Sau những cuộc tranh luận sôi nổi, cuối cùng Bộ Giáo dục - Đào tạo đã quyết định trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 chỉ còn duy nhất môn Ngữ văn thi tự luận. Như vậy, không còn phải bàn cãi tự luận hay trắc nghiệm. Vấn đề đặt ra là thi trắc nghiệm sẽ có những thuận lợi và khó khăn gì?

Trước khi đưa ra đột phá trong đổi mới cách thi, ngành giáo dục đã chỉ ra rất nhiều lý do chính đáng khi bỏ thi tự luận chuyển sang thi trắc nghiệm. Đó là mỗi thí sinh có một đề thi riêng, chống được tình trạng quay cóp, gian lận trong thi cử, nhất là chống được “bệnh” học lệch, học tủ. Đặc biệt, chất lượng thi tự luận phụ thuộc vào trình độ, sự công tâm và khách quan của người chấm.

Không thể phủ nhận những ưu điểm nổi trội của phương thức thi trắc nghiệm, song đại diện Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cũng như các chuyên gia lên tiếng cảnh báo rằng, đề thi trắc nghiệm không thể hiểu một cách khô cứng theo kiểu “yes” (có) hay “no” (không) như lâu nay mọi người vẫn nghĩ.

Thiết kế được đề thi trắc nghiệm hay, đánh giá được chính xác năng lực của học sinh không hề đơn giản. Bởi vì chất lượng thi trắc nghiệm phụ thuộc vào đề thi, xây dựng ngân hàng câu hỏi với hàng trăm, hàng nghìn người tham gia. Thiết kế được đề thi tốt thì chất lượng thi tốt.

Thực ra, kết quả thi trắc nghiệm dựa trên một nền tảng dạy và học để đo lường và đánh giá chất lượng giáo dục. Các câu hỏi đã được thử nghiệm trên chính học sinh dựa trên độ khó, dễ. Thi thế nào dạy như thế đang là chuyện đau đầu cả giáo viên lẫn học sinh để có thể xoay xở cho kịp thi trắc nghiệm năm 2017 chỉ còn tính bằng tháng.

Lãnh đạo một số trường THPT bày tỏ lo ngại, nếu chỉ dạy học sinh “mẹo” thế nào để giành được điểm cao mà không trang bị cho học sinh phương pháp để giải quyết vấn đề thì nhà trường không khác gì cách dạy lấy tiền của các lò luyện thi.

Liệu có xoay xở kịp thi trắc nghiệm năm 2017, không còn là vấn đề của thầy cô và hàng triệu học sinh. Điều mà xã hội đặc biệt quan tâm là dạy như thế nào để trang bị cho các em cách vận dụng kiến thức để giải quyết nhiều vấn đề, thì cho dù thi tự luận hay trắc nghiệm không gây khó khăn, trở ngại cho học sinh.