Hội nhập ASEAN đang mở ra nhiều cơ hội, song cũng không ít thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Làng nghề Việt Nam đang chuẩn bị bước vào không gian kinh tế mới. Tại Diễn đàn "Làng nghề Việt Nam hội nhập cộng đồng kinh tế ASEAN” diễn ra mới đây, ông Vũ Quốc Tuấn- Chủ tịch Hội đồng tư vấn Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã nêu ra những giải pháp sống còn cho các làng nghề trước cánh cửa hội nhập.

Thuế suất bằng 0%, nguy cơ hàng ngoại áp đảo hàng nội

Theo ông Vũ Quốc Tuấn, khi AEC hoàn thành, các DN Việt Nam có nguy cơ bị mất thị trường nội địa vào tay các DN ASEAN. Không chỉ ông Tuấn, đây có lẽ là cảnh báo được giới chuyên gia kinh tế nhắc đến nhiều nhất kể từ khi công tác chuẩn bị hội nhập được khởi động.

Từ nhiều năm nay, hàng hóa của các nước trong khối ASEAN đã tràn vào thị trường Việt Nam với số lượng lớn và khi AEC có hiệu lực, thuế suất nhập khẩu vào Việt Nam bằng 0%, hàng hóa của các nước vào Việt Nam sẽ còn nhiều hơn. Nếu không giữ được thị trường nội địa, Việt Nam sẽ có nguy cơ tự biến mình thành thị trường tiêu thụ sản phẩm cho các nước. Cạnh tranh sẽ gay gắt hơn. Sự chênh lệch về thu nhập lớn giữa các quốc gia ASEAN sẽ là nguyên nhân tạo nên sự di chuyển lao động giữa các quốc gia giàu, nghèo, và sẽ là thách thức đối với Việt Nam.

Theo ông Tuấn, kinh tế thị trường của Việt Nam chưa hoàn thiện, đặc biệt chính sách thương mại quốc tế. Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm đối phó với các rào cản kỹ thuật (rào cản phi thuế quan) mà các đối tác thương mại có thể dựng lên nhằm bảo hộ sản xuất trong nước họ; còn nhiều thủ tục hành chính rườm rà, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của cộng đồng.

Nâng cao sức cạnh tranh

Những cơ hội và thách thức nói trên, theo vị Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cũng sẽ tác động đến hoạt động của các làng nghề Việt Nam. Bởi vậy, riêng đối với lĩnh vực làng nghề, ông Tuấn cho rằng, vấn đề đặt ra hết sức cấp bách hiện nay là phải nâng cao sức cạnh tranh của mỗi sản phẩm hàng hóa làng nghề, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của các làng nghề cho đến năng lực cạnh tranh quốc gia. Từ đây, những giải pháp để cộng đồng DN cũng như các làng nghề có thể bước vào không gian kinh tế mới được ông Tuấn cho rằng mỗi cơ sơ sản xuất, kinh doanh trong làng nghề cần phát huy tiềm năng, tranh thủ thuận lợi, vượt qua khó khăn, thách thức, vươn lên phát triển với hiệu quả ngày càng cao. Trong đó, điều rất cần thiết là mỗi DN, mỗi thương nhân đều phải hiểu sâu, hiểu rõ về AEC. Một khảo sát gần đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa đến một con số đáng báo động: 76% DN nội khi được hỏi đều nói không biết gì về AEC; có tới 94% DN không biết về nội dung đàm phán và trên 60% DN không hiểu về những cơ hội và thách thức khi tham gia AEC. Điều này thực sự là mối lo lớn khi mà cánh cửa hội nhập đã ở rất gần.

Lời khuyên của vị chuyên gia này đối với các DN cũng như các làng nghề Việt Nam: Phải rà soát lại toàn bộ các sản phẩm hàng hóa của cơ sở, so sánh với các mặt hàng của các nước ASEAN. Đặc biệt, cần chú ý những sản phẩm thủ công mỹ nghệ dùng nguyên liệu mây, tre, gỗ, vàng. bạc… đang có những nước ASEAN cùng sản xuất. Song song với đó, tổ chức lại sản xuất, cải tiến quản trị cơ sở. Hay nói khác đi, tái cấu trúc lại từng DN, sắp xếp lại quá trình sản xuất, từ khâu mua nguyên liệu, phụ liệu cho đến dây chuyền sản xuất, …để bố trí lại cho hợp lý, giảm chi phí, phục vụ muc tiêu nâng cao chất lượng hàng hóa để có thể cạnh tranh với hàng hóa các nước khác khi thuế suất chỉ còn 0%. Ông Tuấn cũng nhấn mạnh về những tồn tại, yếu kém trong việc kết nối giữa các cơ sở làng nghề khiến cho các sản phẩm của làng nghề Việt Nam thiếu sức cạnh tranh. Bởi vậy, vị chuyên gia này khuyến cáo: "Cơ sở sản xuất trong làng nghề hiện phần lớn là hộ gia đình, còn nhiều yếu kém, do đó chúng ta càng phải liên kết để cùng nhau hợp lực, nâng cao sức cạnh tranh của mỗi cơ sở”.

Tọa đàm "Thực trạng của làng nghề

và những kiến nghị, giải pháp”

Ngày 10-3, Ban Phong trào Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp cùng Hội Làng nghề Việt Nam tổ chức khảo sát thực trạng tại làng nghề truyền thống Mỹ nghệ Sơn Đồng - Sơn Đồng, Hoài Đức (Hà Nội) và làng nghề mây tre đan Phú Vinh - Phúc Vinh, Phú Nghĩa, Hà Nội. Cuộc khảo sát nhằm thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân và Ban Thường trực Ủy ban TƯMTTQ Việt Nam về việc xây dựng kế hoạch tổ chức tọa đàm trao đổi "Thực trạng của làng nghề và những kiến nghị, giải pháp liên quan đến chính sách ưu tiên phát triển làng nghề Việt Nam”.

Dự kiến tọa đàm sẽ diễn ra vào cuối tháng 3, với sự tham gia của Hội Làng nghề Việt Nam, Liên minh các hợp tác xã Việt Nam; Bộ Công thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng Chính phủ, Ban Kinh tế Trung ương, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội và một số làng nghề tiêu biểu. Mục đích của buổi tọa đàm nhằm trao đổi thực trạng về tình hình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển làng nghề Việt Nam; MTTQ Việt Nam góp phần cùng Hội làng nghề gửi những kiến nghị tới Chính phủ về các chính sách ưu tiên phát triển làng nghề Việt Nam; giám sát việc thực hiện chính sách ưu tiên phát triển làng nghề Việt Nam, từ đó có những giải pháp giúp Hội có phong trào để thúc đẩy phát triển làng nghề.

Anh Vũ

Vũ Trần