Kể từ ngày 1.1.2014, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) đã tăng lương thêm 5% cho thợ lò. Nhưng quyết định này vẫn chưa đủ hấp dẫn để níu chân người lao động gắn bó lâu dài với hầm mỏ.

Ông Nguyễn Văn Biên, Phó tổng giám đốc Vinacomin cho hay trên báo Đầu tư ngày 17.1, lương thợ lò hiện khoảng 9-10 triệu đồng/tháng, cao hơn so với mức bình quân của ngành (hiện khoảng 7,6 triệu đồng/người). Vậy mà vẫn khó tuyển, thậm chí doanh nghiệp phải lên các vùng dân tộc để tuyển lao động mà vẫn không đủ.

Tuy nhiên, vẫn đề là “trong số gần 14 vạn công nhân, chỉ 11,5% trong số đó có thu nhập từ 9,1 đến trên 10 triệu đồng/tháng, còn lại phổ biến là mức 3-7 triệu đồng/tháng (trong đó 30,1% có mức 5,1-7 triệu đồng/tháng và 46,3% mức 3-5 triệu đồng/tháng). Thu nhập của 41,2% công nhân than không đủ trang trải cuộc sống gia đình, 55,3% vừa đủ để trang trải cuộc sống và chỉ có 3,5% số công nhân có tích lũy.

Đặc biệt, số ít có thu nhập “kha khá” trên là những người làm việc trực tiếp dưới hầm lò, trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, đồng thời phải đảm bảo ca-kíp tới 26 ngày/tháng”, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Vinacomin - ông Trần Xuân Hòa từng chia sẻ trên tờ Petrotimes như thế.

Ông Hòa cho biết thêm, tình trạng công nhân, đặc biệt là những người làm việc trực tiếp trong hầm lò đơn phương bỏ việc vì cho rằng điều kiện làm việc không tương xứng với thu nhập, không đủ trang trải cuộc sống đã ngày càng tăng. Thậm chí, ở một số đơn vị, lượng công nhân hầm lò tuyển mới và số công nhân hầm lò bỏ việc là ngang nhau.

Lao động chính là vấn đề đau đầu nhất của lãnh đạo các doanh nghiệp than. Trước đây, không có nhiều ngành cạnh tranh, người lao động có thể vì lương cao mà chấp nhận hy sinh nhiều thứ. Nhưng hiện nay, mặt bằng xã hội tăng nhanh, lạm phát phi mã, đời sống của một bộ phận công nhân, lao động ngành than - khoáng sản vốn đã gặp nhiều khó khăn khi những chi phí trang trải cuộc sống gia đình tăng nhanh, giờ còn phải hứng chịu cảnh lương thưởng sụt giảm ghê gớm.

Ước tính mỗi năm hơn 100.000 công nhân khai thác than trực tiếp phải làm việc trong hệ thống hầm lò dài khoảng 300 km. Cá biệt, có những mỏ than đường kính chỉ trên dưới 8 m mà chiều sâu hầm chính lên tới trên 500 m so với mặt nước biển. Điều kiện làm việc nhiều rủi ro, khoa học công nghệ, công tác cơ giới hóa chưa phát triển kịp đáp ứng yêu cầu của thời đại... chính là những lý do khiến gần 1.500 công nhân hầm lò nghỉ việc trong năm 2012.

Đáng lưu ý nữa là cứ 100.000 công nhân than phải gánh thêm 300.000-400.000 nhân khẩu bám theo.

A.T