Nhiều bị cáo được thẩm phán Nguyễn Trung Lập (TAND quận Ba Đình, TP Hà Nội) cho hưởng án treo mặc dù họ đã có hành vi cướp, cướp giật, chống người thi hành công vụ - những tội phạm gây hoang mang trong đông đảo người dân và gây bức xúc dư luận xã hội, khiến dư luận khó hiểu.

Bất lợi cho phòng chống tội phạm Ngày 18/8/2009, thẩm phán Nguyễn Trung Lập ngồi ghế chủ tọa xét xử ba bị cáo đã thực hiện vụ cướp rất manh động: Họ đón xe tắc xi điều xe chạy đến chỗ vắng, dùng dao nhọn gí cổ lái xe cướp tiền. Kết quả phiên tòa, hai bị cáo nhận tù giam; đối tượng giúp sức tích cực Nguyễn Thủy Tiên (SN 1993) được hưởng án treo. Ngày 17/3/2009, thẩm phán Lập làm chủ tọa phiên tòa xét xử hai bị cáo Nguyễn Đức Hà (SN 1988) và Nguyễn Thành Đạt (SN 1986) phạm tội cướp giật nhiều lần, sử dụng phương tiện gây án gây nguy hiểm cao cho bị hại, khiến người dân thủ đô hoang mang lo sợ. Nhận định là vậy, nhưng cả hai đều được thẩm phán Lập cho hưởng 3 năm tù treo. Vụ án xử ngày 26/3/2010, bị cáo Nguyễn Thành Đông (SN 1986) có hành vi chửi bới, lăng mạ tổ công tác Công an phường Nguyễn Trung Trực (Ba Đình, Hà Nội) đang làm nhiệm vụ; Đông còn chặn đầu xe cảnh sát, nhào vào đá một đồng chí trong tổ công tác… Nhận định hành vi chống người thi hành công vụ của bị cáo ở mức quyết liệt, song thẩm phán Lập cho Đông hưởng 09 tháng tù treo. Có thể kể thêm hàng loạt vụ án thẩm phán Lập đã xét xử tương tự ba ví dụ trên đây. Mặc dù bị cáo trong các vụ án này chưa có tiền án tiền sự và thể hiện tính nhân đạo của pháp luật; Tuy nhiên, hành vi phạm tội của họ gây bức xúc dư luận xã hội, nên nhiều chuyên gia pháp luật nhận định, việc cho họ được hưởng án treo ảnh hưởng không tốt đến cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm của toàn xã hội. Nhân thân xấu - treo Vụ án thẩm phán Lập xử ngày 14/01/2009, bị cáo Giang Mạnh Hùng (SN 1976) có hai tiền án: Ngày 30/11/1996, Hùng bị phạt 06 tháng tù về tội trộm cắp tài sản; ngày 10/9/1998, Hùng bị phạt tiếp 30 tháng tù cho hai tội “trộm cắp tài sản” và “trốn khỏi nơi giam giữ”. Nhân thân như vậy, thẩm phán Lập vẫn cho Hùng hưởng tù treo về tội “trộm cắp tài sản”. Có thể kể thêm nhiều vụ án bị cáo từng có tiền án, tiền sự, vẫn được thẩm phán Lập cho hưởng án treo. Tuy đã được xóa án tích, song không thể nhận định họ có nhân thân tốt (trước khi phạm tội, luôn tuân thủ chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước). Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và hướng dẫn của ngành Tòa án, họ không đủ điều kiện để được hưởng án treo. Cá biệt, có bị cáo tiền sự chưa hết thời hiệu, vẫn được thẩm phán Lập cho hưởng án treo. Đó là bị cáo Nguyễn Văn Thưởng (SN 1978), trong vụ án thẩm phán Lập xét xử ngày 22/12/2009. Trong vụ án này, Thưởng cùng năm bị cáo khác (Nguyễn Đắc Thọ, Phí Quang Hiển, Phạm Văn Hiệu, Lê Văn Tơm, Trần Văn Định) đều hưởng án treo về tội “đánh bạc”. Thọ, Hiển, Hiệu, Tơm, Định chưa có tiền án tiền sự. Riêng Thưởng, theo danh chỉ bản do Công an quận Ba Đình lập thì bị cáo này đã có 1 tiền sự (xử phạt hành chính ngày 13/12/2008, về hành vi “đánh bạc”). Như vậy, khi tái phạm hành vi đánh bạc ngày 16/9/2009, tiền sự trước đấy của Thưởng còn trong thời hiệu. Nhân thân tốt - giam Phiên tòa do thẩm phán Lập chủ tọa ngày 10/6/2009. Bị cáo Đỗ Văn Giang (SN 1982, chưa tiền án tiền sự) bị truy tố về hành vi “trộm cắp tài sản”. Trước đó, vào ngày 08/4/2009, Giang ra bến xe buýt trên đường Yên Phụ đối diện cổng chợ Long Biên, len lên xe buýt, móc túi một phụ nữ lấy cắp 01 chiếc điện thoại di động NOKIA 6030i, và bị tổ công tác Công an phường Nguyễn Trung Trực bắt quả tang. Kết quả định giá, chiếc điện thoại Giang lấy cắp trị giá 600.000 đồng (sáu trăm ngàn đồng). Vật chứng đã được trả lại cho người bị hại. Kết thúc phiên tòa, bản án do thẩm phán Lập tuyên nhận định “nhân thân bị cáo không có tiền án, tiền sự, phạm tội lần đầu, thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; tại CQĐT và tại phiên tòa khai báo thành khẩn, phạm tội gây thiệt hại không lớn, tài sản đã thu hồi trả cho bị hại, nên bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm g, h, p khoản 1 Điều 46 Bộ luật Hình sự”. Phạm tội lần đầu, có nhiều tình tiết giảm nhẹ, song Giang không được hưởng án treo, mà bị thẩm phán Lập tuyên phạt 06 tháng tù giam. Một luật sư khi được hỏi về những vụ án trên, đã cho biết: Thẩm phán Lập tuyên phạt tù treo rất lạ. Chẳng hạn vụ án Giang Mạnh Hùng đã nêu trong bài, ông Lập phạt Hùng 15 tháng tù treo, rồi giải thích thêm “được trừ thời gian tạm giữ, tạm giam 02 tháng 11 ngày, mức hình phạt tù còn lại Hùng phải chấp hành là 12 tháng 19 ngày, thời gian thử thách là 25 tháng 08 ngày”. Theo Bộ luật TTHS và hướng dẫn của TANDTC, khi phạt tù cho hưởng án treo, HĐXX tuyên thời gian phạt tù không trừ đi thời gian tạm giam, tạm giữ; chỉ khi tính thời gian thử thách mới trừ đi thời gian tạm giam, tạm giữ của bị cáo. Lê Danh