Vitamin C là một trong những loại vitamin cơ bản, thiết yếu, có nhiều lợi ích như tăng cường sức khỏe, bổ sung dinh dưỡng. Nhưng theo PGS. TS Nguyễn Tiến Dũng (Trưởng khoa Nhi, bệnh viện Bạch Mai), lạm dụng, dùng vitamin C quá liều có thể gây hại như mắc bệnh sỏi thận, đau dạ dày (uống lúc đói), sốc phản vệ nếu tiêm vitamin C làm đẹp da.

Lam dung vitamin C: Da chua dep thi co the da mac soi than - Anh 1

Hệ lụy do lạm dụng vitamin C

Trong y học, vitamin C còn được sử dụng để bổ sung dinh dưỡng, tăng cường sức khỏe, chống nhiễm độc mãn tính (nhiễm độc chì) và có thể phòng ngừa một số bệnh ung thư.

Tuy nhiên, vitamin C sẽ gây hại nếu người dùng lạm dụng, sử dụng quá liều, không đúng cách, nhất là khi ốm yếu, cứ nghĩ uống sẽ giúp tăng sức khỏe, cải thiện tình trạng mệt mỏi. Bởi việc bổ sung vitamin C với liều lượng, thời gian như thế nào phụ thuộc nhiều vào tình trạng sức khỏe, độ tuổi, giới tính, mức độ vận động thể chất tiêu hao năng lượng… của mỗi người chứ không phải uống một cách bừa bãi, ai cũng giống nhau.

Nhu cầu vitamin C ở người trưởng thành là 60mg/ngày và tăng lên với phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con nhỏ, người già…

Về vấn đề người dân tự ý dùng vitamin C, PGS. TS Nguyễn Tiến Dũng (Trưởng khoa Nhi, bệnh viện Bạch Mai) cho biết: “Nếu là người khỏe mạnh dùng trong thời gian ngắn (1-2 tháng) với liều lượng thông thường thì không ảnh hưởng gì. Nhưng nếu có ý định uống lâu dài từ 3 tháng trở lên chắc chắn phải có sự chỉ định, tư vấn của bác sĩ”.

Lam dung vitamin C: Da chua dep thi co the da mac soi than - Anh 2

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng: “Dùng vitamin C quá liều, trong thời gian dài có thể gây hại”.

Hiện nay một số bệnh viện phương Tây có quy định rất rõ ràng về cách dùng vitamin C với từng đối tượng. Như bệnh viện Mayo Clinic (một trong những bệnh viện hàng đầu thế giới) có đưa ra khuyến cáo cụ thể, chi tiết về việc bổ sung vitamin C với trẻ em, phụ nữ, phụ nữ có thai, người già, đàn ông đang luyện tập nhiều, những người làm việc văn phòng… nên uống bao nhiêu là hợp lý, dùng trong khoảng thời gian nào.

Còn về lâu dài, lạm dụng vitamin C sẽ dẫn đến quá liều và gây hại. Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng giải thích: “Dùng liều lượng quá cao sẽ gây thừa vitamin C, làm tăng hấp thu canxi từ ruột vào, lượng canxi trong máu cao không thải ra ngoài được gây sỏi thận, xơ vữa động mạch. Nếu uống vitamin C lúc đói còn tăng nguy cơ đau dạ dày. Ngoài ra còn nhiều tác hại khác như tốn tiền. Cái nữa, người ta cứ tin vào vitamin C thì các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác lại bị bỏ quên”.

Bổ sung vitamin C cho trẻ em thế nào?

Nhiều phụ huynh có xu hướng bổ sung vitamin C cho con để tăng cường sức đề kháng, nhất là trong thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi, dễ ốm. Cũng như người lớn, việc bổ sung vitamin cho trẻ phải ở mức độ hợp lý, tránh việc sử dụng quá liều trong thời gian quá dài.

Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng cho biết: “Trẻ em không chỉ cần vitamin C mà còn cần rất nhiều vitamin và khoáng chất khác vì cơ thể chúng đang lớn lên cả về chiều cao, cân nặng, thể lực, trí tuệ. Như vitamin D hỗ trợ phát triển xương, vitamin A tốt cho mắt và niêm mạc đường hô hấp… Vì vậy nếu chỉ chú ý đến vitamin C thì sẽ thiếu các chất khác. Phải nhìn cơ thể trẻ con theo tổng thể”.

