Ngày 31/10, Quốc hội thảo luận ở tổ Dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Nhiều ĐBQH cho rằng, tài sản của ta rất lớn nhưng việc sử dụng lại kém hiệu quả, lãng phí, chưa kể bị lợi dụng. Cơ chế nào để người dân tham gia giám sát, phòng chống tham nhũng hiệu quả cũng được nhiều đại biểu nêu ra.

Khi giam sat 'o ngoai canh cong' - Anh 1

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng: Luật lần này sẽ bổ sung các quy định trong
toàn bộ quy trình đầu tư xây dựng, mua sắm, sử dụng, khai thác, xử lý tài sản công.

Kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng tài sản công

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, Luật lần này giao thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn, định mức đối với xe ôtô công, trụ sở làm việc cho Chính phủ, thay cho thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ như hiện nay. Bổ sung các quy định để đảm bảo việc ban hành tiêu chuẩn, định mức được chặt chẽ, công khai, minh bạch. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm tuân thủ, giám sát, kiểm tra việc tuân thủ tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công trong toàn bộ quy trình đầu tư xây dựng, mua sắm, sử dụng, khai thác, xử lý tài sản công để khắc phục những hạn chế trong quá trình thực hiện thời gian vừa qua.

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - ngân sách của QH Nguyễn Đức Hải bày tỏ quan điểm, các loại tài sản công được đầu tư từ ngân sách nhà nước sau thời điểm Luật này có hiệu lực thi hành sẽ chỉ nhằm phục vụ mục đích quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công, không được đưa vào kinh doanh. Chính phủ tổ chức sắp xếp lại việc quản lý, sử dụng tài sản nhà nước đã được giao bảo đảm đúng mục đích, tiêu chuẩn. Tài sản công không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích, vượt tiêu chuẩn, định mức, chế độ quy định phải được thu hồi đưa vào khai thác thương mại để tăng thu cho ngân sách nhà nước.

Trong khi đó, ĐB Nguyễn Mai Bộ (An Giang) cho rằng, trong thực tiễn có hai loại tài sản không coi là tài sản công nhưng rất có giá trị là số điện thoại đẹp và biển số xe đẹp. Theo ông Bộ, “hiện nay nhiều người có số điện thoại đẹp, sau đó họ bán với giá rất lớn. Nếu ta ban hành kho sim điện thoại hay biển số xe đẹp để bán đấu giá thì không những sẽ tạo được nguồn thu cho đất nước mà còn làm bớt đi việc mua bán trên thị trường”- ông Bộ đề xuất.

Khi giam sat 'o ngoai canh cong' - Anh 2

Đại biểu Quốc hội tại phiên họp ngày 31/10. (Ảnh: Hoàng Anh).

Giám sát trên cơ sở nào?

Theo ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP HCM), việc để người dân giám sát là rất khó thực hiện vì thiếu điều kiện. Chúng ta quy định cộng đồng giám sát, nhưng giám sát trên cơ sở nào? chế tài ra sao? Vì vậy cần đưa ra cơ chế giám sát cụ thể.

“Việc để người dân giám sát là rất khó thực hiện vì thiếu điều kiện. Từ đó hiệu quả trong phòng, chống, tố giác tham nhũng của người dân không cao, mặc dù ý chí và nguyện vọng của người dân là rất lớn. Vì vậy chúng ta đã bỏ mất một đối tượng có thể tham gia hiệu quả trong đấu tranh chống tham nhũng. Luật về quản lý tài sản công cũng đang bỏ lỡ cơ hội này. Chúng ta quy định cộng đồng giám sát, nhưng giám sát trên cơ sở nào? Chế tài ra sao? Tôi cho rằng phải đồng bộ để đưa ra cơ chế giám sát cụ thể”- ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP HCM) nói, đồng thời đề nghị cần quy định rõ hơn trong việc công khai tài sản công.

Đồng quan điểm, ĐB Vũ Trọng Kim (Hải Dương) đề nghị, Luật cần quy định cụ thể, đầy đủ, và minh bạch. Bởi thực tế mua sắm tài khoản công có “hoa hồng” rất lớn. Giám sát của cộng đồng không ăn thua vì “ở ngoài cánh cổng” thì làm sao họ biết được trong cơ quan làm gì? Vì cửa của cơ quan nào thì cơ quan đó khóa chặt. Cho nên cần phải phát huy vai trò của từng người dân và cơ quan báo chí. “Vừa qua tôi có đi giám sát thấy trong Luật Phòng, chống tham nhũng có 22 điều nói về công khai minh bạch, nhưng đâu có thực hiện được. Cho nên luật phải có những quy định để xử lý”- ông Kim nói.

