Dù chỉ là xã hội ảo, không gian ảo, nhưng sức hút vô biên từ nút “Like” trên Facebook khiến người trẻ như phát cuồng khi ngày càng nghĩ ra nhiều chiêu trò nhảm nhí để “câu like”, “câu view”. Trò lố đâu chỉ dừng lại ở việc phát ngôn gây sốc, bịa chuyện giật gân gây hoang mang, đăng ảnh nóng, confession 18+… mà còn quái đản như trào lưu “Việt Nam nói là làm” với các hành động “mất trí”, ngông cuồng: đốt trường, tự thiêu, tắm tiền, ăn chất thải, đập xe SH…

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 1

“Người hùng” hay kẻ khùng của mạng xã hội

Mạng xã hội ra đời với chức năng kết nối, chia sẻ, tạo kênh giao tiếp hữu ích cho những người cách biệt không gian địa lý và diễn đàn trao đổi, học tập của các nhóm người dùng. Có thể coi mạng xã hội như Facebook là “quyền lực thứ 5” nhờ sức ảnh hưởng mạnh mẽ, lan tỏa không khác công cụ truyền thông mới bao xa. Bởi thế, những gì khác lạ, độc đáo, thậm chí “lầy” đều được phát tán trên mạng xã hội một cách nhanh chóng. Điều này lý giải vì sao trò “Việt Nam nói là làm” chỉ xuất hiện vài tháng trước, nhưng đã nhanh chóng trở thành trào lưu nổi nhất trên facebook và được nhiều bạn trẻ hưởng ứng.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 2

Vì “Like” và “Share”, người chơi Facebook đã tạo ra nhiều thứ điên loạn

“Việt Nam nói là làm” có cùng bản chất với những trò gây sốc là nhằm “câu, kéo” like và share từ cộng đồng mạng. Trò này mới lạ ở chỗ, một facebooker sẽ tạo “mồi nhử” về lời thách đố với công thức: Nếu đủ A like, B comment và C share thì sẽ làm hành động D. Trong đó, A, B, C thường là số like khá lớn so với một status (trạng thái) không phải do người nổi tiếng đăng tải lên, có thể là hàng chục nghìn like để người đăng tải thực hiện việc D điên rồ đến mất trí như: tự thiêu, nhảy cầu, tắm trong phân, không mặc gì chạy quanh trường đại học, đốt trường, tung clip sex…

Điều đáng lên án là những người chơi lại nhân danh Việt Nam để thực hiện hành động quái dị đến mức bất bình thường với hashtag: “Việt Nam nói là làm”. Còn có trào lưu “biến tướng”, ăn theo như “Like là làm” cũng sử dụng cách thức tương tự để làm trò “câu like”.

Những người cổ xúy, like và share “ủng hộ” cho các hành động này cũng đáng chỉ trích vì đã tiếp tay cho hành động thiếu suy nghĩ, thậm chí ngông cuồng, thiếu văn hóa, gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội. Tiến sĩ Huỳnh Văn Thông (Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học KHXH&NV) bình luận: “Những cú like thiếu trách nhiệm đã đẩy những trò ngớ ngẩn trở thành trào lưu”.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 3

Nguyễn Tiến đổi 40 nghìn like để tự thiêu và nhảy cầu

“Việt Nam nói là làm” bùng lên thành trào lưu sau vụ “đủ 40 nghìn like tôi đổ xăng từ trên người xuống lấy hộp quẹt tự đốt người rồi nhảy cầu Tân Hóa” do facebooker Nguyễn Tiến (sống tại TPHCM) đăng tải ngày 19/9. Chỉ trong một ngày, status này đã nhận được hơn 100 nghìn like, gần 7.000 chia sẻ và gần 10 nghìn comment, gấp nhiều lần yêu cầu Nguyễn Tiến đưa ra. Dù phần lớn comment là chửi bới, cho rằng Nguyễn Tiến không dám làm, chỉ đang bày trò câu like. Nhưng cộng đồng mạng lại chẳng tiếc tay bấm like cho Tiến. Có điều họ vừa like vừa chửi, like cho đủ số lượng để biết Tiến “nói là làm” thế nào.

