Từng được xem là một trong những tổng thống giỏi hùng biện của Mỹ và được sự trợ giúp của một đội ngũ viết diễn văn tài ba, nhưng mới đây ông Barack Obama lại bị chỉ trích quá lạm dụng cụm từ "chưa có tiền lệ".

(TT&VH) - Điều quan trọng là hậu quả của việc này không chỉ dừng lại ở mặt chữ nghĩa. Mọi việc bắt đầu từ tháng Giêng năm nay, khi Barack Obama có bài phát biểu hằng tuần đầu tiên trên sóng phát thanh kể từ khi nhậm chức: "Chúng ta bắt đầu một năm mới và chính quyền mới trong bối cảnh đang diễn ra một cuộc khủng hoảng chưa có tiền lệ, khiến chúng ta cũng phải thực hiện các hành động chưa từng có". Theo sau bài phát biểu ấy là một loạt các tuyên bố với cụm từ "chưa có tiền lệ". Liệu Obama có quá đề cao bản thân? Ông Obama dùng cụm từ đó để mô tả nỗ lực của ông trong hoạt động nghiên cứu khoa học, trong kế hoạch dành cho ngành công nghiệp ô tô. Nó cũng được dùng để mô tả vấn đề đạo đức của chính quyền dưới thời ông, vấn đề giáo dục, phát triển năng lượng sạch, bảo tồn các cảnh quan quý giá của Mỹ, vấn đề thay đổi khí hậu. Ông cũng dùng những từ này để nói tới vấn đề cải cách y tế và hoạt động can thiệp của chính quyền liên bang nhằm ổn định thị trường tài chính. Tờ Politico đánh giá một số từ đã được dùng chính xác, như cuộc giao lưu trực tuyến đầu tiên tại Nhà Trắng hồi tháng 5 hay như việc ông đưa Nhà Trắng lên các mạng xã hội Facebook và Twitter. Tuy nhiên, một số sự kiện khác thực sự “đã có tiền lệ”. Đơn cử như mới đây các nhân viên Nhà Trắng tuyên bố Obama là Tổng thống Mỹ đầu tiên giao lưu với các sinh viên ở Bắc Kinh khi tới thăm Trung Quốc. Tuyên bố này đã khiến không ít người ở Mỹ “há hốc mồm”, đặc biệt là các cộng sự của cựu Tổng thống George W. Bush. “Thế mà tôi tưởng mình đã tham dự một cuộc giao lưu như vậy của Tổng thống Bush ở Trung Quốc cơ đấy" - cựu cố vấn Karen Hughes buông lời châm biếm - “Tôi nghĩ trong đầu rằng họ mơ ngủ hay sao. Tôi nhớ rằng mình đã đứng đó và chứng kiến Tổng thống Bush tham gia giao lưu và tôi tin là nó đã được chiếu trên tivi". Tổng thống Bill Clinton cũng từng được sinh viên Trung Quốc “chất vấn” tại một cuộc giao lưu trong chuyến đi của ông tới nước này hồi năm 1998. Lần khác, Obama nói rằng ông ngồi vào ghế tổng thống "trong bối cảnh đang diễn ra cuộc suy thoái kinh tế chưa có tiền lệ" và tình hình đòi hỏi “sự hợp tác quốc tế chưa từng có", dẫn tới kết “quả là ông phải ký Luật phục hổi kinh tế, cũng là việc "chưa có tiền lệ". Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nước Mỹ từng trải qua cuộc Đại suy thoái hồi những năm 30 còn kinh khủng hơn nhiều. Các tổng thống Mỹ khi đó cũng đã ký những quyết định kích thích kinh tế giống như gói kích cầu trị giá 787 tỉ USD hiện nay. Obama hứa sẽ tiến hành "các nỗ lực chưa có tiền lệ để nhổ tận gốc sự lãng phí và kém hiệu quả". Nhưng lời hứa này này được cho là rất giống tuyên bố của Tổng thống Lyndon B. Johnson trước Quốc hội hồi năm 1965. Về mối quan hệ giữa hai đảng lớn Obama khiến một số người