Ngày 17/10 vừa qua, Hội Tiệu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt nam (Vinatas) đã công bố hơn 67% mẫu nước mắm được khảo sát có chứa hàm lượng arsen (thạch tín) vượt quá ngưỡng quy định. Ngay lập tức chỉ 3 ngày sau, thương hiệu Masan đã tung ra quảng cáo cho hai sản phẩm nước mắm Chin-Su hương cá hồi và nước mắm Nam Ngư khẳng định đạt chuẩn an toàn thạch tín (Arsen) từ năm 2011. Động thái mới nhất của Masan đã nhanh chóng gây nhiều tranh cãi trong dư luận.

Trước hết, cần phải khẳng định rằng chất arsen hữu cơ trong mắm đã được nhiều chuyên gia lên tiếng xác nhận về cơ bản không gây độc hại đối với sức khỏe người tiêu dùng. Arsen (thạch tín) tồn tại dưới hai dạng vô cơ và hữu cơ. Trong khi arsen vô cơ là chất kim loại nặng, gây độc đối với sức khỏe con người thì hầu hết arsen hữu cơ hoàn toàn vô hại. Nước mắm là nước chấm làm từ cá nên arsen trong cá là dạng hữu cơ, không gây độc, chưa kể lượng tiêu thụ nước mắm của mỗi người một ngày là rất ít. Vì vậy, kiểm tra lượng thạch tín trong nước mắm không phân tích rõ arsen hữu cơ, vô cơ hay arsen tổng sẽ gây nên sự hoang mang trong dư luận.

Khi người tiêu dùng vẫn còn đang tranh luận về sự nhập nhằng trong thông tin, thì Masan đã “tranh thủ” thực hiện quảng cáo các sản phẩm của mình dựa trên tiêu chí của Vinatas, khẳng định không có chất arsen.

Một công thức chung của Masan

Đây không phải lần đầu tiên Masan thực hiện công thức truyền thông một sản phẩm cùng lời cam kết không chứa chất độc hại. Có thể thấy, Masan đang thực hiện marketing các sản phẩm dựa trên nỗi sợ hãi của người tiêu dùng. Giữa những thông tin gây xôn xao về nước tương chứa chất 3-MCPD quá nồng độ cho phép có khả năng gây ra ung thư, Masan đã nhanh chóng nhận ra cơ hội, tung ra thị trường sản phẩm Tam Thái Tử với lời cam kết được lòng người “Không chứa 3-MCPD”. Người tiêu dùng cũng nhớ mặt thuộc tên sản phẩm mì Omachi của Masan với câu quảng cáo quen thuộc “rất ngon mà không sợ nóng”, mì Tiến Vua với cam kết “không sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần”,…

Có 5 yếu tố cảm xúc được sử dụng nhiều nhất trong marketing bao gồm: Sự sợ hãi, tội lỗi, yêu thương, tham lam và kiêu hãnh. Nỗi sợ hãi luôn là yếu tố gây tác động mạnh mẽ nhất tới tâm lý của người tiêu dùng, khiến họ ngay lập tức đưa ra quyết định mua sản phẩm nhằm có được sự an tâm, bảo vệ chính họ và gia đình. Marketing với yếu tố sợ hãi đặc biệt hữu hiệu trong thời điểm hiện nay, khi ngày ngày chúng ta phải đón nhận liên tục những thông tin về thực phẩm bẩn, các yếu tố độc hại gây ảnh hưởng tới sức khỏe, vì vậy sự xuất hiện một sản phẩm có thương hiệu cùng lời cam kết chất lượng như cứu rỗi niềm tin người tiêu dùng. Hay nói một cách chính xác, người tiêu dùng trả giá để mua lấy sự an tâm, còn doanh nghiệp đang buôn bán dựa trên nỗi sợ hãi.

Masan đã rất thành công với chiến lược này với các sản phẩm được người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết cùng những thông điệp quảng cáo vì sức khỏe. Tuy nhiên, việc nhanh chóng đưa ra quảng cáo nước mắm Chin-Su và Nam Ngư không arsen trong thời điểm này có thực sự được lợi?

