Dù nhiều chuyên gia đã tỏ ra khá điềm tĩnh khi phân tích chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 9 tháng tăng 6,46% nhưng trên thực tế, hiện tượng CPI tháng 9 tăng đến 1,31% đã gây sốc cho nhiều cơ quan quản lý và đánh động trực tiếp đến tâm lý người tiêu dùng. Ai cũng hiểu “bóng ma” lạm phát đã bắt đầu hiện hữu, không còn là sự cảnh báo.

Hiện tượng này không thể quy cho sự chủ quan. Bởi lường trước những biến động không mong muốn của thị trường thời hậu khủng hoảng, ngay từ đầu năm, Chính phủ đã ban hành một loạt các biện pháp ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát. Đó được xem là những liều thuốc bắt đúng mạch. Nhưng lạm phát vẫn phi mã, với sự tăng đột biến giá cả của hàng loạt các mặt hàng, dịch vụ không thể thiếu, như xăng dầu, học phí; gạo; thậm chí là đồng phục học sinh, cặp sách đến trường... Doanh nghiệp (DN) thì chịu sức ép của tỉ giá VNĐ/USD (từ đầu năm đến nay, qua hai lần điều chỉnh, tỉ giá VNĐ/USD đã tăng hơn 5,46%), lãi suất vốn vay ngân hàng (trung bình 14%-15%/năm) nên đương nhiên đầu ra sản phẩm cũng đội giá tương ứng. Gần đây, lại thêm tác động của giá vàng thiết lập kỷ lục cao nhất trong vòng 30 năm nay. Điều này đã như giọt nước tràn ly, tác động mạnh đến tâm lý người dân và DN. Vàng, USD càng cao, người ta càng sợ đồng tiền mất giá, càng ra sức giữ vàng, USD. Giá cả ổn định sẽ là tiền đề cho các chỉ tiêu kinh tế khác ổn định và phát triển. Do vậy, điều hành giá cả phải linh hoạt, nương theo tín hiệu thị trường. Không theo chủ quan của các DN độc quyền, luôn đề xuất tăng giá để... đón đầu mặt bằng giá tăng, như điện, xăng dầu! Mặt khác, chính sách phải minh bạch và nhất quán. Mới đây, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã khá lạc quan khi hạ mức dự báo tăng trưởng lạm phát của VN còn 8,5%. Nhưng trên thực tế, việc kiềm chế lạm phát cả năm dưới 8% theo chỉ tiêu Quốc hội đề ra xem ra khá chật vật. Do vậy, từ nay đến cuối năm, chủ đề nghị sự chính vẫn là kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, yếu tố lòng tin vẫn là quyết định.