Về vụ Tamexco, đã có hàng trăm bài báo tường thuật chi tiết - và đến nay nó vẫn là một trong những vụ án tham ô lớn nhất nước với số thiệt hại lên đến 100 tỉ đồng (thời điểm năm 1997), nên tôi chỉ nói riêng về sự liên quan giữa ông Lê Minh Hải và Tamexco.

Do cần vốn đầu tư vào Công ty Dolphin Vũng Tàu, Lê Minh Hải ký hợp đồng bán cho Phạm Huy Phước, Giám đốc Tamexco 14 hécta đất tại Phước Cơ, phường 11, TP Vũng Tàu. Ông Hải nói: "Việc bán đất được tất cả các thành viên trong Công ty Dolphin đồng ý và ủy quyền cho tôi thực hiện". Bản hợp đồng bán đất được ông Lê Đức Cảnh, công chứng viên tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu công chứng, và Tamexco cũng đã gửi văn bản, đề nghị UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho phép sang nhượng chủ quyền, và được Ban Tài chính quản trị Thành ủy TP HCM và Quận ủy quận Tân Bình xác nhận vốn của Tamexco là vốn tự có. Mặc dù ký hợp đồng mua 14 hécta đất của Công ty Dolphin do Lê Minh Hải làm Giám đốc, nhưng Tamexco lại cần đến 200 hécta để xây dựng khu dân cư, du lịch tại TP Vũng Tàu, nên Lê Minh Hải làm phụ lục hợp đồng, bán cho Phạm Huy Phước 30 hécta thay vì 14 hécta như đã ký, đồng thời chịu trách nhiệm về các thủ tục như đóng thuế chuyển quyền sử dụng, thiết kế quy hoạch khu dân cư. Ngày 13/7/1995, Lê Minh Hải chuyển cho Tamexco sử dụng số đất vừa nêu, và còn cho Phạm Huy Phước mượn thêm 21 hécta - cũng vẫn do Lê Minh Hải đứng tên chủ quyền. Số đất ấy, Phạm Huy Phước giao cho First Vinabank để đáo nợ thay vì xây dựng khu dân cư, du lịch như thiết kế ban đầu. Sau này, tại hai phiên tòa sơ thẩm lẫn phúc thẩm, đã nhận định: "...Việc ký kết các hợp đồng sang nhượng, chuyển quyền sử dụng đất chỉ là những thủ đoạn nhằm phục vụ cho ý đồ phạm tội của mỗi bên. Thực chất các lô đất đó không có giá trị và cũng không đủ thủ tục pháp lý để đầu tư hiệu quả... Hủy toàn bộ những hợp đồng thế chấp đất đai, hợp đồng liên doanh giữa Tamexco với Vietcombank, giữa Tamexco với Chi nhánh Vietcombank tại TP HCM, giữa Tamexco với First Vinabank...". Ngày 31/1/1997, Lê Minh Hải bị Tòa sơ thẩm, Tòa án nhân dân TP HCM kết án tử hình vì đã tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa, cố ý làm trái, móc ngoặc với Phạm Huy Phước để chiếm đoạt 64 tỉ đồng. Nhớ lại chuyện này, ông nói: "Lúc nghe tòa tuyên phạt tôi phải chịu tội chết, tôi thấy như trời đất sụp đổ. Tôi không nghĩ rằng việc bán đất cho Phạm Huy Phước - mà bán có công chứng hẳn hoi, lại trở thành tội nặng như thế". Cũng tại phiên tòa, ông rụng rời tay chân khi toàn bộ những trò ma mãnh của Phạm Huy Phước bị phơi bày. Ông nói tiếp: "Trước kia, tôi cứ nghĩ "ngài" Phước là người làm ăn đàng hoàng chứ có biết đâu. Thấy mức án dành cho mình nặng quá, tôi làm đơn kháng án". Đến ngày 31/3/1997, Tòa phúc thẩm tại TP HCM y án, tuyên