Kinh tế tư nhân có vai trò đặc biệt trong các thành phần kinh tế và đóng góp quan trọng vào thu hút đầu tư xã hội vào nền kinh tế.

Đại hội lần thứ XII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường…; có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật…”.

Việc xác định kinh tế tư nhân (KTTN) là một động lực phát triển của nền kinh tế được đánh giá là sự lựa chọn đúng và trúng của Đảng. KTTN từ chỗ không được thừa nhận trước đổi mới, được chính thức thừa nhận sự tồn tại, có sự phục hồi và phát triển nhất định trong 30 năm đổi mới, và nay có vị thế mới, vị thế cao hơn, quan trọng hơn trong nền kinh tế.

Kinh te tu nhan la dong luc cua nen kinh te - Anh 1

Kinh tế tư nhân đóng góp vai trò thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế.

Đến nay có nhiều khái niệm, quan niệm khác nhau về KTTN. Tuy nhiên, có 3 cách hiểu phổ biến nhất là:

Thứ nhất, không phân chia nền kinh tế theo các thành phần kinh tế (TPKT) mà phân theo khu vực kinh tế, chủ yếu nhằm mục đích thống kê. Cách này thường được sử dụng ở các nước đã có kinh tế thị trường lâu năm. Theo cách phân chia này thì một nền kinh tế thường có 2 khu vực là khu vực kinh tế nhà nước (KTNN) và khu vực KTTN. Khu vực KTTN lại được phân thành khu vực KTTN trong nước và khu vực có vốn đầu tư ngước ngoài (khu vực FDI). Như vậy, khu vực KTTN trong nước là khu vực kinh tế nằm ngoài khu vực kinh tế nhà nước, nó bao gồm tất cả các cơ sở sản xuất kinh doanh không dựa trên sở hữu nhà nước và vốn đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp thuộc khu vực KTTN trong nước sử dụng nguồn vốn của chính mình và có quyền được hưởng thành quả lao động mà họ làm ra. Có thể hiểu KTTN theo quan niệm này là KTTN theo nghĩa rộng.

Thứ hai, phân chia nền kinh tế thành các TPKT. Cách phân chia này được thực hiện ở một số nước, trong đó có Việt Nam. Theo phân loại của Tổng cục Thống kê, các đơn vị/tổ chức kinh tế ở Việt Nam được phân chia theo năm loại hình sở hữu để thu thập thông tin, bao gồm: kinh tế nhà nước; kinh tế tập thể; kinh tế cá thể; kinh tế tư nhân; và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Kinh tế ngoài nhà nước bao gồm kinh tế tập thể, kinh tế cá thể và kinh tế tư nhân. Như vậy KTTN chỉ là một bộ phận nhỏ của khu vực kinh tế ngoài nhà nước, chủ yếu là các DNTN. Có thể tạm gọi KTTN theo quan niệm này là “KTTN chay”.

Thứ ba, vẫn theo cách phân chia nền kinh tế thành các TPKT, nhưng KTTN bao gồm kinh tế cá thể, tiêu chủ và doanh nghiệp tư nhân (tư bản tư nhân). Đây là cách hiểu được thể hiện trong Văn kiện Đại hội lần thứ X của Đảng. Theo cách hiểu này thì khu vực KTTN trong nước là khu vực kinh tế ngoài khu vực KTNN (khu vực kinh tế ngoài quốc doanh) nhưng không bao gồm kinh tế tập thể.

Trong bài viết này, KTTN được hiểu là KTTN trong nước, nghĩa là không bao gồm khu vực FDI. Mặt khác, do điều kiện số liệu thống kê của Việt Nam, nên có chỗ KTTN được hiểu là khu vực kinh tế ngoài khu vực KTNN (trong thực tế thì kinh tế tập thể cũng không chiếm tỷ trọng lớn trong khu vực kinh tế ngoài KTNN), những chỗ khác KTTN được hiểu theo cách hiểu thứ ba nêu bên trên, nghĩa là bao gồm kinh tế cá thể và DNTN.

Phát triển kinh tế là gì?

Phát triển kinh tế có thể được hiểu là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế. Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế (gia tăng về số lượng và nâng cao chất lượng tăng trưởng), đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh tế, thể chế kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Như vậy, điều kiện đầu tiên để có phát triển là phải có tăng trưởng kinh tế, nghĩa là phải có sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế và sự gia tăng này có được chủ yếu nhờ tăng năng suất, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và sự gia tăng này phải diễn ra tương đối ổn định trong một thời gian tương đối dài (càng dài càng tốt).