ngạc nhiên vì trong cuộc họp báo đầu tiên ông nói việc "đưa 3 người của đảng Cộng hòa vào nội các là chuyện chưa có tiền lệ". Tờ National Journal sau đó đã chỉ ra rằng các Tổng thống Johnson, Harry S. Truman và Franklin D. Roosevelt đều sử dụng ba thành viên đảng Cộng hòa trong chính quyền Dân chủ của họ. Tương tự, trong nội các của các ổng thống Cộng hòa là Gerald Ford và Dwight Eisenhower cũng có ba thành viên thuộc đảng Dân chủ. Trước những lời chỉ trích, Nhà Trắng không chịu thua. “Trong năm đầu nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama đã có những bước đi lịch sử và trong một số trường hợp đã có các hành động chưa có tiền lệ để thực thi lời hứa tranh cử là mang tới sự thay đổi” - Trợ lý Thư ký báo chí Nhà Trắng Josh Earnest tuyên bố - "Một số người giễu cợt nói rằng trước đây họ đã nghe ai đó nói rồi nhưng trong thực tế các tiến triển mà chúng tôi đạt được ở lĩnh vực cải cách y tế, cải cách năng lượng và tạo ra một chính phủ minh bạch đã thể hiện những thay đổi đó". Theo Politico, nỗ lực chứng tỏ mình đang đi trên con đường chưa được ai khai phá là một đặc điểm cúa "thương hiệu" Obama. Hoạt động tranh cử của Obama được gây dựng trên nền tảng là ông vươn lên chiếc ghế quyền lực cao nhất mà không đi theo vết chân của ai cả. Ông xem mình là người đặc biệt, có một không hai. Quan điểm này đã theo Obama vào Nhà Trắng. "Nó cho thấy Obama coi mình đặc biệt tới mức nào" - Stephen Hess, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Brooking từng làm việc dưới thời chính quyền Eisenhower, Nixon, Ford và Carter, nói. Được biết, Andrew Jackson là Tổng thống Mỹ đầu tiên dùng từ "chưa có tiền lệ" vào năm 1831. Trong hơn 100 năm sau đó các tổng thống Mỹ dùng từ này trong 72 bài phát biểu và phần lớn đó là những tuyên bố quan trọng. Nhưng kể từ khi Roosevelt sử dụng cụm từ “các nhiệm vụ chưa có tiền lệ đang chờ đón chúng ta ở phía trước" trong bài phát biểu nhậm chức năm 1933 thì các Tổng thống Mỹ đã sử dụng từ này trong gần 2.000 sự kiện khác nhau, từ cái chết của ngôi sao ca nhạc Elvis Presley (Tổng thống Carter) cho tới việc Liên Xô đưa quân vào Afghanistan (Reagan). Bản thân Obama đã sử dụng cụm từ phép màu này trong hơn 90 trường hợp và sử dụng từ này ít nhất 129 lần trong rất nhiều sự kiện, từ các bài phát biểu lớn nhỏ tới những tuyên bố, bản ghi nhớ (Tổng thống Bush chỉ dùng từ này có 262 lần trong suốt 8 năm). “Tôi băn khoăn không biết liệu có phải họ tin rằng mọi thứ đều thật sự chưa có tiền lệ hay chỉ nói vì quen miệng" - cựu phát ngôn viên của cựu Tổng thống Bush, Gordon Johndroe nói. Trong khi đó, Hughes đánh giá việc lạm dụng cái mác "chưa có tiền lệ" đã khiến chính quyền Obama đứng trước nguy cơ bị công chúng kỳ vọng quá mức. "Bản thân họ cũng sẽ tiến gần tới ngưỡng của một sự ngạo mạn" - Hughes nhận xét - "như kiểu tổng thống này đã làm rất nhiều thứ mà chưa tổng thống nào từng làm trước đó trong khi thực tế đã có người làm như thế rồi". Tường Linh (TT&VH) - Từng