Liệu sinh viên Việt Nam có đang ảo tưởng?

Vừa qua, tọa đàm hướng nghiệp dành cho sinh viên tại trường Học viện Kĩ thuật Mật mã (Hà Nội) đã khiến báo giới phải chú ý vì nhiều trăn trở rất "đời" của các bạn trẻ. Nổi bật nhất là câu hỏi của Phạm Thị Thanh - sinh viên năm 3, ngành An toàn thông tin, Học viện Kĩ thuật Mật mã: "Em phải học tập và làm việc như thế nào để các nhà tuyển dụng ở đây nhận em vào làm với mức lương khởi điểm 2.000 đô la/ tháng?".

Câu hỏi của nữ sinh viên này khiến cả phía doanh nghiệp và rất nhiều sinh viên có mặt tại buổi tọa đàm hết sức quan tâm và bất ngờ. Trước câu hỏi "khó", phía doanh nghiệp đã cung cấp đầy đủ thông tin và cả lời khuyên hữu ích để đạt được mức lương này, khiến cho các bạn sinh viên đều hài lòng.

Tuy nhiên, khi bài tường thuật về buổi tọa đàm được đăng tải lên báo, nhiều cư dân mạng có phản ứng khá gay gắt trước câu hỏi của nữ sinh viên này. Và chỉ trong một ngày, từ khóa "lương khởi điểm 2.000USD cho tân cử nhân" trở thành chủ đề được cộng đồng mạng quan tâm nhiều nhất. Câu hỏi của nữ sinh Phạm Thị Thanh gợi nhớ đến sự việc một sinh viên tại trường đại học nổi tiếng nhất nhì Việt Nam từng tuyên bố rằng: "Ra trường, lương dưới 1.000USD thì sẽ không làm".

Trong thực tế, liệu sinh viên Việt Nam có thể thỏa thuận hoặc được đề nghị trả 2.000USD/tháng ngay từ khi vừa tốt nghiệp?

2.000USD/tháng chỉ có thể là mức lương của cấp bậc quản lí tại Việt Nam

Ai cũng biết một quy luật đơn giản - tiền nào của nấy. Kinh nghiệm và năng lực càng tốt thì mức lương sẽ càng được nâng cao. Với các quốc gia phát triển, con số 2.000USD/tháng cho tân cử nhân có thể chỉ là một mức lương bình thường, không có gì đáng bàn cãi, nhưng với Việt Nam, đó là một con số lớn mà chỉ những người phấn đấu với cường độ cao trong một khoảng thời gian tương đối mới có thể đạt được.

Về vấn đề này, chị Phạm Ngọc Bảo Trân - Trợ lí Giám đốc sản phẩm - Quản lí thương hiệu Maybelline New York, L'Oreal Việt Nam - cho biết: "2.000USD thông thường là mức lương của chức vụ quản lí (manager), thậm chí là của giám đốc cao cấp (senior product manager) và một số vị trí tương đương. Trung bình để một tân cử nhân bắt đầu từ vị trí thực tập sinh lên đến mức lương 2.000USD là phải mất ít nhất 3 - 4 năm nếu bạn đó giỏi, hoặc sẽ là 5 - 6 năm đối với đại đa số".

Luong khoi diem 2.000USD/thang cho cu nhan Viet: ao tuong hay kha thi? - Anh 1

Chị Phạm Ngọc Bảo Trân - Trợ lý Giám đốc sản phẩm - Quản lí thương hiệu Maybelline New York, L'Oreal Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Là một trong những sinh viên ưu tú của trường Đại học Công nghệ Thông tin TP.HCM với thành tích học tập và hoạt động thuộc hàng "khủng", anh Việt Hồ xuất sắc trở thành một trong số ít những ứng viên vượt qua nhiều vòng tuyển chọn của Ernst & Young (một trong bốn công ty kiểm toán hàng đầu thế giới hiện nay cùng với Deloitte, PwC và KPMG). Hiện nay, anh Việt đang là chuyên viên kiểm toán thuộc bộ phận tư vấn rủi ro công nghệ thông tin tại Ernst & Young. Cùng quan điểm với chị Bảo Trân, anh Việt cho rằng 2000$ thường là mức lương cho cấp quản lí ở Việt Nam. "Mức lương luôn tương xứng với kinh nghiệm. Rõ ràng sinh viên mới ra trường thường không đủ kinh nghiệm để được trả lương 2.000USD. Nếu các em muốn được 2.000USD ngay khi vừa tốt nghiệp, thì phải cố gắng tích lũy kinh nghiệm làm việc ngay từ khi còn đi học. Bằng cách vừa học tập thật tốt tại trường vừa nhận công việc toàn thời gian. Hoặc thực tập trước, rồi đến năm cuối, khi thời gian rảnh rỗi khá nhiều thì nhận công việc toàn thời gian".

Luong khoi diem 2.000USD/thang cho cu nhan Viet: ao tuong hay kha thi? - Anh 2

Anh Việt Hồ - chuyên viên kiểm toán thuộc bộ phận tư vấn rủi ro công nghệ thông tin tại Ernst & Young. (Ảnh: NVCC)

Khả thi nhưng cực kì hiếm

Đó là nhận xét của anh Duy Nguyễn - người sáng lập Startup Insider - trước vấn đề: liệu có khả thi cho sinh viên Việt khi đòi hỏi mức lương khởi điểm là 2.000USD. Anh chia sẻ: "Theo tôi, các vị trí tuyển dụng có mức lương khởi điểm $1,000 - $2,000 hiện nay không thiếu. Không chỉ riêng các tập đoàn lớn, mà các công ty vừa và nhỏ, thậm chí các công ty khởi nghiệp (start-up) cũng đang có rất nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn dành cho các bạn.

