(PL&XH) - Vài năm gần đây, vùng biển Somalia đang dần nổi lên thành một trong những nơi nguy hiểm nhất đối với các con tàu và thủy thủ đoàn, do số vụ cướp biển tấn công tàu qua đây tăng mạnh và bọn hải tặc ngày càng táo tợn.

Số vụ tấn công tăng mạnh

Vịnh Aden trên Ấn Độ Dương, bao quanh bởi hai nước Somalia và Yemen, được ví như yết hầu của kênh đào Suez, nơi tất cả các tàu hàng đi lại giữa châu Á với châu Âu đều phải đi qua. Đây là tuyến hàng hải ngắn nhất nối hai lục địa Á-Âu. Hàng năm có khoảng 18 nghìn tàu buôn qua lại kênh này. Nếu kể cả tàu cá và các loại tàu dân sự khác thì lượng tàu qua lại vịnh Aden lên tới 50 nghìn chiếc/năm. Điều này đã thu hút sự chú ý của bọn hải tặc Somalia, quốc gia ở phía Nam vịnh Aden. Chỉ cần khoảng 5-10 tên hải tặc mang vũ khí nhẹ đi xuồng cao tốc là có thể dễ dàng tiến hành một vụ cướp tàu. Chúng đuổi kịp tàu rồi leo lên boong dùng vũ khí khống chế các thủy thủ là xong. Vì tất cả các tàu biển, trừ tàu chiến, đều không trang bị vũ khí nên trong hầu hết các trường hợp, đoàn thủy thủ đều đầu hàng. Chỉ trong vòng vài chục phút, chúng cướp đi hàng hóa giá trị, những số tiền lớn, hoặc bắt cóc thủy thủ đoàn để đòi tiền chuộc. Sau khi gây án, bọn chúng lập tức biến mất vào những đảo hoang gần eo biển.

Bọn hải tặc Somalia ngày càng mở rộng địa bàn hoạt động và gia tăng các vụ bắt giữ con tin, không chỉ ở vùng biển Sừng Châu Phi mà còn dọc theo khu vực biển Đông ở châu Á. Cụ thể, kể từ năm 2007 đến nay, số lượng các con tàu bị cướp biển tấn công đã tăng lên đáng kể. Theo báo cáo mới nhất của Cơ quan hàng hải quốc tế (IMB), số vụ cướp biển trên thế giới đang tăng mạnh, với 352 vụ tấn công trong chín tháng đầu năm nay, tăng 22% so với cùng kỳ năm ngoái, tập trung chủ yếu tại Somalia. Từ đầu năm đến nay, hải tặc Somalia đã tiến hành 199/352 vụ tấn công, tăng 58% so với năm ngoái khi chúng mở rộng hoạt động sang Biển Đỏ. Mặc dù số vụ tấn công tăng lên nhưng hải tặc Somalia chỉ cướp được 24 tàu, giảm so với 35 tàu của cùng kỳ năm ngoái, nhờ hoạt động tuần tra của quốc tế và những biện pháp an ninh trên tàu. Năm 2010, hải tặc Somalia đã cướp 53 tàu và bắt 1.181 thủy thủ làm con tin. Đặc biệt, các cuộc tấn công vũ trang của cướp biển trên các con tàu đã gia tăng mạnh ở vùng biển Đông với 31 vụ, cao gấp đôi so với năm 2009. Số hải tặc Somalia từ hơn 100 tên năm 2007, nay đã tăng lên ít nhất 2.000.