Đến giờ hẹn (7 giờ tối ngày 20/9), hàng nghìn người kéo đến cầu Tân Hóa để chứng kiến cảnh Nguyễn Tiến thực hiện lời hứa, nhưng không thấy nhân vật chính đâu vì anh chàng này đã lặng lẽ đến kênh Tàu Hũ (đường Võ Văn Kiệt, quận 6, Tp Hồ Chí Minh) để nhờ bạn bè quay clip chứng minh mình “nói là làm”. Cảnh sát địa phương đã phải đến cầu Tân Hóa để điều tiết giao thông, lập lại trật tự vì sự xuất hiện bất thường của lượng lớn người.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 4

Dù những người hiếu kỳ trực tiếp đến “điểm hẹn” với Tiến không được theo dõi màn “đổ xăng, nhảy cầu” của Tiến, nhưng lại được xem đoạn clip do bạn bè của Tiến chia sẻ. Trong clip, Tiến cũng tưới xăng vào người, bật quẹt rồi nhảy thẳng xuống dòng kênh. Tuy nhiên, cư dân mạng lại tỏ ra phẫn nộ và để lại những lời comment chửi bới thậm tệ (không phải do hành động dại dột, bất chấp nguy hiểm tính mạng mà vì bị Tiến lừa dối: rõ ràng lửa chưa kịp bén mà Tiến đã nhảy xuống nước. Sự phẫn nộ, vô cảm, vô tình của cư dân mạng một lần nữa tăng thêm lượt view cho Nguyễn Tiến.

Hậu quả vì “lỡ” hứa

Không may mắn như Nguyễn Tiến (chỉ bị bỏng tay), cô bé sinh năm 2003 (xã Ninh Thọ, thị trấn Ninh Hòa, Khánh Hòa) đã lãnh ngay hậu quả vì lần nghịch dại với “nói là làm”.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 5

Tối ngày 9/10, T.T.N.Tr đã mang nửa lít xăng đến hành lang phòng y tế và phòng hiệu trưởng trường cấp 2 Phạm Ngũ Lão (xã Ninh An) và châm lửa đốt trong sự chứng kiến của nhiều người. Sau đó, đoạn clip dài khoảng 1 phút 25 giây ghi lại cảnh này đã được một trong những người chứng kiến đăng tải lên Facebook. Đám cháy được dập nhanh, nhưng cũng phá hỏng một số tài sản của trường và khiến Tr. bị cháy xém tóc, chân bị bỏng phải nhập viện cấp cứu. Nếu hành động của Tr bị lên án một, thì đám đông reo hò, khuyến khích và cổ vũ “đốt đi, đốt đi” đáng lên án 10.

T.T.N.Tr từng học tại trường và đã nghỉ học. Tr “phải” đốt trường vì “lỡ” câu like trên Facebook với tuyên bố “Việt Nam nói là làm”, sẽ đốt trường nếu được 1.000 like. Khi đạt đủ số like, Tr đã sợ hãi bỏ trốn, nhưng bị một nhóm người mua xăng đến và ép đốt trường. Nếu không thực hiện Tr sẽ bị đánh. Sau vụ việc, Tr tâm sự: “Em rất hối hận về hành động của mình. Sau khi ra viện, em sẽ đến trường xin được đi học lại”.

Hiện tại, cơ quan chức năng tại địa phương đang điều tra làm rõ vụ việc. Có thể cô bé này không bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì chưa đủ 14 tuổi, nhưng những người mua xăng ép buộc em đốt trường có thể bị phạt 1-5 năm tù.

Vẫn còn rất nhiều trường hợp “tiêu biểu” cho trào lưu “nói là làm” mà nghe kể thôi đã thấy rợn người vì độ khùng, điên và bệnh hoạn của một bộ phận giới trẻ.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 6

Người dùng facebook có nick name KN đã đăng tải tấm hình chân dung lên trang cá nhân cùng lời nhắn: “Câu like chơi nè: 7k like, 77cmt, 777 share… Mình không mặc gì chạy 7 vòng quanh trường Đại học Công Nghệ Sài Gòn nha… Việt Nam: nói là làm”.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 7

Thậm chí, một nick name khác còn đưa tấm hình nude lên Facebook với lời hứa: “Việt Nam nói là làm! Bức hình này đủ 100k (10.000 – PV) like, 50k (50.000 - PV) share tui sẽ post clip đang... (từ dung tục chỉ hành vi làm tình - PV) sắc nét, full HD nhé. Đủ like sẽ làm, tôi nói là tôi làm. Share mạnh có cái hay hấp dẫn để xem”.