Luong khoi diem 2.000USD/thang cho cu nhan Viet: ao tuong hay kha thi? - Anh 3

Anh Duy Nguyễn - người sáng lập Startup Insider. (Ảnh: NVCC)

Tuy nhiên, quan trọng là các bạn chứng tỏ được giá trị của chính mình, vượt qua hàng trăm ngàn hoặc hàng triệu bạn trẻ khác, để chộp lấy những cơ hội hấp dẫn trên hay không mà thôi. Đối với cá nhân tôi và Startup Insider, tôi đã hỗ trợ tuyển dụng, trực tiếp tuyển dụng và làm việc với rất nhiều bạn trẻ, thậm chí đã từng làm việc nhiều với các bạn sinh viên tài năng, năng động, tôi nhận thấy rằng Việt Nam có rất nhiều bạn sinh viên, cử nhân cực kì giỏi. Tôi từng phỏng vấn và làm việc với các bạn sinh năm 95, 96, mà đã có một số bạn trải nghiệm với 3 - 5 năm đi làm ở các môi trường chuyên nghiệp. Điều đó chứng tỏ rằng, nếu các bạn có tài năng và sức hút lớn, sẽ khiến những nhà tuyển dụng thèm khát phải có được các bạn".

Nhưng đó chưa phải là tất cả khi anh Duy nhấn mạnh thêm rằng, những bạn trẻ này chỉ chiếm một số lượng cực kỳ ít, vì nhiều lí do khách quan và chủ quan. "Có thể các bạn rất giỏi, nhưng lại không chứng tỏ được năng lực của bản thân (thông qua profile cá nhân, thành tích cụ thể, công việc từng làm...), có thể các bạn còn thiếu rất nhiều kinh nghiệm thực tế, hoặc các bạn nghĩ rằng các bạn giỏi nhưng tự hạn chế bản thân do không chủ động nắm bắt, tự tạo ra cơ hội cho bản thân" - anh Duy cho biết.

Anh Duy tiếp tục chia sẻ dẫn chứng cụ thể về việc sinh viên Việt đang tự giới hạn cơ hội của mình:"Năm ngoái tôi có tổ chức sự kiện Startup Insider TalentHunt 2015 - Hội tụ nhân tài khởi nghiệp, là cơ hội để các bạn trẻ trải nghiệm thực tế môi trường Startup/khởi nghiệp và nắm bắt cơ hội tham gia cũng như tự khởi nghiệp. Nhưng tôi nhận thấy các bạn còn thiếu tự tin, thiếu chủ động thể hiện bản thân, khiến cho những nhà tuyển dụng, các công ty khó bị thu hút để tiếp cận và trao cơ hội cho các bạn, chứ chưa nói đến việc đề nghị với các bạn mức lương nghìn đô".

Bất khả thi nhưng cũng... khả thi!

Rõ ràng chỉ một số ít sinh viên với hoàn cảnh và năng lực đặc biệt mới có thể nhận ngay được mức lương hấp dẫn ấy khi vừa tốt nghiệp, ít ra là trong bối cảnh thị trường việc làm ở Việt Nam. Nhưng sinh viên Việt Nam hoàn toàn có thể nhanh chóng chạm đến mục tiêu "lương nghìn đô" ngay sau vài năm làm việc nếu biết cách vạch đúng lộ trình phấn đấu cho bản thân ngay từ khi còn đi học.

Xét về ngành học đặc thù của bạn Phạm Thị Thanh và đa số sinh viên tại Học viện Kĩ thuật Mật mã, anh Việt chia sẻ rằng các bạn sinh viên có thể vừa học vừa nhận dự án về an ninh mạng để làm, tích lũy dần mỗi ngày. "Tuy nhiên, mình nghĩ nếu chăm chỉ đi theo con đường như vậy thì khi ra trường sẽ có thể đạt được cấp bậc senior. Với đặc thù ngành nghề tư vấn như công việc hiện tại của mình thì rất cần kinh nghiệm. Ngoài ra kĩ năng mềm và trình độ kĩ thuật cũng phải cứng nữa. Đừng nên nôn nóng mà tìm cách đốt cháy giai đoạn".

Luong khoi diem 2.000USD/thang cho cu nhan Viet: ao tuong hay kha thi? - Anh 4

Sinh viên tham gia hội chợ việc làm. (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)

Cũng từng xác định mục tiêu nghề nghiệp từ rất sớm và luôn nỗ lực phấn đấu không ngừng từ những năm đại học cho đến lúc tốt nghiệp và đi làm, chị Bảo Trân ghi chú một số việc mà sinh viên Việt nên làm để nhanh chạm tay đến mức lương hấp dẫn nhất: "Thứ nhất, chọn các ngành học có tiềm năng trả lương cao nhất trên thị trường như các ngành quản trị, kinh tế thông qua các chương trình quản trị viên tập sự, hoặc những ngành đòi hỏi kĩ năng chuyên biệt như kĩ sư phần mềm, kĩ sư hóa dược mĩ phẩm,... Một lựa chọn khác nữa là expat - tức sang nước ngoài làm việc. Nếu muốn làm việc như một expat, ngay từ khi còn đi học, bạn buộc phải chủ động tìm suất thực tập ở nước ngoài hoặc gia nhập vào tập đoàn tạo cơ hội luân chuyển nhân tài làm việc ở nước ngoài (như các tập đoàn đa quốc gia). Chỉ có bằng cách đó thì thu nhập mới tăng đáng kể và nhanh chóng đạt được mức lương 2000USD như câu hỏi của bạn sinh viên kia".

Theo TTVH