được xem là một trong những tổng thống giỏi hùng biện của Mỹ và được sự trợ giúp của một đội ngũ viết diễn văn tài ba, nhưng mới đây ông Barack Obama lại bị chỉ trích quá lạm dụng cụm từ "chưa có tiền lệ". Điều quan trọng là hậu quả của việc này không chỉ dừng lại ở mặt chữ nghĩa. Mọi việc bắt đầu từ tháng Giêng năm nay, khi Barack Obama có bài phát biểu hằng tuần đầu tiên trên sóng phát thanh kể từ khi nhậm chức: "Chúng ta bắt đầu một năm mới và chính quyền mới trong bối cảnh đang diễn ra một cuộc khủng hoảng chưa có tiền lệ, khiến chúng ta cũng phải thực hiện các hành động chưa từng có". Theo sau bài phát biểu ấy là một loạt các tuyên bố với cụm từ "chưa có tiền lệ". Liệu Obama có quá đề cao bản thân? Ông Obama dùng cụm từ đó để mô tả nỗ lực của ông trong hoạt động nghiên cứu khoa học, trong kế hoạch dành cho ngành công nghiệp ô tô. Nó cũng được dùng để mô tả vấn đề đạo đức của chính quyền dưới thời ông, vấn đề giáo dục, phát triển năng lượng sạch, bảo tồn các cảnh quan quý giá của Mỹ, vấn đề thay đổi khí hậu. Ông cũng dùng những từ này để nói tới vấn đề cải cách y tế và hoạt động can thiệp của chính quyền liên bang nhằm ổn định thị trường tài chính. Liệu Obama có quá đề cao bản thân? Tờ Politico đánh giá một số từ đã được dùng chính xác, như cuộc giao lưu trực tuyến đầu tiên tại Nhà Trắng hồi tháng 5 hay như việc ông đưa Nhà Trắng lên các mạng xã hội Facebook và Twitter. Tuy nhiên, một số sự kiện khác thực sự “đã có tiền lệ”. Đơn cử như mới đây các nhân viên Nhà Trắng tuyên bố Obama là Tổng thống Mỹ đầu tiên giao lưu với các sinh viên ở Bắc Kinh khi tới thăm Trung Quốc. Tuyên bố này đã khiến không ít người ở Mỹ “há hốc mồm”, đặc biệt là các cộng sự của cựu Tổng thống George W. Bush. “Thế mà tôi tưởng mình đã tham dự một cuộc giao lưu như vậy của Tổng thống Bush ở Trung Quốc cơ đấy" - cựu cố vấn Karen Hughes buông lời châm biếm - “Tôi nghĩ trong đầu rằng họ mơ ngủ hay sao. Tôi nhớ rằng mình đã đứng đó và chứng kiến Tổng thống Bush tham gia giao lưu và tôi tin là nó đã được chiếu trên tivi". Tổng thống Bill Clinton cũng từng được sinh viên Trung Quốc “chất vấn” tại một cuộc giao lưu trong chuyến đi của ông tới nước này hồi năm 1998. Lần khác, Obama nói rằng ông ngồi vào ghế tổng thống "trong bối cảnh đang diễn ra cuộc suy thoái kinh tế chưa có tiền lệ" và tình hình đòi hỏi “sự hợp tác quốc tế chưa từng có", dẫn tới kết “quả là ông phải ký Luật phục hổi kinh tế, cũng là việc "chưa có tiền lệ". Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nước Mỹ từng trải qua cuộc Đại suy thoái hồi những năm 30 còn kinh khủng hơn nhiều. Các tổng thống Mỹ khi đó cũng đã ký những quyết định kích thích kinh tế giống như gói kích cầu trị giá 787 tỉ USD hiện nay. Obama hứa sẽ tiến hành "các nỗ lực chưa có tiền lệ để nhổ tận gốc sự lãng phí và kém hiệu quả". Nhưng lời hứa này này được cho là rất giống tuyên bố của Tổng thống Lyndon B. Johnson trước Quốc hội hồi năm 1965. Về mối quan hệ giữa hai đảng lớn Obama