Bạn có tin không, theo thống kê của các nhà nghiên cứu, cứ trong 100 người chúng ta thì có đến 15 - 20 người đã từng trải qua trạng thái cận tử (out of body experience). Đa phần chỉ một vài lần trong đời, nhưng một số khác khá thường xuyên và một số ít thì luyện được cách thoát xác bất cứ khi nào họ muốn.

1. Cận tử và những trải nghiệm dị thường

Xảy ra rất nhiều nhưng ít ai để ý

Câu chuyện ký giả Bob Woodruff, bị thương ở đầu và não ngày 24/1/2006 trong khi làm phóng sự cho đài truyền hình ABC ở Iraq là một câu chuyện màu nhiệm y học. Quả bom đặt bên đường nổ phá rách phần bên trái xương sọ cùng những mảnh vụn phá hủy một phần não bên trái. Một mảnh bom đi xuyên ngang cổ từ trái sang phải, dừng lại trước động mạch cổ của ông chỉ vài ly. Với thương tích trầm trọng như vậy mà Bob Woodruff không chết. Ông hôn mê 36 ngày và một năm sau đã hồi phục hơn 90% sức khỏe. Một năm sau, ông Bob Woodruff vẫn còn nhớ rất rõ khi nằm trên giường cấp cứu ông đã rơi vào trạng thái hồn lìa khỏi xác rồi sau đó lại nhập vào xác như thế nào: “Tôi nhìn thấy thân thể mình bay lơ lửng bên dưới và cảm thấy một khoảng không gian trắng xóa...”.

Chuyện cận tử như ông Bob Woodruff là một hiện tượng có thật và khá phổ biến ở hầu hết các nền văn hóa. Nó đã được ghi nhận trong cổ thư Hy Lạp, Ai Cập, Phật giáo, Thiền học, sử gia Herodotus, Plato và Plutarch. Điều mới mẻ và đáng chú ý là trong đời sống hiện đại, hiện tượng thoát xác hình như ngày càng tăng gây sự hoang mang và tò mò cho nhiều người. Chính vì vậy, nó đang được giới khoa học nghiên cứu và xác nhận.

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 1

Hiểu một cách đơn giản, cận tử là hiện tượng một người trải qua những thời khắc như thể linh hồn rời khỏi thể xác, bay lên cao, bồng bềnh giữa không trung, quan sát và cảnh giới thân thể cùng thế giới xung quanh. Người lúc đó rơi vào trạng thái lâng lâng gần giống như nằm mơ hay như khi dùng chất kích thích rượu, ma túy... nhưng cảnh vật mà hồn nhìn thấy thì rất thực chứ không mơ hồ, mờ ảo như khi nằm mơ. Thị giác và thính giác có vẻ tinh tường và sáng rõ hơn.

Hội Tâm học Hoa Kỳ ghi nhận qua nhiều cuộc khảo cứu, qua kinh nghiệm của nhiều người trên thế giới, thấy rằng hiện tượng cận tử là hiện tượng tự nhiên nhiều người đã trải qua nhưng ít ai để ý đến nó. Theo thống kê từ các cuộc nghiên cứu, 53% người bị giật mình trong giấc ngủ, đó là khi linh hồn họ nối lại với cơ thể sau giai đoạn thoát xác; 52% người khi ngủ cảm thấy thân xác tê liệt không cựa quậy được vì đó là lúc linh hồn đang tạm thời lìa khỏi thân xác, khi đó ý thức không điều khiển được thân xác. Tuy nhiên, chỉ có 5% ý thức được rằng họ đã trải qua hiện tượng linh hồn tạm rời khỏi xác ít nhất một lần trong đời.

Với đa số người đã từng trải qua trạng thái thoát xác, hiện tượng này xảy ra ngẫu nhiên, tự phát khi đang nghỉ ngơi, khi ngủ hay khi đang thiền. Nó cũng có thể xuất hiện trong điều kiện bình thường như khi đang ngồi trên xe buýt, máy bay hay đang nghe giảng bài. Nó kéo dài vài giây tới hàng phút, cá biệt có trường hợp kéo dài đến nhiều giờ. Với một số người khác, thoát xác xuất hiện trong những tình huống nguy hiểm mà người đó suýt chết. Có người còn thấy rõ hồn thoát khỏi thân xác mình rồi nhập lại vào xác...

