GD&TĐ - Hai nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đã ký một thỏa thuận quan trọng vào hôm 10/10 nhằm đẩy mạnh giao dịch thương mại và thúc đẩy kinh tế.

Đây là bước tiếp theo của bình thường hóa quan hệ sau những xung đột nghiêm trọng - máy bay của Nga bị không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi hồi năm ngoái.

Bắt tay nhưng chưa vui vẻ

Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Năng lượng toàn cầu ở Istanbul, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng ký kết thực hiện xây dựng dự án đường ống dẫn khí quy mô lớn dưới đáy biển, cạnh đó là nhiều thỏa thuận về thương mại, du lịch, quốc phòng và giải quyết cuộc xung đột tại Syria - nơi Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đang cùng hỗ trợ cho 2 phe đối nghịch.

Dự án đường ống dẫn khí thiên nhiên TurkStream dài 900km cho phép Nga tiếp cận thị trường tiêu thụ khí đốt tại châu Âu đã bị trì hoãn nhiều năm nay, sau khi Moscow chịu các lệnh trừng phạt kinh tế do cáo buộc sáp nhập bán đảo Crưm và can dự cuộc chiến tại miền Đông Ukraine.

Đổi lại, ông Putin sẽ dỡ bỏ các rào cản nhập khẩu đối với sản phẩm nông nghiệp từ Thổ Nhĩ Kỳ được đưa ra vào năm ngoái, khi mối quan hệ của hai nước bị đóng băng sau khi Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ một máy bay chiến đấu của Nga gần biên giới Syria.

Tuy nhiên, hai nhà lãnh đạo vẫn chưa thực hiện bất kỳ đột phá nào về vấn đề gây nhiều tranh cãi trong cuộc chiến Syria - nơi Nga hậu thuẫn cho phe chính phủ trong khi Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ lực lượng phiến quân. Hai nhà lãnh đạo cho biết, họ sẵn sàng cùng phối hợp để ngăn chặn sự đổ máu, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Theo các nhà quan sát, ông Erdogan đã có một bước tích cực, khi có cuộc gặp lần thứ ba với Tổng thống Putin, nhằm cải thiện tình hình kinh tế quốc gia.

“Tổng thống Putin và tôi đã có một ngày làm việc thành công, chúng tôi đã bàn thảo về quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ - Nga” - ông Erdogan cho biết - “Tôi có niềm tin vững chắc quá trình bình thường hóa giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga sẽ có nhiều tiến bộ trong thời gian tới”.

Vướng mắc ở Syria

Hiện tại, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là một thành viên trong liên minh các nước Ả-rập do Mỹ đứng đầu, được thiết lập nhằm đưa ra giải pháp chính trị cho Syria với mục tiêu loại bỏ Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Trong khi đó, Moscow luôn ủng hộ Tổng thống Assad, kể từ năm ngoái quân đội Nga đã thực hiện nhiều chiến dịch không kích nhắm đến các nhóm phiến quân được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn, đặc biệt tại thành phố Aleppo.

Thổ Nhĩ Kỳ đang cố gắng thuyết phục Nga và Mỹ thiết lập một vùng đệm cấm bay cách biên giới Syria – Thổ Nhĩ Kỳ 90 km, nhằm giúp quản lý người tị nạn và ngăn chặn sự thành lập các khu tự trị của người Kurd dọc biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ.

Kế hoạch đang gặp phải nhiều sự hoài nghi từ Washington. Các quan chức quân sự Mỹ cho rằng kế hoạch trên đòi hỏi một cam kết quân sự dài hạn từ một quân đội quốc tế hoặc một lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế.

Nhưng nó sẽ gây nhiều tranh cãi giữa các nhóm quân nổi dậy tại Syria, họ lo ngại tình hình đất nước sẽ bị chia cắt bởi các cường quốc thế giới.

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo tại Istanbul đánh dấu lần gặp gỡ thứ ba của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ và Nga kể từ tháng Sáu năm nay. Việc tăng cường mối quan hệ với Nga diễn ra sau khi Tổng thống Erdogan bị các đồng minh lâu đời gồm Mỹ và châu Âu lên án về sự độc đoán trong chính trị ngày càng gia tăng.

Các quan chức châu Âu và Mỹ đã bày tỏ lo ngại về cuộc thanh trừng đang diễn ra trên cả nước của ông Erdogan sau khi cuộc đảo chính do quân đội cầm đầu hôm 15/7 bị thất bại.