Một đồng nghiệp cũ đề nghị xem xét lại việc ông Đặng Xuân Hải được đưa vào danh sách phong tặng Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) và Giải thưởng Nhà nước.

Đơn kiện đứng tên ông Trần Duy Hinh, trước đây công tác ở Điện ảnh Quân đội (ĐAQĐ), nơi ông Hải từng là giám đốc. Văn bản mà ông Hinh dẫn ra là Thông tư 06 quy định chi tiết về tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục hồ sơ xét tặng danh hiệu NSND, Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT).

Theo đạo diễn Trần Duy Hinh, với tác phẩm Vài hình ảnh chiến thắng xuân 1968, ông Hải chỉ đứng cuối trong danh sách 14 người quay phim (không sắp theo thứ tự chữ cái). Ông Hinh cho biết khi đó ông Hải mới chỉ là tập sự quay phim. Đây là bộ phim của đạo diễn kiêm biên tập Bùi Phương. Do đó, không thể coi ông Hải là thành phần chính của tác phẩm. Ông Hinh cho rằng khi ông Hải nhận đây là tác phẩm của mình, không xứng đáng được nhận giải thưởng nhà nước.

Về danh hiệu NSND, ông Hinh nêu ra là sai quy định thủ tục. Theo điều 8, khoản 1, Thông tư 06 thì: “Đơn vị cơ sở không giới thiệu và đề nghị xét danh hiệu NSND, NSƯT cho các cá nhân đã nghỉ hưu mà trước đó đã được tham gia xét tặng nhưng không đạt và trong thời gian nghỉ hưu không có những hoạt động nghệ thuật tiêu biểu, xuất sắc theo quy định về tiêu chuẩn NSND, NSƯT”. Năm 2005, ông Hải trình hồ sơ và không đạt danh hiệu này với tỷ lệ phiếu 3/7. Cùng năm đó, ông Hải nghỉ hưu. Hồ sơ NSND của ông Hải lần này cũng không có thêm tác phẩm xuất sắc nào sau khi nghỉ chế độ. Do đó, việc trình hồ sơ của ông Hải lần này là không đúng quy định.

Ông Trần Duy Hinh (phải) và ông Đặng Xuân Hải khi còn ở chiến trường B5 Trị Thiên năm 1972 - Ảnh: Ngọc Thắng chụp lại từ tài liệu của ông Hinh

Đạo diễn Trần Duy Hinh còn cho rằng bộ phim Mùa xuân toàn thắng dài 4 tập, mà ông Hải làm đạo diễn 2 của tập 4, thực chất có rất ít công lao sáng tạo của ông Hải. Bộ phim đó vốn được đạo diễn bởi Trần Duy Hinh (tập 1), Nguyễn Khắc Lợi (tập 2), Lê Thi (tập 3 và 4) nhưng vẫn được ông Hải đưa vào hồ sơ xin cấp danh hiệu NSND.

Trước khi tiếp xúc và phản ánh sự việc với Báo Thanh Niên, ông Hinh đã hai lần làm đơn gửi Bộ VH-TT-DL về việc phong tặng danh hiệu NSND cho ông Hải. Sau đó, ngày 29.2.2012, Vụ Thi đua khen thưởng của Bộ VH-TT-DL đã gửi công văn tới ĐAQĐ để xác minh đơn thư liên quan đến việc xét tặng danh hiệu. Ngày 1.3, ĐAQĐ gửi công văn xác nhận các nội dung nêu trong đơn là đúng.

Tuy nhiên, ngày 3.4, danh sách xét tặng Giải thưởng Nhà nước và danh hiệu nghệ sĩ do Bộ VH-TT-DL công bố đều có tên ông Đặng Xuân Hải. Theo quy định, trong vòng 10 ngày kể từ khi đăng danh sách, những kiến nghị sẽ được giải quyết. Sau thời hạn trên, danh sách này được gửi đề nghị Thủ tướng Chính phủ xét trình Chủ tịch nước công nhận.

Giải thích chuyện này, ông Nguyễn Hải Anh, Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng (Bộ VH-TT-DL), cho biết cả hai hội đồng xét công nhận danh hiệu đã xem xét những thông tin do ĐAQĐ trả lời, thảo luận kỹ về trường hợp này và vẫn bỏ phiếu thuận với tỷ lệ 22/23 phiếu (NSND) và 29/31 phiếu (Giải thưởng Nhà nước).

NSƯT Đặng Xuân Hải, hiện là Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, được Hội đồng cấp Nhà nước xét đủ điều kiện, đạt tiêu chuẩn trình Thủ tướng Chính phủ xét trình Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu NSND. Ông còn có tên trong danh sách xét tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật qua các bộ phim tài liệu nhựa: Vài hình ảnh chiến thắng xuân 1968, Thị xã vẫn yên tĩnh, Nước mắt nụ cười và Cột mốc vàng Điện Biên Phủ.

Trinh Nguyễn