Khả năng dị thường trong trạng thái cận tử

Theo GS. Susan Blackmore - người đã nghiên cứu hiện tượng thoát xác và kinh nghiệm cận kề cái chết hơn 30 năm thì đây là “kinh nghiệm mà dường như một người cảm nhận được thế giới từ một vị trí nằm ngoài cơ thể vật chất”. Còn theo nhà nghiên cứu Irwin, thoát xác là trường hợp mà “trung tâm ý thức có vẻ nằm ở vị trí cách chia với cơ thể”. Đa số những người đã trải qua hiện tượng cận tử cũng thừa nhận rằng có một cái gì đó đã thoát khỏi thân xác mình (điều này dẫn tới lý thuyết về sự tồn tại của một các gì đó độc lập với thể xác, thậm chí còn tồn tại sau cái chết của thể xác trong tâm linh luận).

Chính vì trạng thái ý thức, linh hồn tách rời khỏi cơ thể đó mà khi người ta rơi vào trạng thái này thường có khả năng thu nhận thông tin từ môi trường một cách dị thường mà bình thường họ không thể thu nhận được. Có người thì nhìn thấy thân thể mình đang bị mổ xẻ hay đang được cấp cứu hồi sinh. Có người lại khẳng định rằng họ có thể nhìn và nghe thấy bất cứ việc gì ở bất cứ đâu trong trạng thái thoát xác, họ có thể gặp lại người thân trong gia đình hay bạn bè dù đang ở cách xa hàng ngàn km hay có thể nghe thấy tiếng nói vẳng đến từ rất xa...

Nhà nghiên cứu những hiện tượng huyền bí Joe West (Hoa Kỳ) từ lời kể của những nhân chứng, năm 1991 đã viết thành cuốn sách nói về những điều bí mật lạ kỳ đáng lưu ý ở nước Mỹ (Great American Mysteries) ông ghi nhận rằng: có đến hơn 3.000.000 người Mỹ đã trải qua những kinh nghiệm về sự rời lìa của chính họ ra khỏi thân xác họ trong những trường hợp khác nhau như tai nạn, bệnh tật, mổ xẻ... Có người thấy rõ được mình đã rời khỏi thể xác và đi khá xa đến những nơi mà khi mô tả lại đều trùng hợp với những gì kiểm chứng sau đó từ thời gian, địa điểm, địa danh, sự việc xảy ra...

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 2

Hiện tượng “nói chuyện với người chết” khá phổ biến trên thế giới cũng là một ứng dụng khả năng dị thường trong trạng thái hồn tạm thời lìa khỏi thân xác của con người. Khi đó, tâm trí rời ý thức để tới vô thức và tiềm thức, cho phép vận hành hệ xử lý tiềm thức với độ nhạy cảm cao. Nhờ đó, người ta có thể đọc được ý nghĩ của những người xung quanh, thậm chí có thể thu được bức xạ tàn dư từ người đã chết và thu được một số thông tin về người đã chết. Ngoài ra, trong trạng thái hồn tạm lìa khỏi xác, có người còn làm được thơ, chữa được bệnh... những khả năng mà lúc bình thường họ không làm được.

Ngoài những khả năng dị thường này, hiện tượng hồn tạm lìa khỏi xác còn mang lại khá nhiều lợi ích. 73% những người đã trải qua trạng thái này trong cuộc nghiên cứu cho thấy họ yêu đời hơn, 88% thay đổi quan điểm sống, 60% cảm thấy có liên hệ xã hội tốt đẹp hơn. Vì tất cả những đặc điểm đó mà hiện nay, hiện tượng này đang được giới khoa học quan tâm nghiên cứu nhằm tìm cách hiểu rõ hơn những khả năng bí ẩn của con người!

2. Cận tử - ranh giới giữa sự sống và cái chết

Từ lâu, điều bí ẩn về sự tồn tại mối liên hệ giữa con người và những thế giới khác đã trở thành một đề tài hấp dẫn giới khoa học. Đi tìm câu trả lời cho câu hỏi có hay không sự tồn tại ranh giới giữa sự sống và cái chết, hay điều gì sẽ xảy ra với ý thức của con người khi chết đi? Các nhà khoa học đã phát hiện ra những câu chuyện thú vị về các trường hợp bệnh nhân từng trải qua hiện tượng có tên gọi khoa học là "cận tử".