Nếu phái nữ dùng mồi nhử là những hình ảnh, clip nóng bỏng để “câu kéo” like, thì phái nam có nhiều hành động kinh khủng không lý giải nổi. Nick name Lee Huynh “gây bão” bằng clip kèm theo status: “Việt Nam nói là làm. Nếu clip này đạt 13k share và 30K like, Lee Huynh sẽ uống nước... tiểu của mình”. Sau khi cư dân mạng “mang” đủ like cho Lee Huynh và được xem clip uống nước tiểu thì anh ta tiếp tục câu 10.000 like và 10.000 share để ăn… phân của chính mình.

Mmấy ngày sau, cộng đồng mạng lại được chứng kiến cảnh Lee Huynh bôi phân khắp người và… ăn thật. Một trò đùa bị biến tướng. Một và nhiều nhân cách méo mó không còn rõ hình dạng. Những tiếng cười đùa ghê rợn và vô cảm về đồng loại, hả hê vui sướng nhìn đồng loại làm trò điên rồ. Nhưng hình như không ai nhận ra điều đó hoặc họ nhận ra nhưng mặc kệ vì nghĩ nó chẳng ảnh hưởng đến mình.

Tưởng rằng, ăn chất thải đã là quá lắm, sau hai clip ghê tởm trên, Lee Huynh tiếp tục hứa sẽ làm clip mới: nude 100%, đi bộ, ăn phân và uống nước tiểu nếu nhận đủ share và like. Dường như Lee Huynh vẫn đang chìm đắm trong trò chơi bệnh hoạn của chính mình.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 8

Thành viên N.L cũng chơi trội bằng cách hứa sẽ ăn chất thải của mình khi kiếm đủ số like và share: “Việt Nam nói là làm!!! Đủ 30k like 10k chia sẻ N.L sẽ ăn một tô c**. Đúng 8h tối ngày mai nói là làm." hoặc "Đủ 30k like sẽ đổ c** từ trên đầu xuống rồi tắm c**".

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 9

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 10

Gần đây nhất là ngày 30/10, cô gái xăm trổ tên Hương đã đăng tải clip tuyên bố, nếu clip được 50.000 like và 50.000 share thì cô sẽ phá chiếc SH đang đi: đập, đốt hoặc nghiên nát… vào 7 giờ tối cùng ngày. Lý do Hương đưa ra là vừa mua xe Audi, còn thừa chiếc SH nên muốn đốt chơi. Đến giờ “hoàng đạo”, clip của Hương chỉ nhận được 2,3 triệu view, hơn 100.000 like và 30.000 share, nên cô không có “cơ hội” thực hiện lời thách đố. Nickname Tuấn Anh bình luận với giọng mỉa mai: “Tưởng trò này xưa rồi mà vẫn có người dùng lại. Hên cho em gái là không đủ lượt chia sẻ, không thì ngồi đó mà khóc vì xót của”.

Facebooker Tú Nguyễn để lại comment: “Giàu có thế mà không mua nổi chút ý thức. Hết khoe tiền giờ đến khoe xe, Facebook ngập tràn trò lố. Vì lố quá nên đây không thèm chia sẻ, chứ mà đủ 50.000 lượt, lại phải xem cô ta châm lửa đốt xe SH thì nhức mắt quá”.

Đây không phải lần đầu Hương làm trò lố trên Facebook. Trước đó, cô gái trẻ đã tung clip tắm tiền với lời bình đây là phương thức làm đẹp hiệu quả. Tất nhiên clip khoe mẽ đó của cô cũng bị cộng đồng mạng “ném đá” và chỉ trích dữ dội.

