Tại hội thảo bàn về vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế Việt Nam diễn ra sáng 4/10, Tiến sỹ Trần Đình Thiên cho rằng Việt Nam đã không chú trọng phát triển sản xuất nội địa, kinh tế tư nhân sau 30 năm đổi mới vẫn yếu.

Lý giải tại sao sau 30 năm phát triển kinh tế đến nay kinh tế tư nhân mới được coi là đầu tàu phát triển, mới được đánh giá là quan trọng, TS Trần Đình Thiên cho rằng là bởi trong bối cảnh hội nhập kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng nhưng khu vực này đang quá yếu khi đặt cạnh các quốc gia khác, khó cạnh tranh.

“Đất nước mình cái gì sắp mất rồi mới thấy quan trọng, khi cạnh tranh hội nhập quốc tế, chúng ta thấy kinh tế tư nhân của mình còn yếu thì lại bắt đầu phong cho kinh tế tư nhân là đầu tàu quan trọng”, ông nói.

Theo ông, cần thay đổi cách nhận thức về vai trò kinh tế tư nhân và có cái nhìn bình đẳng giữa kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân.

Tại sao quan trọng nhưng đến nay kinh tế tư nhân vẫn đì đẹt, phát triển chậm, đặt trong môi trường kinh tế quốc tế là bị lép vế?

TS Trần Đình Thiên cho rằng mấu chốt nguyên nhân đầu tiên là ở câu chuyện thể chế. Câu chuyện thể chế luôn được khối tư nhân coi là rào cản lớn cho sự phát triển và đến nay thể chế vẫn chưa hoàn thiện. TS Trần Đình Thiên cho hay: “Tôi thấy rõ ràng kinh tế thị trường của chúng ta chưa hoàn thiện, nói đúng hơn là không muốn hoàn thiện, bởi suốt 30 năm rồi, mãi chưa hoàn thiện. Tự chúng ta đặt chúng ta vào sự phát triển chậm chạp”.

Theo ông, khu vực tư nhân dựa rất nhiều vào luồng vốn nhà nước. Vấn đề công khai minh bạch của Việt Nam vẫn chậm so với xu thế chung, không thể đứng lên bình đẳng được.

Không chú trọng phát triển nội địa

TS Thiên cho hay, nhìn vào cơ cấu ngành, chúng ta có thể thấy chưa thoát khỏi trình độ sơ đẳng của một nước nông nghiệp, chỉ phát triển công nghiệp khai khoáng, công nghiệp chế biến lắp ráp chứ không chú trọng cho sản xuất trong nước.

Hiện nay chính sách khuyến khích nhập khẩu gia công lắp rắp, có thể nói 85% ngành công nghiệp hỗ trợ là nhập khẩu. Ông cũng cho rằng động lực cho tư nhân sản xuất nội địa hiện nay vô cùng yếu, thiếu tính dài hạn và cần thay đổi, cần thiết kế cơ chế chính sách là sản xuất nội địa trên nền tảng phát triển kinh tế tư nhân..

“Nếu chúng ta phát triển đàng hoàng như Hàn Quốc trong 30 năm qua, ưu tiên cho phát triển sản xuất trong nước, tập trung cho ngành công nghiệp hỗ trợ thì chúng ta đã khác rồi, kinh tế đã đi lên”, TS Trần Đình Thiên chia sẻ.

Ly do khien kinh te tu nhan Viet Nam van di det, thua xa Han Quoc - Anh 1

TS Trần Đình Thiên (ở giữa) phát biểu tại hội thảo sáng 4/10. Ảnh. H.Y

Về câu chuyện đầu tư cho sản xuất nội địa, TS Lê Đăng Doanh cho biết kinh nghiệm từ Hàn Quốc rất chú trọng phát triển sản xuất nội địa, các doanh nghiệp Hàn Quốc dành 40% doanh thu cho đầu tư vào khoa học công nghệ để có sản phẩm mới mang tính cạnh tranh. Trong khi đó, chúng ta còn hạn chế khi đầu tư vào khoa học kỹ thuật, công nghệ.

Ông nhấn mạnh muốn doanh nghiệp tư nhân phát triển thì thể chế phải thay đổi, trong đó giảm chi tiêu, bớt tham nhũng, công khai minh bạch, không thương mại hóa quyền lực, thương mại hóa bổ nhiệm cán bộ và tập trung nguồn lực cho kinh tế tư nhân.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, đặt doanh nghiệp tư nhân cạnh doanh nghiệp FDI, không có sự vênh nhau nhiều về công nghệ, nhưng họ được hưởng ưu đãi thu hút đầu tư.

Chênh lệch phát triển giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa không nhiều. Doanh nghiệp FDI không có gì cao quý hơn, họ lặn lội sang đây để hưởng ưu đãi đầu tư là chính. Chúng ta có thể nhìn thấy rằng nền kinh tế có ba khu vực nhưng kinh tế tư nhân bị trói lại với nhiều rào cản, thiếu động lực phát triển đó là điều mấu chốt để xử lý”, TS Thiên nói.

Theo ông Hoàng Xuân Hòa Vụ trưởng Vụ kinh tế tổng hợp ban kinh tế Trung ương nguyên nhân cơ bản nhất tạo rào cản cho khu vực kinh tế tư nhân đó là khâu tổ chức thực hiện của chính quyền cơ sở các cấp, một số doanh nghiệp cho rằng đạo đức công chức trong thực thi là rào cản lớn nhất.

Bên cạnh đó, theo ông Hòa, nhận thức và sự bất bình đẳng giữa khu vực tư nhân với nhà nước bởi vẫn cho rằng kinh tế tư nhân là thứ yếu mà chưa đánh giá vai trò quan trong của khu vực này.

>> Nhìn lại bức tranh kinh tế 9 tháng năm 2016