Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên- Văn Bàn (huyện Văn Bàn, Lào Cai) có diện tích trên 25.000 ha - nơi có hệ động, thực vật đa dạng và trữ lượng gỗ quý bậc nhất của dãy Hoàng Liên Sơn. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, khu bảo tồn thiên nhiên quý giá này đang kêu cứu vì bị lâm tặc ngày đêm "moi ruột”.

Mỗi khi có lũ lớn, gỗ rừng bị lâm tặc chặt hạ ở Khu bảo tồn thiên nhiên lại bị nước cuốn trôi xuống hạ lưu

Rừng quý đang bị… "phanh thây”

Từ trung tâm xã Nậm Xé, men theo Quốc lộ 279 chúng tôi luồn sâu vào Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên- Văn Bàn. Dọc đường đi, chúng tôi gặp rất nhiều "lâm tặc” đang vào rừng "ăn gỗ” với đầy đủ các loại cưa máy, cưa tay và lương thực, thực phẩm phục vụ cho việc "nằm rừng” dài ngày. Càng đi sâu vào trong rừng, chúng tôi càng bắt gặp nhiều xe máy được thiết kế chuyên dụng để vận chuyển gỗ rừng dựng ven đường. Quanh đó là những cây gỗ lớn vừa bị đốn hạ, nhựa cây tuôn chảy ào ào.

Vì là người lạ nên đi đến đâu chúng tôi cũng bắt gặp những ánh mắt dò xét của những lâm tặc bặm trợn. Phát hiện một lán trại ven đường mòn, xung quanh đó là hàng chục tay cưa gỗ đang hì hục xẻ thịt một cây Pơ mu cổ thụ có đường kính khoảng 2 mét. Chúng tôi đánh liều đến sát đó, thì bỗng dưng tiếng cưa máy im bặt. Các lâm tặc phát hiện thấy động bỗng dưng cầm cưa hướng thẳng về phía chúng tôi quát tháo liên hồi như muốn ăn tươi, nuốt sống: "Ai cho…vào đây…muốn chết hả”. Khi chúng tôi vội vàng rút khỏi đó, tiếng cưa máy lại tiếp tục vang lên…

Đi qua địa phận xã Mường Than (huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu) giáp danh khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên-Văn Bàn chúng tôi cũng thấy tình trạng lâm tặc và người dân vận chuyển gỗ ra khỏi khu bảo tồn thiên nhiên cũng tấp nập không kém. Chị Giàng Thị Tươi (xã Mường Than) cho biết: "Nhiều năm nay rất nhiều người từ khắp nơi đi qua xã Mường Than để vào rừng lấy gỗ Pơ mu về bán. Cứ rạng sáng là họ kéo nhau lên rừng, đến đêm mới về. Bà con xót rừng báo cơ quan chức năng thì họ cũng có xuống ngăn chặn nhưng thời gian sau lại lộng hành hơn…”.

Theo người dân, từ trong rừng, gỗ quý được cưa xẻ thành các khối gỗ vuông vắn sau đó vận chuyển đến các bãi tập kết ở bìa rừng. Ở đó đã có sẵn các đầu nậu đón lóng mua và vận chuyển đi nơi khác cất giấu. Tại đây, mỗi tấm gỗ Pơ mu có độ dài 2 mét, dày từ 10 đến 50 cm có giá từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng tùy từng loại. Số khác vận chuyển gỗ về nhà tập kết chờ các chủ buôn gỗ đến tận nhà để mua. Còn đội ngũ lâm tặc chuyên nghiệp thì vận chuyển tới các kho của chủ buôn gỗ rồi bốc lên ô tô vận chuyển về xuôi tiêu thụ. Một chủ xưởng gỗ ở Văn Bàn khoe: "Các chú cứ mang gỗ ra rừng, bao nhiêu gỗ mua hết”.

Tìm hiểu chúng tôi được biết, nhiều năm nay, tình trạng phá rừng đặc biệt nóng ở Văn Bàn thuộc các tiểu khu giáp ranh với các xã Minh Lương, Nậm Xây, Nậm xé và huyện Than Uyên (Lai Châu), Mù Cang Trải (Yên Bái). Chuyện khi có các trận lũ lớn, đã cuốn theo hàng trăm, thậm chí hàng nghìn khúc gỗ rừng đã được cưa xẻ vuông vức xuống hạ lưu các con suối, cánh đồng đã phơi bày, tố cáo việc rừng trong khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên- Văn Bàn đang bị tàn phá. Ông Bàn Văn Tới, người dân xã Minh Lương bày tỏ: "Ven con suối Nậm Mu, mỗi khi có lũ lớn, gỗ trên rừng lại ào ào trôi về. Người dân chúng tôi mong có thật nhiều trận lũ mang "lộc rừng” về. Khi đó, người chỉ việc ra bờ suối lượm nhặt, gom lại có khi được cả chục mét khối …”.

Có sự tiếp tay của lực lượng chức năng?

Tiếp cận với nhiều chủ buôn gỗ, những người này đều khẳng định rằng sở dĩ để thu mua và vận chuyển gỗ quý trong khu bảo tồn thiên nhiên đi tiêu thụ an toàn là vì họ đã "chăm sóc” các lực lượng chức năng liên quan rất chu đáo nên họ mới làm ngơ.

Trước đây, ông trùm gỗ Pơ mu Nguyễn Văn Xuyên (SN 1965) nguyên là Chủ nhiệm hợp tác xã Ngọc Lợi (xã Liêm Phú, huyện Văn Bàn) một thời "làm mưa làm gió” khiến nhiều cánh rừng khu bảo tồn thiên nhiên bị phá nát. Mới đây, ông trùm này bị công an khởi tố, bắt giam. Những tưởng tình trạng buôn bán, chặt phá rừng trái phép ở khu bảo tồn thiên nhiên sẽ chấm dứt nhưng tình trạng vận chuyển buôn bán và phá rừng trái phép ở Văn Bàn vẫn hết sức phức tạp.

Trước tình trạng phá rừng khu bảo tồn thiên nhiên tồn tại kéo dài, theo các cán bộ Ban lý Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên - Văn Bàn lý giải: Do địa bàn rộng, phức tạp, chia cắt giáp danh với nhiều xã thuộc nhiều tỉnh nên khó quản lý. Hơn nữa do lực lượng mỏng, thiếu công cụ hỗ trợ trong khi các nhóm lâm tặc lại rất hung hãn, sẵn sàng chống trả lại lực lượng chức năng nên ngăn chặn tình trạng chặt phá, vận chuyển gỗ rừng còn nhiều hạn chế…

Tuy nhiên, trong những ngày khảo sát trong khu bảo tồn thiên nhiên và các khu vực xung quanh, tuyệt nhiên chúng tôi không gặp bất cứ một bóng dáng nào của lực lượng kiểm lâm đi tuần tra trong các khu rừng. Thực tế, thời gian qua đã có một số cán bộ hạt kiểm lâm bị đình chỉ công tác vì thiếu tinh thần trách nhiệm nhưng dư luận cho rằng đó chỉ là một vài con tốt. Còn "cơn sóng ngầm” là sự câu kết giữa lực lượng giữ rừng và các trùm buôn lậu gỗ vẫn còn đó, khiến rừng vẫn mãi tiếp tục chảy máu.

Đức Sơn