Những tên hải tặc Somalia được vũ trang đến tận răng

"Nghề" hốt bạc gây thiệt hại lớn

Do xung đột liên miên, người dân Somalia lâm vào cảnh nghèo đói triền miên. Không ít ngư dân Somalia đã tham gia các vụ cướp tàu lấy tiền chuộc. Mỗi vụ cướp thành công, số tiền chuộc thường lên tới hàng trăm nghìn, thậm chí là hàng triệu USD. Chính vì vậy, cướp biển trở thành một nghề hốt bạc ở Somalia. Các thủ lĩnh vũ trang và doanh nhân Somalia vô lương tâm thấy vậy đã đầu tư trang bị cho ngư dân đi cướp tàu lấy tiền chuộc chia nhau, sau đó chúng lập ra các nhóm cướp chuyên nghiệp toàn lính thiện chiến trang bị vũ khí hiện đại. Somalia hiện có 4 nhóm cướp biển chính, gồm: Nhóm Puntland, hoạt động cướp biển sớm nhất; nhóm Người tình nguyện bảo vệ bờ biển quốc gia do Garaad Mohamed chỉ huy; nhóm Marka do Yusuf Mohammed Siad Inda'ade chỉ huy; và nhóm tự xưng là Hải quân Somalia, do một cựu sĩ quan hải quân chỉ huy. Đây là nhóm mạnh nhất, có tổ chức nhất, gồm nhiều cựu lính thủy, hoạt động xa bờ tới 200 hải lý.

Mỗi vụ cướp tàu thành công, bọn hải tặc Somalia thường đưa con tàu bị cướp và các con tin về căn cứ trên bờ của chúng rồi ra giá tiền chuộc. Ngoài số ít trường hợp được hải quân các nước giải cứu kịp thời, còn lại đa phần các chủ tàu đều phải trả tiền chuộc cho chúng để lấy lại tàu, hàng hóa và thủy thủ. Ngày 4-4-2006, một tàu Hàn Quốc đánh cá trên vùng biển cách bờ Somalia 200 km thì bị 8 tên hải tặc chiếm giữ. Qua 4 tháng đàm phán gian khổ, sau khi chủ tàu nộp 800.000 USD tiền chuộc, tàu và thủy thủ mới được trả tự do. Tàu chở dầu Sirius Star lớn nhất thế giới (ngang tàu sân bay Mỹ) của Saudi Arabia bị cướp hôm 17-11-2008 khi đang chở 2 triệu thùng dầu. Chủ tàu cũng phải trả 3 triệu USD, con tàu và thủy thủ đoàn mới được thả vào ngày 9-1-2009. Tàu MV Faina của Ukraine chở 33 xe tăng T-72 và nhiều vũ khí đạn dược bị cướp ngày 25-9-2008, được thả hôm 5-2-2009 sau khi hãng sở hữu con tàu này phải trả cho chúng 3,2 triệu USD.

Chưa bao giờ hải tặc Somalia lại kiếm được nhiều tiền như hiện nay. Báo Independent (Anh) dẫn báo cáo của hãng tư vấn quản lý quốc tế Geopolicity cho thấy trung bình mỗi tên hải tặc hoạt động ngoài khơi Somalia bỏ túi gần 80.000 USD trong năm 2010, gấp 160 lần thu nhập trung bình tại quốc gia Đông Phi này là 500 USD/người/năm. Con số này ngang ngửa với 2 nước dẫn đầu thế giới về thu nhập bình quân đầu người vào năm ngoái là Qatar và Luxembourg lần lượt ở mức 88.559 USD và 81.383 USD.

Theo thống kê, hải tặc Somalia có "doanh thu" 238 triệu USD trong năm 2010 và con số này sẽ tăng lên 400 triệu USD vào năm 2015. Trong khi đó, thế giới đối mặt với thiệt hại tăng gấp đôi, từ 8,3 tỉ USD vào năm 2010 lên đến hơn 15 tỉ USD vào năm 2015. Do kiếm được nhiều tiền nên cướp biển Somalia thỏa sức ăn chơi, xây biệt thự, mua ô tô sang và hiện đại hóa trang bị như sắm xuồng cao tốc tốt nhất, điện thoại vệ tinh, thiết bị định vị toàn cầu GPS, các loại vũ khí tiên tiến, kể cả tên lửa xách tay, và thuê công ty nước ngoài huấn luyện kỹ thuật chiến đấu, nghề đi biển. Chúng còn bỏ tiền xây dựng bệnh viện, trường học, làm từ thiện cho dân địa phương và hối lộ quan chức chính quyền, vì thế nạn cướp biển không bị xã hội và chính quyền Somalia kiên quyết ngăn cấm.

