Tại phiên họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 7.2017 diễn ra ngày 3.8 mới đây, khi được nghe báo cáo về hàng nghìn giấy phép con đang là rào cản khó khăn cho doanh nghiệp (DN), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo các bộ, ban, ngành phải khẩn trương rà soát lại các loại “giấy phép con” - tạo hành lang thông thoáng, đồng thời giảm chi phí cho DN ổn định sản xuất, phát triển và có cơ hội cạnh tranh không chỉ tại sân nhà mà còn trên trường quốc tế.

Khong de tren 5.700 giay phep con 'hanh' DN - Anh 1

Loại bỏ bớt “giấy phép con” giúp người dân, DN giảm bớt các thủ tục hành chính phiền hà, tốn kém chi phí. Ảnh: P.V

Mỗi ngành nghề kinh doanh “gánh” 23,5 giấy phép con

Theo Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng cho biết, vấn đề về các chi phí, điều kiện, giấy phép kinh doanh là vấn đề mà hiện nay các doanh nghiệp đều kêu gặp rất nhiều khó khăn. Bộ trưởng nêu rõ: Theo VCCI, trong 243 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hiện có tổng số 5.719 điều kiện kinh doanh (thường được gọi là “giấy phép con”). Trong đó, nhiều nhất là Bộ Công Thương có 27 ngành nghề kinh doanh có điều kiện thuộc phạm vi quản lý với 1.220 điều kiện kinh doanh. Ít nhất là Bộ Xây dựng cũng có 17 ngành nghề kinh doanh có điều kiện với 106 điều kiện kinh doanh.

Trước đây, trong nhiều cuộc họp, PV Báo Lao Động cũng từng được nghe các chủ DN trong lĩnh vực xây dựng than phiền bị “làm khó” không chỉ giấy phép con, mà còn giấy phép “cháu, chắt”...(!). Hay như DN xuất khẩu gạo cũng “phàn nàn” về “ma trận” giấy phép con: Một DN muốn kinh doanh xuất khẩu gạo phải đáp ứng đồng thời rất nhiều điều kiện, trong đó một số điều kiện chính gồm: (1) Nằm trong quy hoạch thương nhân xuất khẩu gạo; (2) có sẵn nhà kho có sức chứa tối thiểu 5.000 tấn; (3) có máy xay xát công suất tối thiểu 10 tấn/giờ. Nếu đáp ứng được các điều kiện này rồi, trong khi thực hiện các hợp đồng xuất khẩu gạo cụ thể, DN tiếp tục phải đáp ứng tiếp các điều kiện: Đăng ký hợp đồng với Hiệp hội Lương thực Việt Nam và được hội này đồng ý; trong quá trình thực hiện hợp đồng, phải dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 10% số lượng gạo đã xuất khẩu trong 6 tháng liền kề trước; nếu xuất khẩu vào thị trường xuất khẩu gạo tập trung, cần có thông báo và có sự đồng ý của Bộ Công Thương...

Không chỉ vậy, trong quá trình sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu gạo, công tác vận chuyển hàng hóa (lúa gạo - PV), DN cũng gặp không ít khó khăn. Theo ông Lý Thái Hưng - Tổng Giám đốc Cty TNHH Hưng Cúc - những DN không kinh doanh vận tải, nhưng khi sản xuất ra sản phẩm và vận chuyển sản phẩm của mình bằng xe của chính DN mình, cũng có giấy phép vận tải hàng hóa. Trước đây quy định này đã được xóa bỏ nhưng không hiểu vì sao hiện nay lại đang lặp lại. “Để vận chuyển sản phẩm, DN phải xin được giấy phép vận tải hàng hóa rất phiền phức và không cần thiết. Ngoài ra, DN muốn vận tải hàng hóa còn phải được cấp giấy phép kinh doanh vận tải trong khi trên thực tế DN chỉ chở sản phẩm của mình chứ không kinh doanh dịch vụ vận tải. Hơn nữa, khi được cấp giấy phép kinh doanh cấp cho DN đã bao gồm dịch vụ vận tải, nay lại yêu cầu cấp thêm “giấy phép kinh doanh vận tải” là thừa” - ông Lý Thái Hưng nêu ý kiến.

Theo các doanh nghiệp, nạn giấy phép con ngày càng phát triển dưới nhiều hình thức biến tướng tinh vi. Mặc dù không tồn tại dưới dạng giấy phép song một số lĩnh vực lại chuyển sang hướng “xin ý kiến cơ quan chức năng” trước khi thực hiện. “Ý kiến cơ quan chức năng” thực chất cũng là một loại giấy phép con “hành” DN.

Rà soát, loại bỏ những “giấy phép con” cản trở DN

Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, một lĩnh vực khiến doanh nghiệp còn phải gánh chi phí rất lớn là kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu. Hiện tỉ lệ lô hàng phải kiểm tra chuyên ngành lên tới 35% nhưng tỉ lệ sai phạm chỉ là 0,06%.

Có thể thấy rằng, giấy phép con phát sinh gần như là “lá chắn” để ngăn ngừa rủi ro cho các bộ, ngành quản lý mỗi khi có “sự cố”. Giấy phép kinh doanh rất nhiều, chồng chéo có thể làm phát sinh nhiều vấn đề phức tạp. Mỗi giấy phép là một điều kiện kinh doanh (hàng nghìn giấy phép là hàng nghìn điều kiện kinh doanh - PV). Chính vì vậy, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo: “Bộ trưởng thấy doanh nghiệp lên xếp hàng rất lâu thì phải xem lại cung cách làm việc của Bộ. Phải loại bỏ điều kiện kinh doanh mang tính áp đặt không hợp lý” - Thủ tướng chỉ đạo. Theo đó, Thủ tướng giao Bộ Tài chính có trách nhiệm rà soát toàn bộ phí, lệ phí thủ tục hải quan, thuế, nhất là các biện pháp giảm tỉ lệ lô hàng xuất nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành. Bộ Kế hoạch và Đầu tư rà soát lại toàn bộ thủ tục liên quan đến giấy phép đầu tư, giấy phép xây dựng, tiếp cận đất đai, tiếp cận thông tin, chi phí phát sinh để làm các thủ tục. Ngân hàng Nhà nước đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, thanh toán qua ngân hàng...

Theo ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong những “kêu ca” của DN, có những vấn đề DN kêu đúng, nhưng cũng có những vấn đề kêu sai. Các quy định (giấy phép con - PV) là đều được quy định từ các Luật và Nghị định mà người thực hiện. Tuy nhiên, đối với những “giấy phép con” chồng chéo hoặc không cần thiết thì nên tiếp tục được rút gọn, vì nếu không sẽ mất thời gian của DN và cả người thực hiện hành chính công.

Ông Nguyễn Văn Thân cũng cho rằng, việc loại bỏ các “giấy phép con” chồng chéo, cản trở quá trình hoạt động của DN cần có thời gian và được rà soát kỹ, nếu không có thể sẽ tạo các “kẽ hở” khiến các DN tìm cách “lách”.

PHONG NGUYỄN