Nghiên cứu về các trường hợp cận tử trong nhiều năm qua, các nhà khoa học tại Trường đại học Southampton (Anh) đã tập hợp được nhiều tài liệu giá trị phục vụ việc nghiên cứu khoa học về trạng thái cận tử. Nghiên cứu hơn 1.500 bệnh nhân bị mắc bệnh tim trong vòng 3 năm, mục đích của các nhà khoa học ngoài việc tìm cách điều trị, còn nhằm tìm hiểu về hiện tượng gì sẽ xảy ra khi trong cơ thể con người không còn hoạt động của tim và não. Công trình nghiên cứu này đã thu hút được sự quan tâm của hàng loạt các trung tâm khác nhau tại Mỹ, bao gồm các trung tâm nghiên cứu thuộc các bệnh viện ở Cambridge, Birmingham và Swansea... Tại nơi điều trị cho các bệnh nhân bị bệnh tim trong các trung tâm này, hàng loạt thiết bị máy ghi hình, máy chụp ảnh tự động được lắp đặt nhằm theo dõi những hiện tượng xảy ra đối với bệnh nhân trong quá trình phẫu thuật. Những bệnh nhân trải qua hiện tượng cận tử sẽ kể lại với các bác sĩ những sự việc mà họ đã nhìn thấy trong khi ý thức rời khỏi cơ thể họ (khi xảy ra những sự việc này, bệnh nhân hoàn toàn ở trong trạng thái hôn mê). Sau đó, những sự việc này được đem so sánh với những hình ảnh đã được ghi lại bằng các thiết bị ghi hình và máy chụp ảnh tự động.

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 3

Theo TS. Sam Parnia - người đứng đầu chương trình nghiên cứu về ý thức con người của Mỹ, thì việc bố trí một cuộc theo dõi và so sánh nêu trên sẽ giúp loại bỏ giả thuyết cho rằng cái chết chỉ là một hiện tượng đơn lẻ. Ông cho biết: Chết không phải là một khoảnh khắc đặc biệt, thay vào đó, nó là một quá trình bắt đầu từ khi tim ngừng đập, phổi ngừng hoạt động, hoạt động chức năng não dần bị suy giảm và ý thức rời khỏi cơ thể con người. Quá trình này nhìn từ khía cạnh sinh học, thì tương tự như khi người ta rơi vào trạng thái chết lâm sàng. Nó có thể diễn ra và kết thúc trong vòng một vài giây cho tới một giờ hoặc hơn thế. Tuy nhiên, trong khi diễn ra cái chết, dưới sự can thiệp của các thiết bị y tế, quá trình này bị cản trở, nhịp tim được phục hồi lại bình thường và quá trình diễn ra cái chết kết thúc, bệnh nhân sống lại. Trong số hơn 1.500 bệnh nhân được theo dõi nêu trên, các bác sĩ cho biết có 10-20% số bệnh nhân từng trải qua hiện tượng tim bị ngừng đập và chết lâm sàng vẫn duy trì được nhận thức tỉnh táo. Trong khi chết lâm sàng, họ vẫn nhận biết được chi tiết các sự việc đã diễn ra xung quanh nơi giường bệnh của mình.

Heather Sloan - một y tá làm việc tại Southampton (Anh) cho biết: Cô từng bị rơi vào trạng thái cận tử bí ẩn khi bị một cơn sốc do chảy máu nội tạng. Điều cuối cùng mà cô nhớ được là việc cô được đưa vào bệnh viện. Sau đó, cô nhận thấy mình đang đứng cạnh giường của một bệnh nhân. Theo thói quen nghề nghiệp, Sloan bắt đầu tiến hành các thao tác kiểm tra nhiệt độ và huyết áp cho bệnh nhân. Song cô bất ngờ nhận ra rằng bệnh nhân đang nằm trên giường bệnh đó lại chính là cơ thể của mình.