Dẫn chứng câu chuyện vừa rồi Bộ Tài chính có khoán xe ôtô, nhưng người ta bình luận lái xe không giảm, đầu xe không giảm nhưng tăng chi phí cho cá nhân, ông Kim đặt vấn đề: Vậy đó là thế nào có phải là sự lãng phí mới không? Chỉ giảm ở việc không đến nhà phục vụ nhưng tăng tiền vào túi cá nhân, vậy đó có phải là giảm không? Không phải! Cho nên khoán tài sản công phải coi chừng quản lý kiểu này sang kiểu khác, túi này sang túi khác. Như vậy là không được.

Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu nói thêm: “Việc khoán đã áp dụng lâu nhưng gần đây việc khoán tưởng như thay đổi lớn tiết kiệm được khi nợ công đang tăng cao. Vừa rồi tại một cuộc họp tôi có hỏi Bộ trưởng Tài chính khoán xe công cho Thứ trưởng thì giảm được bao nhiêu đầu xe và lợi ích thế nào? thì Bộ trưởng cũng chưa trả lời”.

Khi giam sat 'o ngoai canh cong' - Anh 3

Đại biểu Quốc hội tại phiên họp ngày 31/10. (Ảnh: Hoàng Anh).

Đắp chiếu không sử dụng, phải xử lý thế nào

Đề cập đến vấn đề thu hồi tài sản để lãng phí, Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng đưa ra thực tế: TP HCM có nhiều trụ sở bỏ tới mười mấy năm, thậm chí bỏ trống 20 năm nhưng thu hồi không được. Có những trụ sở không làm gì cả, HĐND đi giám sát để thu hồi làm trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa nhưng không thu hồi được. Thậm chí có những nơi thành phố đã đưa đất ra để đổi nhưng sau đó vẫn không thu hồi được. “Vì vậy Luật này phải đưa ra chế tài cụ thể để xử lý”- ông Thăng kiến nghị.

Cùng chung quan điểm, đưa ra dẫn chứng có tỉnh xây dựng công trình 80 tỷ đồng xong nằm im, ông Vũ Trọng Kim đề nghị, cần có chế tài xử lý những công trình nằm “đắp chiếu” không sử dụng.

ĐB Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình) bày tỏ băn khoăn khi nhiều đơn vị sự nghiệp công lập cứ chiều tối lại cho thuê đỗ xe đầy sân. Nếu ôtô cháy nổ sẽ gây thiệt hại, trong khi mặt bằng đó không phải để cho thuê đỗ ôtô. “Vỉa hè rộng rãi để người dân đi lại, nhưng nhiều nơi để kinh doanh, bãi đỗ xe, cho nên cần đánh giá minh bạch, phù hợp với mục đích của tài sản đấy. Ví dụ cho thuê hội trường, sử dụng cơ sở vật chất của đơn vị công lập mà cho thuê, vậy chúng ta đánh giá như thế nào về khai thác, thu về cho ngân sách nhà nước như thế nào?”- bà Hải chỉ rõ.

Trong khi đó, theo ĐB Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh), thực tế có việc nhiều tài sản tốt nhưng vẫn được thanh lý. Việc xác định giá tài sản chỉ là “ở khâu kế toán” để làm giảm giá trị tài sản. Nhiều lãnh đạo muốn mua ôtô mới nên thanh lý tài sản với giá thấp cho người nhà trong khi tài sản vẫn đang còn tốt. Cho nên khi định giá cần phải xác định giá trị theo giá thị trường.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, tài sản của ta rất lớn nhưng việc sử dụng lại kém hiệu quả, lãng phí, chưa kể bị lợi dụng. Nhiều tài sản của các cơ quan từ Trung ương đến địa phương rất nhiều nơi sử dụng đất đai, sử dụng nhà cửa, thậm chí kể cả vỉa hè ở các thành phố lớn, nhưng số tiền thu được không ai nói rằng đã vào đâu, vào ngân sách hay chui vào túi cá nhân. Cho nên tất cả các khoản đưa ra hoạt động có tính chất kinh doanh thì đều phải được kiểm soát từ các góc độ khác nhau. Ông Hiển nói: “Ví dụ doanh nghiệp thì phải hạch toán kế toán và quản lý qua hệ thống thuế, các cơ quan sự nghiệp kinh doanh cũng thế. Nếu không tài sản lớn, khai thác rất mạnh nhưng tiền không vào nhà nước. Đấy cũng là cái phải khắc phục”.

V. Thắng