Masan được hay mất?

Masan đã nhận thấy đây là thời điểm để tiếp tục lặp lại chiến lược cũ, nhằm tạo đòn bẩy cho doanh thu, thậm chí là chiếm lấy thị phần của các doanh nghiệp sản xuất nước mắm truyền thống. Nhưng việc đi theo một công thức cũ có thể tạo ra hiệu ứng ngược đối với Masan.

Một bộ phận người tiêu dùng hoài nghi trước sự trùng hợp về thời điểm giữa bản báo cáo của Vinatas và quảng cáo của Masan. Tuy chưa có sự kết luận chính thức rằng tồn tại hay không hợp tác giữa hai bên nhằm tung ra thông tin gây nhiễu loạn dư luận để đạt được lợi ích cá nhân doanh nghiệp, nhưng ít nhiều danh tiếng của Masan đã nằm trong danh sách nghi hoặc của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, người dùng ít nhiều sẽ cảm thấy đang bị lợi dụng, nỗi sợ hãi của họ về thực phẩm độc hại lại trở thành cơ hội làm ăn của một doanh nghiệp để thúc đẩy doanh số bán hàng, chưa kể thông tin nước mắm có arsen hữu cơ gây độc là không chính xác như nhiều chuyên gia đã khẳng định.

Thông tin các chi nhánh của siêu thị Fivimart tạm dừng bán các một số sản phẩm nước mắm truyền thống sau công bố của Vinatas càng khiến dư luận bất bình. Người tiêu dùng vẫn đang tranh luận đòi sự vào cuộc của các cơ quan chức năng nhằm đi đến một kết quả xác thực, đồng thời nỗ lực bảo vệ các doanh nghiệp truyền thống, thì động thái này của Fivimart khiến họ thêm bức xúc. Người tiêu dùng càng thêm nghi hoặc về các sản phẩm Chin-Su, Nam Ngư đang có lợi thế và chiếm vị trí đẹp trên các quầy kệ của siêu thị, còn các sản phẩm truyền thống buộc rút lui vì “vượt quá ngưỡng Arsen” như Vinatas công bố. Kết quả đi ngược lại với kỳ vọng của Masan là những lời kêu gọi tẩy chay sản phẩm Chin-Su, Nam Ngư, ủng hộ nước mắm truyền thống của cư dân mạng.

Masan tung quang cao khong chat arsen, duoc hay mat? - Anh 1

Hiện nay, chúng ta đang “bội thực” với một lượng thông tin quảng cáo khổng lồ, song số kịp thời tỉnh táo đặt câu hỏi còn ít. Đa số vẫn nhanh chóng hoang mang trước thông tin nước mắm vượt ngưỡng arsen và sẵn sàng quay lưng với các sản phẩm truyền thống có trong “danh sách đen” của Vinatas. Âu cũng khó trách, dù sao, Vinatas tên đầy đủ cũng là Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

Tuy nhiên, với những thông tin mới được khẳng định, sẽ có người đặt câu hỏi: Cá có arsen hữu cơ là bình thường, mắm làm từ cá nên có arsen cũng là bình thường, vậy nước mắm của công ty có bình thường như vậy không? Khi nghi vấn đã bị gieo, chịu tổn thương lớn nhất chưa hẳn là bản thân Masan hay người tiêu dùng, mà là người lao động và gia đình họ lâm vào cảnh khốn đốn.

Nhìn chung, chiến lược marketing nỗi sợ hãi của Masan vẫn có được những hiệu quả nhất định, nhưng trong thế giới truyền thông xã hội, hiệu ứng ngược rất dễ xảy ra.Một bộ phận người tiêu dùng ngày càng khó tính trong việc gửi gắm yêu thương và niềm tin đối với một thương hiệu, mà ở đó chỉ cung cấp sản phẩm an toàn thôi là chưa đủ.

Hà Ngân