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 4

Cô Heather cũng kể lại rằng: Khi ấy cô có cảm giác như mình đang từ từ bay lên không trung. Phía trên đầu là hàng trăm người đang đứng đợi cô, họ nói cho cô biết rằng cô đã bị mất đứa con nằm trong bụng mình. Y tá Heather bất chợt nhận ra rằng mình đang bị chết. Tuy nhiên, chỉ vài phút sau đó, Heather đột ngột thoát khỏi tình trạng cận tử. Cô dường như quay trở lại với thể xác của chính mình và tỉnh lại. Khi tỉnh lại, các y tá kể lại cho Heather biết là cô vừa bị mất đứa con chưa kịp chào đời, điều mà trên thực tế, cô đã biết trước trong lúc rơi vào trạng thái cận tử. Nghiên cứu của các nhà khoa học đã giúp y tá Heather Sloan hiểu được cảm giác khi ý thức rời khỏi cơ thể cô là một hiện tượng khoa học. Việc người bệnh thường nhìn thấy mình bị rơi vào một đường hầm tối đen và vầng sáng ở cuối đường hầm hay gặp lại những người thân đã quá cố đôi khi chỉ là một ảo giác. Tuy nhiên, theo các nhà khoa học thì đây vẫn còn là một vấn đề khó lý giải.

Trường hợp của Gary Williams - một bệnh nhân người Anh là một ví dụ khác về hiện tượng cận tử xảy ra trong bệnh viện. Gary kể lại rằng anh phải trải qua một ca phẫu thuật nguy hiểm vì mắc bệnh tim. Các bác sĩ đã bơm vào cơ thể anh một loại thuốc kháng sinh mà Gary vốn bị dị ứng với nó. Mặc dù trong suốt quá trình tiến hành phẫu thuật, bản thân Gary đã được gây mê và không biết gì, song ngay sau khi hiện tượng dị ứng với kháng sinh xảy ra, anh bỗng nhận thấy dường như anh đang lơ lửng và đang từ từ bay lên không trung, thoát khỏi cơ thể đang nằm bất động của mình. Bệnh nhân cũng cho biết, khi đó anh nhìn thấy chị gái mình đang ở bên cạnh giường bệnh và cầu xin các bác sĩ điều gì đó. Ngay sau đó Gary nhìn thấy các bác sĩ tiến hành tiêm cho mình. Anh bỗng nhiên có cảm giác như mình bắt đầu hạ thấp xuống và quay trở lại với cơ thể đang nằm yên bất động trên giường bệnh. Ngay sau khi tỉnh lại, Gary đã kể lại toàn bộ câu chuyện của mình cho các bác sĩ trực tiếp phẫu thuật cho anh, và các bác sĩ khẳng định rằng hiện tượng mà anh gặp phải chính là một dạng cận tử.

Trong trường hợp của một bệnh nhân khác sống tại Pari (Pháp), một phụ nữ có tên là Mulholland kể lại rằng bà đã từng chết và cảm nhận thấy cái chết của mình khi tim ngừng đập. Bà thấy mình đang rời khỏi thân thể và từ từ bay lên trần nhà. Trong lúc ấy, mặc dù các bác sĩ khẳng định là cơ thể bệnh nhân đã được gây mê và không hề nhận biết được gì, song khi bà Mulholland kể lại cho họ nghe những gì bà đã nhìn thấy trong phòng phẫu thuật của mình và những gì các bác sĩ đã thao tác trong quá trình tiến hành phẫu thuật cho bà, thì họ vô cùng ngạc nhiên. Bà Mulholland cũng cho biết: Khi đang dần bay lên không trung, bà đã ra sức để với xuống, chỉ vì không muốn xa rời chồng và con gái, nên bà đã cố không để mình rời khỏi cơ thể đang nằm bên dưới. Sau ca phẫu thuật, bà Mulholland đã tỉnh dậy và biết rằng mình đã rơi vào trạng thái cận tử. Tuy nhiên, 3 ngày sau đó, bà không thể vượt qua căn bệnh hiểm nghèo và đã chết thực sự.

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 5

Trong một số trường hợp khác, tác giả của cuộc gặp gỡ và nói chuyện với nhiều trường hợp bệnh nhân từng trải qua hiện tượng cận tử, y tá Shirley Learthart kể lại rằng: Trong suốt 10 năm phục vụ trong các bệnh viện của Anh, bà đã từng tiếp xúc, nói chuyện và nghe rất nhiều câu chuyện từ những bệnh nhân khác nhau bị rơi vào cận tử. Họ không quen biết nhau, song tất cả những câu chuyện mà họ kể về tình trạng họ từng trải qua thì đều có một nội dung khá tương tự nhau. Trong thời gian trải qua cận tử, họ hầu như đều bị rơi vào một đường hầm tối đen với duy nhất một nguồn ánh sáng chói chang ở phía cuối đường hầm. Họ đang tiến về phía ánh sáng ấy, thì bỗng nhiên, như bị kéo trở lại và sau đó thấy mình tỉnh lại.

