giữ lấy vẻ văn hóa cho gia đình nhưng lại trở thành đồ gàn, lập dị, lạc hậu trong mắt các thành viên gia đình. Chấm sáng còn lại thuộc về lớp người già, qua người cha và bà hàng xóm cùng cô giúp việc tốt bụng, thật thà. Một vở kịch gợi không khí quyết liệt của cuộc đời lại được bàn tay dàn dựng rất phụ nữ, rất tinh tế mà dạn dày kinh nghiệm của NSND Phạm Thị Thành để lại ấn tượng tốt đối với người xem. Tuân thủ nguyên tắc của sân khấu kịch khi tả thực căn phòng nhưng bà lại có những xử lý đột phá với tỉ lệ biểu trưng của lô nhà cao tầng bên cạnh, tạo phối cảnh nghịch lý như sự thật được miêu tả trên sàn diễn. Những nhức nhối của cuộc đời được đặt bày không khỏi khiến người xem thấy hãi sợ bởi sự tập trung của cái mà người ta vẫn gọi là mặt trái của cơ chế thị trường. Cảnh diễn chỉ trong không gian ngôi nhà cổ, sự tự hào của Hà Nội nhưng các sự kiện kịch dồn dập, những tính cách khó đoán định khiến người xem như thấy được toàn cảnh của xã hội với bao phức tạp. Gìn giữ cho Hà Nội không chỉ là những căn nhà dãy phố mà phải gìn giữ lối sống lịch lãm, chân thành. Các nhân vật Dũng, Lan, ông bố, bà hàng xóm hay như cô giúp việc Thắm chính là cái hồn cốt đó không chỉ cho một không gian sống cần bảo tồn mà còn cho cả Hà Nội, mở rộng hơn là cho cả một dân tộc. Đó cũng là thông điệp mà vở "Mắt phố" muốn gửi gắm đến người xem. Dàn diễn viên của nhà hát đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình khi ấn tượng còn nguyên với vai diễn khá nặng ký của NSND Hoàng Cúc. Đóng vai người chị thứ, luôn đặt nặng ưu tư với trách nhiệm của một người con gìn giữ ngôi biệt thự của gia đình, nhưng khi mắc nợ, lại đầy toan tính âm mưu để chiếm bằng được nó cho mình để rồi lại rơi vào bẫy của kẻ khác cao thủ hơn… chị đã diễn lại thật đầy đủ mọi sắc thái tâm trạng. Đó là vẻ ngạc nhiên đau khổ khi bao công sức vun vén khổ sở của mình, do thiếu hiểu biết mà người chị cả đã biến thành đống đồng nát khổng lồ. Rồi việc âm mưu cấu kết với chủ nợ để lừa cả em út hay cách diễn đầy vẻ hoang đàng khi trả nợ ân tình cho chàng trai trẻ và vẻ thống khổ tột cùng khi lộ rõ sự xảo trá của mình trước gia đình trong cảnh trắng tay, sa vòng lao lý. Người xem cũng dành thiện cảm không kém cho vai diễn thứ, cô con dâu út với người chồng mất hết nhân tính. Bị vẻ ngoài điển trai, ga lăng của ông chủ nợ thu hút, cô đã bỏ tất cả chạy theo tiếng gọi tình yêu nhưng tiếc thay tình yêu đó không thật, cô thực sự phát điên khi rơi vào hoàn cảnh nàng Xúy Vân thời hiện đại. Vài nét diễn chèo đúng chỗ, đúng lúc khiến cô diễn viên vượt lên được để trở thành nét nhấn cho diễn xuất gây được cảm tình đặc biệt với người xem. Bên cạnh đó không thể không nhắc đến những vai diễn khác, điềm đạm như Hoàng Dũng, Tiến Đạt hay có chút hoạt náo như Minh Vượng, xinh xắn dễ thương như Linh Huệ… tập thể Nhà hát kịch Hà Nội vốn không có nhiều dịp hiện diện với công chúng Thủ đô nay được nhắc đến với sự yêu mến không giấu giếm. Tuy nhiên, tránh được bệnh xem một khúc đoán ra cả vở nhưng "Mắt phố" vẫn không tránh nổi sự lên gân ở những thoại nâng tầm tư tưởng, nâng tầm quan điểm qua những câu "có cánh" đầy vẻ làm văn. Hay sự thay cảnh nhiều, thời gian chưa thuần thục nên có sự lộn xộn, có phần làm gẫy mạch kịch. Và căn bệnh chưa thực nhuần nhuyễn trong thoại của diễn viên ít nhiều làm mất đi sức thuyết phục của vở, gây cảm giác diễn viên chưa luyện tập nhiều, chưa hoàn toàn tâm huyết với nhân vật. Nhưng những điều nho nhỏ đó không thể là lý do để phủ nhận thành công của vở diễn như đạo diễn cho biết, đó là công sức gắn bó của cả một tập thể tốt, là sự đồng tâm hiệp lực giữa nhiều thành phần sáng tạo, trong đó có cả sự đồng ý nguyện giữa đạo diễn và tác giả, điều không nhiều ê kíp dàn dựng sân khấu đạt được. Xuân Ngọc