phạt Lê Minh Hải tử hình. Ông cười: "Hai lần xử, cả hai lần đều y án thì coi như... chết chắc!". Cùng chung số phận như Lê Minh Hải, còn có Phạm Huy Phước, Lê Đức Cảnh và Trần Quang Vinh. Được phép phát biểu lời cuối cùng trong phiên tòa phúc thẩm, ông nói: "Tôi xin lỗi cha tôi, xin lỗi người dân lao động vì tôi đã vô tình tham gia vào một vụ án tham nhũng quá lớn...", còn Lê Đức Cảnh thì vừa khóc, vừa xin được khoan hồng. Lê Minh Hải lúc nghe tên mình trong danh sách phạm nhân được đặc xá. Chuyện về những người nằm trong buồng giam án tử hình, đợi ngày ra trường bắn thì muôn màu muôn vẻ, không ai giống ai. Có người cứ hễ màn đêm buông xuống là bắt đầu... hát, hát cho tới khuya. Có người cả ngày lẩm nhẩm cầu kinh và cũng chẳng thiếu người lâu lâu lại lên cơn hoảng loạn, la hét, chửi bới. Tuy nhiên, có một tâm trạng mà người nào cũng như người nào: Ấy là sau 4 giờ sáng, không thấy cán bộ quản giáo vào mở cửa gọi tên mình, thì coi như lại sống được thêm một ngày nữa. Còn không, hễ nghe tiếng chìa khóa khua loảng xoảng, thì ai nấy đều nín thở, đợi chờ. Nghe kể là có một "đại ca", cầm đầu một băng nhóm, giết người cướp của không ghê tay nhưng khi bị bắt, rồi bị tuyên án tử hình thì đến hôm được gọi ra, và khi vừa nghe xong quyết định bác đơn ân xá của Chủ tịch nước, "đại ca" đã vãi... ra quần, tim ngừng đập, coi như chết lâm sàng ngay tại chỗ. Lê Minh Hải chẳng đến nỗi như thế, ông nói: "Người ta bảo càng ở lâu càng quen, càng lì, nhưng trong buồng giam án tử hình thì càng ở lâu càng sợ bởi lẽ không biết mờ sáng ngày mai, đã đến lượt mình "đi" hay chưa". Sau phiên tòa sơ thẩm rồi khi tòa tuyên án chết, ông nằm chung buồng giam với Trần Quang Vinh và Lê Đức Cảnh - là hai người cùng vụ Tamexco - và cùng bị án tử hình. Ông kể: "Cảnh ít nói, cả ngày chỉ nằm trầm ngâm nhìn lên nóc buồng giam, thỉnh thoảng lại thở dài. Trần Quang Vinh ngoại trừ những lúc ngủ, còn thì ông ấy huyên thuyên kể chuyện "ngoài đời". Về mặt tâm lý, những chuyện "ngoài đời" nó kích thích khát vọng sống của người tù tử hình ghê gớm lắm, và họ thể hiện bằng nhiều cách. Lê Minh Hải kể: "Có người, cứ hễ mở miệng ra là bao giờ cũng bắt đầu bằng câu: "Hồi còn ở ngoài, giờ này là tôi đang say ngất ngư ở quán bia, hoặc giờ này tài xế lái xe hơi đến đón tôi đi làm... rồi sau đó, khóc rưng rức". Đêm đêm, nghe những người ở các buồng giam khác hát, Lê Minh Hải cũng... hát. Ông nói: "Lúc còn công tác trên tàu - rồi sau này lên bờ, có mấy khi tôi hát đâu. Vậy mà chẳng hiểu sao nằm trong buồng giam, tôi lại hát". Ký ức về thời gian học ở nước Nga đã khiến ông nhớ lại một số bài. Phải công nhận rằng ông phát âm tiếng Nga rất chuẩn, nhất là lúc ông đằng hắng một tiếng, rồi bảo tôi ngồi im. Giây lát, chất giọng ténor của ông cất lên bài "Chiều Mátxcơva" thì thú thật là nghe nó... đã lắm!