Bò lậu chưa được kiểm dịch có thể phát bệnh gây lây lan cho gia súc và người.

Gần một tháng nay, nạn buôn lậu bò khu vực sông Sêpôn (thị trấn Lao Bảo, Quảng Trị) lại “nóng” lên. Lái buôn thu mua bò từ các trang trại chăn nuôi lớn từ Thái Lan, Lào với giá khoảng 4-5 triệu đồng/con, sau đó chuyển về Việt Nam rồi đưa đi tiêu thụ với giá khoảng 12 triệu đồng/con. Lợi nhuận quá cao nên việc đưa trâu, bò nhập lậu về xuôi diễn ra ồ ạt, vượt tầm kiểm soát của nhiều cơ quan chức năng. Ngang nhiên nhập lậu Để tận mắt chứng kiến cảnh bò lậu tràn qua biên giới, chúng tôi phục tại khu vực cạnh cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Chỉ trong một buổi sáng, gần 20 người dắt hàng trăm con bò từ khu vực chợ Karôn (Lào) theo đường mòn vượt qua con suối nhỏ sát sông Sêpôn vào Việt Nam. Sau khi vượt sông Sêpon, các lái buôn cho dắt bò đi nghênh ngang như chốn không người trên các trục đường chính của trung tâm Khu kinh tế đặc biệt Lao Bảo đến tập kết tại các thôn Duy Tân, Tân Kim, KaTang. Trong vai một tay buôn bò để nhập vào các tỉnh phía Nam, sáng 24-7, chúng tôi đến chợ bò nằm sát bờ sông Sêpôn (thuộc thôn Duy Tân, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị). Theo lời chỉ dẫn của K., một “cò” trâu, bò tại Lao Bảo, chúng tôi men theo con đường đất đỏ ra điểm tập kết trâu, bò ở mép bờ sông Sêpôn. Tại đây có hàng chục trại bò dã chiến, mỗi trại nhốt cả trăm con bò vừa đưa từ bên biên giới Lào sang. K. kể: Số bò này từ Lào về, chỉ cần lội qua Sepôn đang mùa cạn nước là được “nhập tịch”. Sau đó, tất cả đều được đưa về Khe Sanh qua cổng B cửa khẩu thương mại Lao Bảo rồi xuôi nam, ngược bắc thoải mái. Tại trại bò gần mép đường quốc lộ 9 ở thôn Duy Tân, Trực - một “trùm” chuyên săn bò lậu từ Thái Lan và Lào, đứng bên trại bò hơn trăm con, Trực nhăn nhó: “Mấy hôm ni gay quá. Trâu, bò về nằm im cả ngàn con không xuất bến được”. Lý do theo Trực là mấy ngày nay trâu, bò không thể nhập về xuôi được là do đúng vào dịp 27-7, khách về Quảng Trị quá đông, “Chứ ngày thường thì thích vận chuyển khi mô chả được”. Khi biết chúng tôi cần mua khoảng 30 con bò để chuyển về Đà Nẵng, Trực cho biết cần khoảng 20 triệu đồng chi phí “lót tay” để có thể về được Đông Hà. Người mua, kẻ bán sẽ chia đôi khoản này, tuy nhiên phải đợi khoảng bốn hôm nữa mới đi được. Số tiền này được chi vào các khoản chạy chọt giấy tờ, “giao dịch” cho một số nơi để bò yên ổn về xuôi. Thấy chúng tôi tần ngần, Trực quả quyết: “Chú có thấy bò vượt Sêpôn cả mấy trăm con mỗi ngày không? Không về xuôi được thì hắn chạy đi mô?!”. Nại lý do không thể chờ đợi lâu như thế, chúng tôi bảo phải quay về Đà Nẵng và vài bữa sau sẽ quay lên. Tuy nhiên chỉ trưa hôm đó, “trùm” Trực đã gọi điện thoại từ số máy 016664551... cho biết đã có thể đưa hàng về xuôi và yêu cầu lên chọn bò. Sau cuộc điện thoại, cho đến tối hôm đó khi chưa thấy chúng tôi quay lại, Trực còn gọi điện thoại hơn chục cuộc và lần nào cũng chắc như bắp là bò sẽ được về xuôi trót lọt. Ngoài tầm kiểm soát Đem sự quả quyết này của “trùm” Trực hỏi ông Nguyễn Bá Cảnh, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Khu thương mại Lao Bảo, chúng tôi lại được một sự quả quyết khác: “Một con cũng nỏ (không) qua được!”