Giết con tin, tấn công cả tàu chiến

Hải tặc Somalia đang trở nên khát máu hơn, liều lĩnh hơn trong thời gian gần đây. Không chỉ mở rộng phạm vi hoạt động ra khỏi vùng biển vịnh Aden, chúng liên tục sát hại con tin cũng như tăng cường cướp bóc, nhất là sau khi hải quân một số nước quyết định dùng vũ lực triệt hạ hải tặc và giải cứu con tin. Tờ Thời báo Ấn Độ dẫn lời giới chuyên gia cho biết mức độ bạo lực và dã man của bọn hải tặc Somalia ngày càng tăng trong năm qua. Cách đây không lâu, một nhóm thủy thủ Ấn Độ đã bị hải tặc Somalia lột trần truồng và đẩy vào phòng lạnh có nhiệt độ -160C. Bọn chúng làm vậy để trả đũa việc hải quân Ấn Độ đã phá được 29 âm mưu tấn công tàu thuyền và vô hiệu hóa 3 tàu mẹ của hải tặc tính từ tháng 10-2008 đến nay. Hải tặc Somalia còn đang giam giữ 7 thủy thủ của tàu MV Asphalt Venture của Ấn Độ, bị bắt từ tháng 9.2010, dù đã nhận được một số tiền chuộc không được tiết lộ. Chúng muốn gây áp lực buộc chính quyền Ấn Độ thả 120 tên đồng bọn đang bị giam giữ.

Hải tặc Somalia cũng chứng tỏ sự tàn bạo và hung hãn khi bị tấn công, bằng những vụ giết con tin hay thậm chí là tấn công cả tàu chiến hải quân. Hồi đầu tháng 2 vừa qua, 4 công dân Mỹ đã bị hải tặc Somalia bắn chết sau khi chúng phát hiện đặc nhiệm hải quân Mỹ chuẩn bị giải cứu con tin. Trước đó, bọn chúng từng tuyên bố sẽ giết chết bất kỳ thủy thủ hay hành khách người Pháp hoặc người Mỹ nào trên những con tàu mà chúng bắt giữ được sau khi các binh lính Mỹ và Pháp bắn chết một số tên hải tặc Somalia trong các vụ giải cứu tàu thuyền và con tin trước đó.

Có lần nhiều xuồng cao tốc của bọn hải tặc Somalia còn cố tình trêu ngươi chạy vòng vèo trước mũi tàu chiến Trung Quốc, rồi tăng tốc bỏ chạy. Bọn chúng thậm chí còn táo tợn tấn công cả tàu chiến Na Uy để trả đũa các vụ cướp bất thành, dù lần đó chúng phải lĩnh hậu quả là 2 tên chết và 3 tên bị thương.

Trong nỗ lực phòng chống hải tặc Somalia, cuộc giải cứu tàu hóa chất Hàn Quốc ngày 21-1-2011 được coi là thành công nhất từ trước đến nay. Lực lượng đặc nhiệm hải quân Hàn Quốc đã giải cứu thành công tàu chở hóa chất bị cướp ở Ấn Độ Dương, bắt sống 5 tên cướp biển, tiêu diệt 8 tên.

Hiện nay các tàu buôn đi lại qua vùng biển Somalia đều phải tự tìm cách bảo vệ. Khó khăn lớn nhất là luật của các cảng không cho phép tàu buôn trang bị vũ khí và lực lượng vũ trang. Việc thuê đội bảo vệ có vũ trang đi theo tàu cũng rất tốn kém. Hiện nay, được Liên Hợp Quốc cho phép, các nước có hải quân mạnh đều cử tàu chiến đến vịnh Aden tuần tiễu và hộ tống các đoàn tàu buôn của nước họ qua lại. Tuy vậy, cho tới nay nạn cướp biển tại vùng biển Somalia và Ấn Độ Dương vẫn diễn ra thường xuyên, trung bình 4 ngày một vụ. Cả thế giới đang đau đầu trước vấn nạn hải tặc Somalia, song vẫn chưa tìm được giải pháp hiệu quả.

Minh Tâm