Qua các trường hợp thực tế đã xảy ra, hiện tượng cận tử ít nhiều đã được chứng minh về sự tồn tại của nó. Đó là sự tồn tại của ranh giới giữa sự sống và cái chết. Và theo như nhận xét của nhiều nhà khoa học, điều này cũng minh chứng cho giả thuyết: Chết không có nghĩa là "chấm dứt" tất cả, con người chỉ chuyển đổi sang một dạng trạng thái khác, một trạng thái hữu thức, song vô hình mà khoa học vẫn đang tiếp tục đi tìm lời giải đáp.

3. Phát hiện nguyên nhân hiện tượng cận tử

Cận chết được xem là một trong những hiện tượng khó lý giải xuất hiện ở người bệnh trong tình trạng hôn mê hoặc trong các ca phẫu thuật giành lại sự sống cho người bệnh. Nhiều nghiên cứu nhằm lý giải nguyên nhân dẫn tới hiện tượng này đã được tiến hành, song chưa đem lại kết quả. Mới đây nhất, các nhà khoa học Mỹ vừa cho biết, khoa học đã xác định được nguyên nhân gây ra hiện tượng cận chết mà hàng nghìn người bệnh đã gặp phải trên bàn mổ.

Theo y học, tình trạng cận chết có liên quan đến việc nồng độ CO2 trong máu người bệnh thấp. Khi nồng độ CO2 trong máu xuống thấp, các thành phần hóa học trong não bị mất cân bằng do sự thay đổi bất thường dẫn tới việc bệnh nhân rơi vào trạng thái mơ ảo và bắt gặp những hình ảnh dạng như chính họ đang đi từ thế giới người sống vào thế giới của những linh hồn người chết. Cảm giác này diễn ra trong khi người bệnh ở trong tình trạng chết lâm sàng: tim ngừng đập, phần lớn hoạt động não bộ đã ngừng hoạt động và chỉ xuất hiện tín hiệu não ở một số khu vực nhất định

Lý giải khoa học về hiện tượng cận chết

Đầu thế kỷ 21, các nhà khoa học trên thế giới đã phát hiện ra những trường hợp bệnh nhân kỳ lạ. Họ gần như đã chết, tim và mạch ngừng đập, hoạt động não bộ đã ngừng, song điều đó không có nghĩa là bệnh nhân chết thực sự, bệnh nhân rơi vào tình trạng cận chết vẫn có cơ hội tỉnh lại.

Tiêu biểu cho các trường hợp cận chết là trường hợp của ca sĩ Pam Reynolds. Cô trải qua tình trạng cận chết trong một lần phẫu thuật não vào năm 1991. Các bác sĩ phải hút hết máu trong vùng não phẫu thuật để tiến hành xử lý vùng mạch máu bị phình ra. Trong lúc các bác sĩ tiến hành phẫu thuật cho Reynolds, cô đã rơi vào tình trạng cận chết và cảm nhận thấy những hình ảnh bản thân đang bước gần đến ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Khoa hoc giai ma hien tuong hon lia khoi xac tu loi ke ron toc gay cua cac nhan chung - Anh 6

Khi tỉnh lại, Reynolds kể lại rằng, cô đã thấy mình thoát ra khỏi thể xác đang nằm trên bàn mổ và lơ lửng trong không trung. Nhìn xuống dưới, Reynolds thấy thể xác cô đang được các bác sĩ tiến hành phẫu thuật, 20 người đang đứng quanh bàn mổ và Reynolds có thể kể lại từng chi tiết các vật dụng y tế mà từng bác sĩ đã cầm trên tay để tiến hành ca mổ cho cô, cũng như việc các bác sĩ đã tiến hành hạ nhiệt độ cơ thể và hút máu ra khỏi não của cô như thế nào...