Thiếu vitamin C, trẻ dễ mắc bệnh sạm da, bị suy dinh dưỡng, thiếu máu, thiếu sắt, thậm chí là còi xương vì khả năng hấp thụ canxi kém. Thừa, trẻ dễ mắc bệnh sỏi thận và các bệnh về tìm mạch có thể đến sớm hơn vì tỉ lệ canxi quá cao.

Tiêm vitamin C: tốt hay không?

Lam dung vitamin C: Da chua dep thi co the da mac soi than - Anh 3

Vitamin C có nhiều trong hoa quả có vị chua như cam, chanh…

Vitamin C có trong thực phẩm, nhiều nhất ở rau, quả tươi có vị chua: bưởi, cam, chanh… chúng ta ăn hàng ngày. Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng cho biết: nếu người bình thường ăn uống đủ chất thì không cần bổ sung viên uống vitamin C. Ăn rau, quả tươi không chỉ bổ sung vitamin C mà còn cung cấp thêm các vitamin và chất khoáng khác cho cơ thể với liều lượng “điều hòa” và cân bằng cũng khiến cơ thể hấp thu tốt hơn. Ông khẳng định: “Nếu người không có bệnh, lại ăn uống đầy đủ thì theo tôi không cần uống vitamin C”.

Không chỉ uống vitamin C, thời gian gần đây các chị em phụ nữ còn rộ lên phong trào tiêm vitamin C để làm da đẹp, trắng và sáng hơn. Tuy nhiên, theo bác sĩ Dũng, phải rất cẩn trọng khi chọn cách làm đẹp này.

Ông nói: “Có một làn da trắng, đẹp phụ thuộc vào nhiều yếu tố chứ không chỉ do bổ sung vitamin C. Vì vậy, nếu ai muốn làm đẹp cũng cần nhận sự tư vấn đầy đủ của các bác sĩ chuyên ngành. Trường hợp mắc các bệnh nội khoa thì cũng cần tư vấn kỹ lưỡng, chứ không phải cứ uống vitamin C hoặc tiêm vitamin C là da trắng, đẹp đâu”.

Thêm nữa, với những người cần bổ sung vitamin C thì nên bổ sung bằng đường uống là tốt nhất. Chỉ một số trường hợp rối loạn hấp thu hoặc muốn đưa một lượng nhiều vitamin C vào cùng lúc để chữa một số bệnh lý đặc biệt mới dùng đường tiêm, dưới sự quyết định của bác sĩ. “Chúng ta không nên tự ý tiêm vitamin C vì rất dễ sốc phản vệ, nguy hiểm tính mạng. Tôi nhớ mãi một đồng nghiệp của chúng tôi đã mất vì tiêm vitamin C. Nên đừng có tiêm, nếu muốn làm đẹp da thì uống là tốt nhất” – bác sĩ Dũng chia sẻ.

Dù có lợi, nhưng việc sử dụng vitamin, thực phẩm chức năng cũng cần rất cẩn trọng vì cái gì quá cũng không tốt. Những ai đã trót dùng nhiều vitamin C (quá 3 tháng) mà không có sự chỉ dẫn của bác sĩ thì nên dừng lại, không uống nữa. Theo bác sĩ Dũng: “Vì vitamin C có cơ chế tự thải, chỉ cần ngừng bổ sung chứ không cần uống thuốc gì khác”, người bệnh có thể tự “sửa sai” nếu đã dùng quá liều.

Bác sĩ cũng khuyến cáo, không nên dùng kèm vitamin C với nhiều canxi hoặc sắt cùng một lúc vì vitamin C sẽ tăng cường khả năng hấp thu, dẫn đến thừa canxi hoặc sắt. Trường hợp thừa sắt có thể gây suy tim, suy gan. Vì thế, bệnh nhận đang điều trị bệnh liên quan tới tim mạch, gan, xơ vữa động mạch cần thận trọng khi bổ sung vitamin C và các thực phẩm chức năng có chứa vitamin C, canxi hoặc sắt.

Liều lượng bổ sung vitamin C an toàn

“Theo nghiên cứu gần đây, mức độ bổ sung vitamin C ở ngưỡng an toàn là: Với người lớn: dưới 2g/ngày (viên thuốc thông thường hiện nay là viên 1g). Với trẻ con, chia ra nhiều độ tuổi khác nhau. Trẻ từ 5 tuổi trở lên đến tuổi dậy thì: dưới 1g/ngày. Trẻ dưới 5 tuổi thì dùng không quá 500mg mỗi ngày. Thời gian không nên quá 3 tháng” – bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng.

Minh Phương