Ngày 24-11, Bộ Thương mại Mỹ đã ra phán quyết cuối cùng, quyết định áp mức thuế chống trợ giá từ 10,36-15,78% với sản phẩm ống thép dùng trong các giếng dầu do Trung Quốc sản xuất. Tổng giá trị sản phẩm ống thép liên quan đến vụ tranh chấp này đạt khoảng 2,7 tỷ USD.

(HNM) - Đây được xem là cú trừng phạt thương mại lớn nhất của Mỹ nhằm vào hàng hóa Trung Quốc từ trước tới nay; diễn ra ngay sau chuyến công du của Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma tới Trung Quốc một tuần trước đó. Trong chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống B.Ô-ba-ma và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phải hợp tác và giảm thiểu các tranh chấp thương mại. Thế nhưng, những tranh chấp thương mại gần đây, từ lốp xe hơi đến sản phẩm gia cầm giữa hai nước khiến không ít người liên tưởng đến một cuộc chiến tranh lạnh mang đặc điểm của thời đại mới. Hiện cả Mỹ và Trung Quốc đang cáo buộc nhau về độ bảo hộ thương mại - nhân tố sẽ tác động tiêu cực tới nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Kể từ khi lên nắm quyền, chính quyền B.Ô-ba-ma đã tiến hành khoảng 10 vụ áp thuế mới; trong đó nổi bật là đánh thuế 35% với lốp xe Trung Quốc hồi tháng 9 vừa qua. Các nghiệp đoàn Mỹ đã đứng ra biện hộ cho hành động của Nhà Trắng nhằm kiểm soát hàng hóa của Trung Quốc đang tràn ngập ở Mỹ, từ đồ chơi đến thức ăn cho chó; từ giày da đến sắt thép và vật liệu xây dựng... Các nghiệp đoàn Mỹ cho rằng, sự hiện diện đông đảo hàng hóa Trung Quốc tại Mỹ đã và đang khiến các nhà sản xuất trong nước gặp khó khăn. Việc áp dụng mức thuế trên 99% với ống dẫn dầu của Trung Quốc dựa trên doanh thu 3,2 tỷ USD mà các doanh nghiệp thép Trung Quốc bán sản phẩm này tại Mỹ năm 2008 (tăng gấp 3 lần so với năm 2007). Quyết định của Mỹ sẽ khiến ngành kinh tế này của Trung Quốc đứng trước nguy cơ khủng hoảng thừa. Ước tính hơn 90 công ty thép Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng từ quyết định áp thuế nêu trên của Mỹ. Thực chất, tranh cãi thương mại luôn là lựa chọn của Mỹ nhằm tạo lợi thế trong các vấn đề quốc tế. Nhiều nghiên cứu từ Oa-sinh-tơn trong khoảng một thập kỷ qua đã chỉ ra thách thức chiến lược lớn nhất với Mỹ trong những năm tới đây đều liên quan đến Trung Quốc. Do đó cú va chạm thương mại Trung - Mỹ dường như là một tất yếu bên cạnh sự hợp tác mà hai bên có thể thực hiện trên lĩnh vực chống khủng bố, kiểm soát vũ khí hạt nhân và biến đổi khí hậu... Mới đây, tại các cuộc hội đàm ở Bắc Kinh, cả Mỹ và Trung Quốc đều tìm cách xoa dịu những bất đồng và gia tăng hợp tác cũng như lên án chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Nhưng thực tế lại cho thấy sự đồng thuận giữa hai cường quốc hàng hóa trên lĩnh vực thương mại là không dễ dàng. Trong khi đó, phản ứng trước quyết định áp thuế chống bán phá giá của Mỹ với ống dẫn dầu nhập khẩu từ Trung Quốc, Bắc Kinh tuyên bố "sẽ thực hiện các bước để bảo vệ lợi ích của ngành công nghiệp trong nước"; đồng thời kêu gọi thái độ khách quan hơn của Mỹ trước vấn đề này. Ngoài ra, Trung Quốc cũng quyết định sẽ tiếp tục tiến hành điều tra các cơ sở chăn nuôi gà tại hai tiểu bang của Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc. Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng, những khó khăn mà ngành công nghiệp thép của Mỹ đang đối mặt là do nhu cầu giảm sút và không nên đổ lỗi cho thép nhập khẩu của Trung Quốc. Sở dĩ, Trung Quốc đang tỏ ra mềm mỏng trong vấn đề này, theo dư luận hiện nay, là do Trung Quốc nhắm tới mục tiêu sớm được công nhận là nền kinh tế thị trường vào năm 2016; điều mà Trung Quốc đã cam kết khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) năm 2001. Tuy nhiên, ngay cả khi "cuộc chiến thép" đã nổ ra, người ta vẫn nghi ngờ động cơ Mỹ muốn leo thang căng thẳng thương mại với Trung Quốc. Tổng Giám đốc WTO Pa-xcan La-my đã bày tỏ lo ngại cuộc chiến bảo hộ Mỹ - Trung Quốc sẽ dẫn thương mại quốc tế đến bước rẽ nguy hiểm, khiến các nước có liên quan sử dụng các quy định pháp lý để trả đũa nhau. Động thái này có thể châm ngòi cho các cuộc chiến thương mại bằng luật không có hồi kết. Nhưng, người ta hy vọng cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đang được đẩy lùi sẽ khiến cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc giảm nhiệt. Thùy Dương