Trong đạo Phật, việc xưng hô không mang tính chức vị quyền thế như ngoài đời. Người tu tự tôn trọng và kính nể nhau về tuổi đạo. Người lớn tuổi hơn nhưng thọ Tỳ kheo sau người nhỏ tuổi cũng phải kính trọng vị nhỏ tuổi, xem như người đi trước, bậc đàn anh trong đạo.

Khong the khong biet khi di chua: Cach xung ho trong Phat giao - Anh 1

Sư chú dành để chỉ những người xuất gia ở chùa nhưng chưa được thụ giới.

Trong cách gọi dân gian, Phật giáo cũng sử dụng các danh xưng như: sư chú, sư bác, sư ông, sư bà hay sư cụ. Nhưng có sự phân biệt nhất định.

Sư chú dành để chỉ những người xuất gia ở chùa nhưng chưa được thụ giới.

Sư bác chỉ những người đã được thụ giới Sa di hay Sa di Ni (nữ giới).

Sư ông, sư bà để chỉ những người đã được thụ giới tỷ kheo và tỷ kheo Ni.

Bên cạnh đó, các xưng hô trong đạo như sư ông, sư bà, sư cụ cũng thường được dành để gọi vị sư phụ của sư phụ mình, hoặc gọi chư tôn đức có hạ lạp cao, thu nhận nhiều thế hệ đệ tử tại gia và xuất gia.

Đại Đức: là tôn hiệu chỉ cho những vị Tăng có đạo hạnh và trí tuệ. Ở nước ta ngày nay, Đại đức chỉ cho những vị Tăng đã thọ giới Tỳ kheo.

Khong the khong biet khi di chua: Cach xung ho trong Phat giao - Anh 2

Thượng Tọa: có nguồn gốc Phạn ngữ: sthavira, Pàli: thera; là cách tôn xưng một vị Tăng cao tuổi đã đạt bốn tiêu chuẩn sau: 1) Đức hạnh cao; 2) Nắm vững tất cả giáo lý căn bản của đạo Phật; 3) Nắm vững các phương pháp thiền định; 4) Người đã diệt ô nhiễm, phiền não và đạt giải thoát.

Danh hiệu Thượng tọa được dùng sau này không hẳn là theo tất cả các tiêu chuẩn trên, thường chỉ để dùng cho các Tỷ kheo có danh tiếng, cao tuổi hạ.

Tại nước ta, "Thượng tọa" được xem là giáo phẩm sau "Hòa thượng", điều kiện để Giáo hội Phật giáo Việt Nam tấn phong cũng được quy định trong Hiến chương của Giáo hội (Tăng sĩ từ 45 tuổi đời và 25 tuổi đạo trở lên, có công đức với đạo pháp và dân tộc...).

Hòa Thượng, tiếng Phạn là Upadhayaya, dịch nghĩa là sinh lực, tức là vị tu hành lâu năm có đời sống phẩm hạnh thanh tịnh và do đó khiến cho đạo lực của đệ tử được phát sinh. Theo Tứ Phần Luật, Hòa Thượng là nhà sư đỡ đầu cho Sa Di và Tỳ Kheo.

Tại Đông và Nam Á, danh hiệu Hòa thượng là chức vị cao nhất mà một người tu hành có thể đạt được, cao hơn cả vị A xà lê. Muốn mang danh hiệu này, một vị Tăng phải đạt được những tiêu chuẩn đạo đức, thời gian tu tập (tuổi hạ)... và danh hiệu này được tấn phong trong một buổi lễ long trọng của Tăng già. Danh từ này sau cũng được dùng chỉ những vị Tăng cao tuổi, trụ trì một ngôi chùa và có đức hạnh, tư cách cao cả mặc dù chưa được chính thức phong hiệu.

Tại Việt Nam, "Hòa thượng" được xem là phẩm vị giáo phẩm cao nhất trong tổ chức Tăng già của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Khong the khong biet khi di chua: Cach xung ho trong Phat giao - Anh 3

Thiền Sư: Trong Kinh Thiện Trụ Ý Thiên Tử Sở Vấn chép: “Thiên Tử hỏi Ngài Văn Thù rằng: Những vị Tỳ Kheo như thế nào thì được xưng là Thiền Sư? Ngài Văn Thù đáp: Ở trong tất cả các Pháp, hành trì hay tư duy đều không còn chỗ để sanh phiền não nữa, nếu biết như vậy người đó được xưng là Thiền sư".

Thậm chí cho đến các pháp có, pháp không, pháp nào có thể giữ lấy hoặc không giữ lấy, tất cả đều không có pháp để giữ lấy, trong đời này cho đến đời sau và trong tam giới cũng không có pháp để giữ lấy, cho đến trong tất cả các pháp đều không có một pháp để giữ lấy, vì tất cả các pháp đều không, chúng sanh cũng như vậy, không có gì để giữ lấy, được như vậy thì xưng là Thiền Sư.

Trưởng Lão: Trong Kinh Trường A Hàm chép: “Trưởng Lão có ba bậc. 1. niên cao lạp trưởng xưng là Trưởng Lão. 2. liễu đạt pháp tánh, đầy đủ trí đức xưng là Trưởng Lão. 3. làm vẽ ra dáng Trưởng Lão thì gọi là giả Trưỡng Lão.

Pháp Chủ: Trong Kinh Trường A Hàm chép: “Phật là thuyết Pháp Chủ, xưa nay đều xưng các vị Tăng thiện nghệ thuyết pháp, liễu nghĩa tất cả các pháp là Pháp Chủ”. Pháp Chủ cũng là xưng vị của các bậc cao Tăng được triều đình tôn kính, trong sách Thích Thị Yếu Lãm chép: “Vua Tống Hiếu Vũ sắc phong cho Thiền sư Đạo Hiến làm Pháp Chủ chùa Tân An và Chùa Chấn. Đương thời được tôn xưng là Vạn Nhân Pháp Chủ”. Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam ngôi vị Pháp Chủ là phẩm vị cao nhất trong Tăng Đoàn.

Ánh Nguyệt