Ngày 17/10, Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) đã công bố kết quả kiểm nghiệm mẫu nước mắm lấy trên thị trường với 67% số mẫu nhiễm asen (thạch tín) vượt ngưỡng, nước mắm độ đạm càng cao tỷ lệ nhiễm càng cao. Ngay sau khi thông tin được đăng tải, nhiều chuyên gia thực phẩm, doanh nghiệp, đại diện cơ quan quản lý đã đánh giá, công bố của VINASTAS là vội vàng, thiếu trách nhiệm, không rõ ràng, gây bất lợi lớn cho sản phẩm nước mắm truyền thống.

Thông tin do VINASTAS công bố ngày 17/10 đã khiến đông đảo người tiêu dùng rất hoang mang bởi nước mắm là loại gia vị không thể thiếu trong mỗi gia đình người Việt từ trước đến nay. Ông Trương Quang Hiến, Chủ tịch Hiệp hội nước mắm Phan Thiết đánh giá, “chưa phản ánh chính xác, thiếu trách nhiệm, gây hoang mang dư luận và có thể ảnh hưởng đến các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống”. Ông Trương Quang Hiến cho rằng, VINASTAS không lấy mẫu từ các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống là không khách quan. Cùng với đó, VINASTAS cũng không nên lấy quy chuẩn asen đối với nước chấm công nghiệp (chỉ 2 – 5 độ đạm) để áp dụng trong các hãng nước mắm truyền thống từ 30 độ đạm trở lên được.

Map mo nuoc mam nhiem Asen: Co hay khong mot su voi vang, vo trach nhiem? - Anh 1

Người tiêu dùng hoang mang trước thông tin nước mắm bị nhiễm Asen.

“Trong kết quả khảo sát vừa công bố, VINASTAS cũng rất mập mờ về asen hữu cơ và vô cơ trong khi hai loại này có ảnh hưởng rất khác nhau đến sức khỏe. Nước mắm truyền thống chỉ có asen hữu cơ và chúng tôi khẳng định không ai lại đi cho asen vào nước mắm, đơn giản là nó có sẵn trong các loại cá được sử dụng làm mắm. Nước mắm truyền thống chỉ có cá và muối thì chắc chắn asen hữu cơ tự nhiên trong các loại cá không thể gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng được”- ông Trương Quang Hiến lập luận.

Đánh giá những thông tin VINASTAS công bố là vội vàng, ông Ngô Quang Tú, Trưởng phòng Chế biến bảo quản thủy sản, Cục Chế biến nông lâm thủy sản và nghề muối, Bộ NN&PTNT cho rằng, nội dung VINASTAS đưa ra rất sơ sài và các thông tin cơ bản không đáp ứng được.

“Kết quả này đã đủ đại diện chưa; phương pháp lấy mẫu như thế nào; phương pháp kiểm nghiệm; phòng thí nghiệm đã được công nhận chưa; cách xử lý số liệu sau kiểm nghiệm như thế nào… Một dự án khảo sát, nghiên cứu như thế này phải có một Hội đồng khoa học nghiệm thu, phân tích đánh giá thì mới đảm bảo tính chính xác. Còn kết quả công bố như của VINASTAS vừa qua mới chỉ là sơ bộ và việc công bố rộng rãi ra như vậy là quá vội vàng”, ông Ngô Quang Tú nhìn nhận.

Bà Trần Thị Dung, chuyên gia Viện Kinh tế – Quy hoạch thủy sản cho biết, bản chất trong nước mắm đã chứa hàm lượng arsen hữu cơ cao do tự có trong thủy sản và hải sản. Tuy nhiên, khác với asen vô cơ (là chất công nghiệp, cho vào sản phẩm, sử dụng liều cao gây ung thư, tử vong), asen hữu cơ gần như vô hại, thậm chí ở châu Âu còn cho phép hàm lượng asen trong nước chấm lên tới 30 mg/lít.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh- Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm cũng đưa ra nhận xét tương tự: “Arsen vô cơ thì độc, còn arsen hữu cơ không độc, nó vẫn tồn tại như một chất tự nhiên có trong con cá”.

Rõ ràng, khi chưa thể khẳng định sản phẩm có độc hại hay không mà công bố thì chẳng khác nào đẩy doanh nghiệp vào thế khó. Có thể thấy việc công bố kết quả khảo sát vừa qua của VINASTAS giúp người tiêu dùng ý thức hơn về chất lượng nước mắm sử dụng hàng ngày. Thế nhưng việc công bố thông tin còn mập mờ về tính an toàn như trên rất nguy hiểm.

Đừng quên, một nửa sự thật không bao giờ là sự thật. Khi VINASTAS đưa ra một nửa sự thật, họ đẩy sự bất an về phía người tiêu dùng và đẩy nỗi lo về phía những doanh nghiệp sản xuất nước mắm truyền thống. Người dân lo lắng cho sức khỏe của mình thì doanh nghiệp cũng lo lắng cho số phận của họ, chỉ cần bị “nhiễu thông tin” tức khắc sẽ bị người tiêu dùng quay lưng, sập tiệm là cái chắc.

Bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính là bảo vệ sản xuất, bảo vệ sản xuất là bảo vệ công ăn việc làm ổn định cho người lao động trực tiếp và gián tiếp đồng thời đảm bảo nguồn thu cho ngân sách trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh nước mắm công nghiệp. Chính vì vậy nên phải rất thận trọng khi đưa ra thông tin về chất lượng sản phẩm.

Đừng để người tiêu dùng và các nhà sản xuất chân chính phải trả giá cho những thông tin mập mờ.

Khánh An