khiến một số người ngạc nhiên vì trong cuộc họp báo đầu tiên ông nói việc "đưa 3 người của đảng Cộng hòa vào nội các là chuyện chưa có tiền lệ". Tờ National Journal sau đó đã chỉ ra rằng các Tổng thống Johnson, Harry S. Truman và Franklin D. Roosevelt đều sử dụng ba thành viên đảng Cộng hòa trong chính quyền Dân chủ của họ. Tương tự, trong nội các của các ổng thống Cộng hòa là Gerald Ford và Dwight Eisenhower cũng có ba thành viên thuộc đảng Dân chủ. Trước những lời chỉ trích, Nhà Trắng không chịu thua. “Trong năm đầu nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama đã có những bước đi lịch sử và trong một số trường hợp đã có các hành động chưa có tiền lệ để thực thi lời hứa tranh cử là mang tới sự thay đổi” - Trợ lý Thư ký báo chí Nhà Trắng Josh Earnest tuyên bố - "Một số người giễu cợt nói rằng trước đây họ đã nghe ai đó nói rồi nhưng trong thực tế các tiến triển mà chúng tôi đạt được ở lĩnh vực cải cách y tế, cải cách năng lượng và tạo ra một chính phủ minh bạch đã thể hiện những thay đổi đó". Theo Politico, nỗ lực chứng tỏ mình đang đi trên con đường chưa được ai khai phá là một đặc điểm cúa "thương hiệu" Obama. Hoạt động tranh cử của Obama được gây dựng trên nền tảng là ông vươn lên chiếc ghế quyền lực cao nhất mà không đi theo vết chân của ai cả. Ông xem mình là người đặc biệt, có một không hai. Quan điểm này đã theo Obama vào Nhà Trắng. "Nó cho thấy Obama coi mình đặc biệt tới mức nào" - Stephen Hess, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Brooking từng làm việc dưới thời chính quyền Eisenhower, Nixon, Ford và Carter, nói. Được biết, Andrew Jackson là Tổng thống Mỹ đầu tiên dùng từ "chưa có tiền lệ" vào năm 1831. Trong hơn 100 năm sau đó các tổng thống Mỹ dùng từ này trong 72 bài phát biểu và phần lớn đó là những tuyên bố quan trọng. Nhưng kể từ khi Roosevelt sử dụng cụm từ “các nhiệm vụ chưa có tiền lệ đang chờ đón chúng ta ở phía trước" trong bài phát biểu nhậm chức năm 1933 thì các Tổng thống Mỹ đã sử dụng từ này trong gần 2.000 sự kiện khác nhau, từ cái chết của ngôi sao ca nhạc Elvis Presley (Tổng thống Carter) cho tới việc Liên Xô đưa quân vào Afghanistan (Reagan). Bản thân Obama đã sử dụng cụm từ phép màu này trong hơn 90 trường hợp và sử dụng từ này ít nhất 129 lần trong rất nhiều sự kiện, từ các bài phát biểu lớn nhỏ tới những tuyên bố, bản ghi nhớ (Tổng thống Bush chỉ dùng từ này có 262 lần trong suốt 8 năm). “Tôi băn khoăn không biết liệu có phải họ tin rằng mọi thứ đều thật sự chưa có tiền lệ hay chỉ nói vì quen miệng" - cựu phát ngôn viên của cựu Tổng thống Bush, Gordon Johndroe nói. Trong khi đó, Hughes đánh giá việc lạm dụng cái mác "chưa có tiền lệ" đã khiến chính quyền Obama đứng trước nguy cơ bị công chúng kỳ vọng quá mức. "Bản thân họ cũng sẽ tiến gần tới ngưỡng của một sự ngạo mạn" - Hughes nhận xét - "như kiểu tổng thống này đã làm rất nhiều thứ mà chưa tổng thống nào từng làm trước đó trong khi thực tế đã có người làm như thế rồi". Tường Linh