Nhật Bản và Nga đang đẩy mạnh các kế hoạch mới để phát triển cơ sở hạ tầng và các ngành công nghiệp ở Viễn Đông Nga.

Trong những tuần gần đây, các Bộ trưởng chính phủ Nhật Bản và Nga đã thảo luận một số dự án hợp tác kinh tế mà hai bên tuyên bố nhằm thúc đẩy mối quan hệ song phương và cải thiện thương mại hai chiều và đầu tư. Thậm chí có những hy vọng những thỏa thuận mới sẽ tạo điều kiện để hai bên ký một hiệp ước hòa bình.

Hơn 70 năm sau khi khi Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện, hai chính phủ vẫn không có hiệp ước hòa bình do tranh chấp về chủ quyền trên quần đảo Nam Kuril Nam do Nga kiểm soát. Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo này và gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc.

Lien ket Nga–Nhat Ban: Tokyo co qua ky vong? - Anh 1

Nhật Bản và Nga đang đẩy mạnh các kế hoạch mới để phát triển cơ sở hạ tầng và các ngành công nghiệp ở Viễn Đông Nga.

Giới chuyên gia không quá kỳ vọng

Thủ tướng Shinzo Abe của Nhật Bản đang đặt nhiều hy vọng vào mối quan hệ gần gũi của ông với Tổng thống Putin và sự đầu tư từ các công ty Nhật Bản có thể tạo ra tiến triển mới trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ.

Trong khi đó, các nhà lãnh đạo Nga đang lên kế hoạch đến thăm Nhật Bản để hội đàm thượng đỉnh với nước này vào tháng 12, trong đó các hiệp ước hòa bình và vấn đề chủ quyền được xem là những vấn đề quan trọng.

Tuy nhiên giới phân tích lại không quá kỳ vọng vào điều này.

Chia sẻ với DW, ông Jeff Kingston, giám đốc nghiên cứu châu Á tại trường Nhật Bản của Đại học Temple khẳng định: “Ông Putin sẽ không nhường lại những hòn đảo này, nhưng Moscow đang băn khoăn về khả năng sửa đổi đề nghị đã được thảo luận giữa hai Chính phủ trong năm 1956 để trả lại hai đảo. Và điều đó đã dấy lên hy vọng của Nhật Bản”.

“Tôi không tin rằng ông Putin có bất kỳ ý định thúc đẩy những lựa chọn này”, ông Jeff Kingston nói thêm.

Theo các chuyên gia, từ trước đến nay Nga thường trích dẫn tuyên bố chung Nhật Bản và Liên Xô năm 1956, trong đó quy định Nhật được trả lại hai hòn đảo nhỏ trong bốn đảo để hai nước có thể ký hiệp ước hòa bình.

Tuy nhiên, Tokyo đã từ chối thảo luận với Moskva về quần đảo Kuril/Lãnh thổ phương Bắc vì lo ngại điều này đồng nghĩa với việc từ bỏ chủ quyền quốc gia. Vì vậy, vào thời điểm này, trở lại vấn đề này sẽ là một khó khăn đối với Thủ tướng Abe.

Nhật Bản thúc đẩy các dự án

Hồi đầu tháng này, các Bộ trưởng năng lượng và kinh tế của 2 nước đã đồng ý thúc đẩy với hàng chục dự án, trong đó có sự phát triển chung của các mỏ dầu và khí đốt ở vùng Viễn Đông Nga, trong lĩnh vực năng lượng và hợp tác trong việc ngừng hoạt động của nhà máy hạt nhân Fukushima ở Nhật Bản.

Một dự án khác được kỳ vọng là việc lắp đặt cáp ngầm hơn 50 km qua eo biển Soya từ Hokkaido đến Sakhalin để cung cấp năng lượng từ các nhà máy nhiệt điện Nga. Các chi phí của dự án đã được ước tính hơn 5,7 tỷ USD.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng đang kêu gọi các công ty trong nước trong một loạt các lĩnh vực khác - bao gồm cả công nghệ y tế và du lịch - để xem xét khả năng của các dự án của Nga.

“Rõ ràng, Nga không muốn phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc trong khi Nhật Bản cũng không muốn Nga bị lôi kéo vào khu vực ảnh hưởng của Trung Quốc. Vì vậy việc hợp tác kinh tế và phát triển giữa 2 nước là lợi ích chiến lược lẫn nhau”, Jun Okumura, một học giả tại Viện những Vấn đề Toàn cầu Meiji nói.

Lien ket Nga–Nhat Ban: Tokyo co qua ky vong? - Anh 2

Ông Putin lên kế hoạch thăm Nhật Bản vào tháng 12 tới

Lời đề nghị từ Moskva

Trong khi mối quan hệ giữa Nga và Mỹ cũng như châu Âu đang căng thẳng vì những vấn đề liên quan đến Syria, Ukraina và Crimea thì Moskva có những động thái mới tỏ thiện chí với Nhật Bản.

Phát biểu trong cuộc họp báo tại tại Tokyo 1/11, Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga, bà Valentina Matviyenko tuyên bố, Nga sẽ không từ bỏ chủ quyền đối với các hòn đảo tranh chấp nhưng sẵn sàng cùng Nhật Bản đưa ra một kế hoạch phát triển kinh tế chung trên các hòn đảo này...

Tiếp đến ngày 3/11, bà Matviyenko tiếp tục có chuyến thăm đến thành phố Nagasaki của Nhật Bản.

“Chúng tôi hy vọng Nhật Bản sẽ xem xét dỡ bỏ các hạn chế... bởi những biện pháp này tác động tiêu cực tới quá trình hợp tác kinh tế của chúng ta và cản trở việc tăng cường các hoạt động thương mại giữa hai bên”- bà Matviyenko nói.

Nhật Bản đặt nhiều kỳ vọng có thể kiến Nga thay đổi và trao trả lại các quần đảo tranh chấp ở Kuril. Tuy nhiên với toan tính của Nga, các nhà phân tích tin rằng hy vọng của Tokyo về quần đảo Hokkaido sẽ tiêu tan.

Tuấn Hùng