Phụ gia thực phẩm là chất nhằm cải thiện hương vị, tạo vẻ đẹp bề ngoài cho thực phẩm nhưng nếu lạm dụng nó có thể gây hại cho người dùng.

Báo SK&ĐS cho biết, theo Ủy ban Tiêu chuẩn hóa Thực phẩm Quốc tế (Codex Alimentarius Commission- CAC), phụ gia thực phẩm là các chất được bổ sung thêm vào thực phẩm để bảo quản hay cải thiện hương vị, làm đẹp bề ngoài tức vẻ mỹ quan của chúng.

Một số phụ gia thực phẩm đã được sử dụng lâu đời, như bảo quản bằng cách làm chua với dấm (dưa chua), hoặc làm mặn với ướp muối (thịt, cá muối). Với sự ra đời và phát triển của công nghiệp chế biến thực phẩm, nay có thêm rất nhiều phụ gia thực phẩm đã được giới thiệu và sử dụng.

Lam dung phu gia thuc pham co nguy co gay dot bien gen - Anh 1

Phụ gia thực phẩm nhằm cải thiện hương vị, tạo vẻ đẹp bề ngoài cho thực phẩm. Ảnh minh họa

Phụ gia thực phẩm có thể có nguồn gốc thiên nhiên, hoặc tổng hợp hoặc bán tổng hợp hóa học, đôi khi chúng cũng được được tạo ra từ vi sinh vật, chẳng hạn như các loại men (enzym) dùng để sản xuất ra sữa chua. phụ gia thực phẩm cũng có thể là các vitamin được người ta cho thêm vào thực phẩm để tăng thêm tính bổ dưỡng…

Có thể kể một phụ gia thực phẩm thông dụng như: chất điều chỉnh độ chua (axít citric, axít tartaric, axít lactic…), chất tạo đặc (thạch rau câu hay pec tin trích từ vỏ cam quít), chất giữ ẩm (sorbitol), chất nhũ hóa (lecithin trích từ đậu nành), chất chống oxy hóa (vitamin C), chất bảo quản chống nấm mốc (hóa chất propionat dùng trong bánh mì, phó mát), chất ngọt tổng hợp (aspartam), chất cung cấp dinh dưỡng (iod trong muối, axít folic trong thực phẩm dành cho phụ nữ có thai, vitamin D trong sữa bột)…

Phụ gia thực phẩm có nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng liều lượng

Trước đó, báo HNO đưa tin, theo Cục ATTP (Bộ Y tế), ngành công nghiệp thực phẩm trên thế giới được phép sử dụng hơn 3.000 loại chất phụ gia trong việc chế biến thực phẩm. Việt Nam hiện đang cho phép sử dụng 23 nhóm PGTP, bao gồm 337 chất (cả hương liệu). Tuy nhiên, chỉ từ 5 đến 10% mặt hàng này được sản xuất tại Việt Nam, còn lại đều nhập khẩu, trong đó có 30% phụ gia thực phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục ATTP cho biết, hiện phụ gia thực phẩm trôi nổi, nhập lậu rất nhiều, đặc biệt là từ Trung Quốc. Những loại phụ gia không nguồn gốc gây tác hại đến sức khỏe của người sử dụng, nhưng thường được dùng ở các cơ sở chế biến, kinh doanh nhỏ lẻ nên lực lượng chức năng không thể thống kê, kiểm soát được. Đây thực sự là nỗi lo ngại trong cuộc chiến chống thực phẩm "bẩn".

Lam dung phu gia thuc pham co nguy co gay dot bien gen - Anh 2

Tuy nhiên nếu lạm dụng quá nhiều phụ gia thực phẩm sẽ có nguy cơ gây ngộ độc. Ảnh minh họa

Việc sử dụng phụ gia thực phẩm không đúng liều lượng, chủng loại, đặc biệt là phụ gia không được phép sẽ gây tác hại khôn lường cho sức khỏe. Hiện tại, mỗi năm nước ta có trên 5.000 người bị ngộ độc thực phẩm và hàng chục người tử vong, song đây chỉ là con số ngộ độc cấp tính. Chất độc từ phụ gia thực phẩm không an toàn còn tích tụ trong cơ thể, gây ra các bệnh mạn tính thì chưa thể thống kê.

Dù dùng liều lượng nhỏ nhưng thường xuyên, liên tục, một số phụ gia thực phẩm tích lũy trong cơ thể, gây tổn thương lâu dài, đặc biệt nếu tiêu thụ phụ gia thực phẩm bị cấm có thể gây ra hội chứng ngộ độc mạn tính: ăn không ngon, giảm cân, tiêu chảy, rụng tóc, suy thận mạn tính, da xanh xao, động kinh, trí tuệ giảm sút. Có nguy cơ gây hình thành khối u, ung thư, đột biến gen, gây quái thai ở phụ nữ mang thai…

Nhấn mạnh thêm về tác hại của phụ gia thực phẩm, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học - Công nghệ thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội), hàn the là một chất cực độc, bị cấm sử dụng trong bảo quản và chế biến thực phẩm, nhưng nhà sản xuất vẫn đưa hàn the vào thực phẩm để tạo độ dai giòn, tăng thời gian bảo quản thực phẩm nhưng khi vào cơ thể, nó tích tụ trong gan, thận, gây tổn thương cho các bộ phận này. Ngoài ra, hàn the còn làm thoái hóa các cơ quan sinh dục, gây vô sinh. Trẻ em ăn phải thực phẩm có lượng hàn the 1-2g/kg thể trọng có thể dẫn đến tử vong sau 10-12 giờ…

Có thể thấy, xu hướng sử dụng phụ gia trong thực phẩm ngày càng tăng. Để có thực phẩm an toàn, đòi hỏi tinh thần trách nhiệm của các nhà sản xuất với cộng đồng, cách tiếp cận để kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm.

Điều rất cần lưu ý là chỉ nên sử dụng các phụ gia thực phẩm thuộc loại tự nhiên và phụ gia thực phẩm đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về độ an toàn khi đưa vào cơ thể. Với những loại phụ gia thực phẩm là hóa chất, ngay cả khi đã được cho phép, cũng nên dùng càng ít càng tốt, và nếu không thật sự cần thiết thì không nên dùng.

Phụ gia thực phẩm không phải là chất dinh dưỡng nên không có nó cũng không sao. Cảm giác ngon miệng với phụ gia thực phẩm thật ra là một thói quen, nên để hạn chế sử dụng phụ gia thực phẩm, cách đơn giản nhất là tập thói quen không sử dụng phụ gia. Với trẻ em, đang hình thành thói quen ăn uống, nếu không được tập quen với các thực phẩm có phụ gia thực phẩm, thì sẽ không có nhu cầu sử dụng phụ gia thực phẩm.

An Dương (T/h)