. Theo ông Cảnh, từ đầu năm 2009 đến nay, số bò, trâu nhập qua cổng B là 6.700 con. Dù số lượng tăng vọt so với năm 2008 nhưng tất cả đều có giấy tờ hợp lệ và không có chuyện trâu, bò lậu được “nhập tịch” trái quy định. “Với số lượng lớn trâu, bò qua cổng B như vậy thì lấy đâu ra bãi tập kết bò để kiểm dịch trong vòng 15 ngày theo quy định cũng như công tác tiêm phòng dịch bệnh?” - chúng tôi hỏi. “Đó là việc của ngành thú y” - ông Nguyễn Bá Cảnh trả lời. Một bầy bò từ Karon (Savannakhet, Lào) đang vượt đường biên sang Lao Bảo. Trái ngược với sự khẳng định của ông Nguyễn Bá Cảnh, ông Hồ Sĩ Trị, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, lại thừa nhận tình trạng bò lậu được đưa từ Lào về Việt Nam qua đường tiểu ngạch trong thời gian qua là có thật. Nhưng với lực lượng mỏng và chức năng của mình, đơn vị chưa thể ngăn chặn triệt để nạn buôn bò lậu tại tuyến biên giới này. Ngay cả cấp phó của ông Nguyễn Bá Cảnh là ông Nguyễn Đức Hưng cũng phân vân: “UBND tỉnh Quảng Trị vừa có quyết định cho một số doanh nghiệp tại huyện Hướng Hóa được đứng ra mua thu gom bò chăn nuôi của bà con ở đây. Các lái buôn đã mua bò từ Thái Lan, nhờ dân bản đứng ra làm các thủ tục hợp thức hóa số bò này là do dân bản nuôi và đã qua kiểm dịch trước đó rồi vận chuyển đi tiêu thụ nên chúng tôi cũng gặp khó khăn trong việc chống mặt hàng này”. Bà Phan Thị Hồi, Trưởng Trạm thú y huyện Hướng Hóa (Quảng Trị), nói: “Việc tiêm phòng cho số bò nhập qua biên giới này trong thời gian ba tháng vừa qua là rất ít, khoảng 5.000 con. Số doanh nghiệp khai báo vận chuyển theo đường chính ngạch hiện không nhiều, còn các lái buôn vẫn cứ tiếp tục ồ ạt tuồn bò lậu đi tiêu thụ khắp nơi, ngoài sự kiểm soát của chúng tôi”. “Bắt bò lậu như... rước họa vào thân” Để ngăn chặn dịch bệnh cúm A/H1N1, vừa qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ra Thông tư 27 hướng dẫn về việc kiểm dịch nhập khẩu trâu, bò từ các nước Lào, Campuchia vào Việt Nam. Riêng trâu, bò nhập khẩu với mục đích giết mổ được đưa về cơ sở giết mổ có đủ điều kiện để nuôi nhốt cách ly kiểm dịch. Nơi cách ly kiểm dịch phải được bảo đảm tối thiểu là địa điểm riêng biệt, cách biệt với khu dân cư, chợ, trường học, khu vực công cộng, trục đường giao thông chính và khu vực chăn nuôi của địa phương, có mái che... Nhưng thực tế, ở Lao Bảo những điều kiện này đều không thể đáp ứng. Bà Phan Thị Hồi, Trưởng Trạm thú y huyện Hướng Hóa, e ngại: “Bò lậu ồ ạt được đưa về tập kết tại trung tâm Khu kinh tế đặc biệt Lao Bảo đang là mối đe dọa môi trường sống cho người dân. Bên cạnh đó, số bò lậu này chưa được kiểm dịch có thể phát bệnh gây lây lan cho gia súc của bà con đang chăn nuôi. Lo ngại hơn là số bò lậu này chưa qua kiểm dịch được các lái buôn đem đi tiêu thụ trong cả nước có thể tiềm ẩn nguồn lây bệnh cho người”. Ông Nguyễn Thanh Trọng, Phó Trạm trưởng Trạm kiểm soát liên ngành Tân Hợp (Hướng Hóa, Quảng Trị), băn khoăn: Nếu tại khu vực đường biên giới, trâu, bò còn ngang nhiên qua lại như vậy thì không có cơ quan nào kiểm soát nổi ở dưới xuôi. Bởi lẽ việc bắt giữ bò lậu hiện chưa có chế tài xử lý. “Khi bắt giữ được trâu, bò lậu, chúng tôi không biết phải bàn giao cho cơ quan nào để kiểm tra, xử lý. Mà có bàn giao đi chăng nữa chỉ thấy đùn đẩy nhau. Nói nôm na, cơ quan nào bắt bò lậu là rước họa vào thân vì chẳng biết xử lý thế nào!” - ông Trọng nói thẳng.