“Nói là làm” có thể là trào lưu tốt

Dưới góc độ tâm lý, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Duy cho biết: Đa số bạn trẻ thích thể hiện trên mạng xã hội thường là người sống thiếu tình cảm gia đình và thường ít được quan tâm, chia sẻ.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 11

Nguyễn Tiến - chàng thanh niên sinh năm 1995 nổi tiếng vì trò tẩm xăng tự thiêu và nhảy cầu - có hoàn cảnh khá đáng thương. Tiến không có gia đình đúng nghĩa. Từ ngày cha mẹ ly hôn, Tiến bắt đầu ăn chơi lêu lổng, ương ngạnh. Người lớn trong nhà không ai dạy bảo được Tiến, chỉ có người anh họ tên T. bên cạnh.

Tiến lạnh lùng kể với báo Thanh Niên: “Mình không nhớ mặt cha, từ lâu không còn gặp mẹ, cũng không biết hiện giờ bà đang ở đâu. Sau năm lớp 8, mình bỏ học rồi xin đủ thứ công việc để làm. Mình nóng tính nên đi làm ở đâu cũng gây lộn rồi bị đuổi. Lúc mới ra đời, mình cũng trải qua nhiều va chạm ảnh hưởng lớn đến cuộc sống, thậm chí là tính mạng”.

Nói về ý tưởng “Nói là làm” Tiến thành thật kể: “Ý tưởng ‘Nói là làm!’ tẩm xăng nhảy cầu hay lấy dao tự đâm vào người… cũng bắt đầu từ một ngày buồn chán và muốn làm cái gì đó độc độc cho dân mạng coi chơi”.

Qua tâm sự của Tiến, nhiều người nhận ra một thanh niên cô đơn, thiếu vắng sự quan tâm của gia đình, muốn chơi trội để thu hút sự chú ý của mọi người. Dường như Tiến không lường được hậu quả trước những hành động của bản thân và mức ảnh hưởng của nó với người khác. Tiến kể: “Khi nảy ý định tẩm xăng tự thiêu, mình nghĩ chắc cũng dễ. Lúc dân mạng đổ xô vào Facebook bình luận: “Mày tẩm xăng lên người rồi đốt như vậy là chết chắc luôn” mình có hơi hoang mang. Lúc lửa bùng lên, mình nhảy xuống nước liền, nhưng vẫn bị bỏng ở tay”.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 12

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 13

Sau lần nghịch dại, chơi liều lấy tiếng, Tiến đã chuyển sang thực hiện những việc làm có ích hơn cũng với khẩu hiệu “Việt Nam nói là làm”. Ngày 28/9, Tiến kêu gọi mọi người cùng mình đi làm từ thiện. Những người theo dõi Tiến từ vụ chơi trội, hành động điên cuồng cũng lên tiếng khen ngợi và đề cao việc làm có ý nghĩa này.

Kinh hai trao luu nham “Viet Nam noi la lam” tren Facebook - Anh 14

Có nên coi mạng xã hội là mạng ảo nữa không khi mọi điều diễn ra trên đó đều tác động trực tiếp hay gián tiếp đến đời sống của mỗi người. Những video clip, những dòng trạng thái được chia sẻ để “câu like”, “câu view” dù thật hay giả đều ảnh hưởng trực tiếp (thậm chí không lường trước được) đến an ninh, trật tự xã hội. Chơi Facebook hay mạng xã hội cũng cần có văn hóa và tỉnh táo để không a dua, hùa theo, nhân rộng cái xấu, cái sai trái.

Từ trường hợp của Nguyễn Tiến có thể thấy cùng với một trò chơi, một trào lưu, nhưng sẽ cho ra hai kết quả khác nhau, tùy thuộc vào nhận thức của người chơi cũng như thái độ của cộng đồng. Nếu những nút like và share không được bấm một cách vô tội vạ, nghĩa là những trò điên khùng không được hưởng ứng, thì không có những sự việc đáng tiếc xảy ra. Trái lại, nếu những trò xuẩn ngốc, điên rồ của “nói là làm” vẫn tiếp diễn, thì sự việc có thể không dừng lại ở việc thách đố nhau ăn chất thải, đốt xe, đốt trường, tung clip sex mà còn là gây án, phạm tội thì sao?

Minh Phương