Trong suốt thời gian diễn ra hiện tượng cận chết, theo lời kể của Reynolds thì cô đã gặp và nói chuyện được với người mẹ và người cậu đã mất của mình. Họ đã yêu cầu cô quay trở lại phòng mổ và bất ngờ sau đó, khi ca mổ kết thúc, Reynolds đã tỉnh lại. Ngay sau khi ra viện, Reynolds đã bị ám ảnh bởi những điều kỳ lạ mà cô đã trải qua trong ca mổ, cô đã kể lại những chuyện này với các bác sĩ chuyên khoa thần kinh và được lý giải là cô đã rơi vào trạng thái cận chết.

Kiểm tra lại cuốn băng quay lại các cảnh trong phòng mổ, các nhà khoa học đã ngạc nhiên nhận thấy mọi việc đã diễn ra đúng như mô tả của Reynolds, mặc dù trong lúc đó, mọi người đều khẳng định hai mắt nhắm nghiền và cô đã ở trong tình trạng gây mê để tiến hành phẫu thuật.

Woerlee, một nhà nghiên cứu Australia đã đi tìm nguyên nhân dẫn tới hiện tượng này ở Reynold, ông phát hiện ra rằng: Khi các bác sĩ tiến hành phẫu thuật não cho bệnh nhân, cô đã đột ngột bị rơi vào tình trạng vô thức. Đồng thời khi đó, không có máu chảy ra khỏi não, có thể chức năng thính giác vẫn hoạt động và khiến cho Reynold nhận biết được chuyện gì đã xảy ra trong ca mổ của cô.

Trường hợp của Reynold là trường hợp đặc biệt, cô còn nhớ được những gì đã diễn ra. Trong nhiều trường hợp khác, bệnh nhân không thể nhớ được, bởi chức năng não của họ đã bị thay đổi (do thiếu ôxy) sau khi trải qua tình trạng cận chết.

Cận chết là do tác động của nồng độ CO2

Nghiên cứu của các nhà khoa học Slovenia đối với 52 trường hợp bệnh nhân từng được điều trị bệnh tim trong bệnh viện đã giúp các nhà khoa học phần nào hiểu rõ hơn tình trạng hiện tượng cận chết diễn ra. Các nhà khoa học tiến hành xét nghiệm và kiểm tra thành phần các chất hóa học trong máu của những bệnh nhân này, trong đó, họ đặc biệt chú ý tới nồng độ CO2 trong máu của họ. Trong quá trình điều trị bệnh tim, 11 trong số 52 trường hợp bệnh nhân này đã trải qua hiện tượng cận chết. Kiểm tra lại nồng độ các thành phần hóa học trong máu, các nhà khoa học phát hiện thấy rằng so với trước khi hiện tượng này xảy ra, nồng độ CO2 tập trung trong hơi thở của họ cao hơn nhiều so với khi bình thường.

Nghiên cứu này cũng giúp chỉ rõ: tình trạng cận chết không hề phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính, tín ngưỡng tôn giáo, sự sợ hãi trước cái chết hay các loại thuốc mà bệnh nhân đã được điều trị.

TS. Klemenc-Ketis, người đứng đầu nhóm nghiên cứu cho biết: Nồng độ CO2 cao chính là nguyên nhân gây mất cân bằng các thành phần hóa chất trong não, tình trạng này đã kích thích những hình ảnh, cảm giác bất thường ở người bệnh, chẳng hạn như tạo nên cảm giác bồng bềnh như đang thoát khỏi thể xác, cảm giác bị lạc vào một đường hầm tối... Song đó chỉ là những ảo giác do tình trạng não bị ảnh hưởng do nồng độ CO2 cao.

TS. Parnia đã tiến hành kiểm tra 25 trường hợp bệnh nhân trải qua tình trạng cận chết tại các bệnh viện của Anh và Mỹ. Trong một cuộc thử nghiệm, các nhà khoa học đã đặt các bức hình trong tầm quan sát của các bệnh nhân trong trạng thái cận chết. Những tấm hình này chỉ có thể quan sát được khi nhìn từ trần nhà xuống.

Khi cái chết thông thường diễn ra, ở người bệnh sẽ xuất hiện các dấu hiệu ngừng thở, một vài phút sau, nhịp tim đập chậm lại và ngừng hẳn. Tuy nhiên, nếu quá trình này diễn ra theo trình tự nhịp tim ngừng đập trước do mạch ngừng hoạ