Trong khi cả hai ứng viên tổng thống Mỹ đều tuyên bố không ủng hộ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), một số học giả cho rằng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ không phải là mệnh lệnh tuyệt đối và nước Mỹ chưa bao giờ không thông qua một hiệp định thương mại tự do mà họ đề xuất, vấn đề chỉ là trước hay sau mà thôi.

Ket qua bau cu My kho tac dong den viec thong qua TPP - Anh 1

Các học giả Vũ Tú Thành (ngoài cùng bên trái) và GS-TS.Nguyễn Đăng Dung (giữa) tại một tọa đàm về bầu cử Mỹ.

Liên quan đến việc ứng cử viên Cộng hòa Donald Trump tuyên bố “vứt” TPP vào sọt rác, tại Tọa đàm “Từ hiến pháp đến bầu cử, chính sách và nền chính trị Hoa Kỳ” diễn ra cuối tuần qua, tại Hà Nội, ông Vũ Tú Thành, Phó giám đốc điều hành khu vực ASEAN của Hội đồng kinh doanh Mỹ - ASEAN cho rằng, những phát biểu của ông Trump trong cuộc vận động tranh cử vừa rồi chứng tỏ ông ta chống lại toàn cầu hóa và tự do thương mại. Nếu tuyên bố với TPP của Trump là sự thực thì kinh tế thế giới, trong đó có Việt Nam, không thể tưởng tượng chuyện gì sẽ xảy ra, bởi không chỉ vô hiệu hóa TPP, ông còn đảo ngược các hiệp định tự do thương mại đã ký trước đây, trong đó có Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN (AFTA).

“Kinh tế Mỹ chỉ cần có một biến động nhỏ là nền kinh tế thế giới đã chao đảo. Bây giờ nếu ông Trump có động thái như hủy bỏ TPP thì không thể tưởng tượng chuyện gì sẽ xảy ra”, ông Thành quan ngại. Tuy nhiên, chuyên gia này tin tưởng khả năng thắng cử của ông Trump là khó xảy ra, kể cả trong trường hợp ông ta thắng cử thì chưa có bằng chứng nhất quán nào chứng tỏ ông luôn là người giữ lời.

Cùng chung quan điểm với ông Thành, GS-TS.Nguyễn Đăng Dung, Nguyên Trưởng Bộ môn Luật hành chính hiến pháp, khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, mọi tuyên bố của tổng thống Mỹ không phải là tuyệt đối, còn cả một hệ thống kìm chế đối trọng, trong đó vai trò của quốc hội là vô cùng quan trọng.

Đối với sự phản đối của ứng cử viên Đảng Dân chủ Hillary Clinton, cả hai chuyên gia không tỏ ra lo lắng về khả năng tác động đến việc thông qua TPP. Ông Thành cho biết, theo một nghiên cứu với những người ủng hộ Hillary Clinton, 54% trong số đó ủng hộ TPP. Nhưng bà Clinton lại lựa chọn theo quan điểm của 46% còn lại bởi “đối tượng bà cần vận động là những người thiểu số, đối tượng còn đang “rung rinh” và phải nói những điều mà họ thích nghe”, ông Thành nói.

Cũng theo chuyên gia này, tự do thương mại toàn cầu không phải cuộc chơi của các chính phủ mà là của các tập đoàn đa quốc gia. Nước Mỹ mạnh như hiện nay bởi họ viết ra luật chơi cho nền kinh tế toàn cầu. Chính vì thế, những sáng kiến về tự do thương mại quan trọng trên toàn cầu đều do Mỹ dẫn đầu và nước Mỹ chưa bao giờ không thông qua một hiệp định thương mại tự do mà họ đề xuất, vấn đề chỉ là trước hay sau mà thôi. “Vì vậy, kể cả trong trường hợp ông Trump làm tổng thống thì ông ta cũng chỉ có thể trì hoãn TPP mà thôi”, ông Thành nhấn mạnh. GS-TS.Nguyễn Đăng Dung thì khẳng định lại: “Việc phê chuẩn TPP hay không là phụ thuộc ở quốc hội chứ không phải chính phủ”.

Trump và chính sách đối ngoại của Mỹ
Nói về chính sách đối ngoại của Mỹ nếu ông Trump trở thành tổng thống thứ 45, ông Thành cho hay, dù đến thời điểm này vẫn chưa rõ chính sách đối ngoại của ứng viên đảng Cộng hòa là gì nhưng có thể nhận định, quan điểm của ông Trump sẽ theo xu hướng nâng dần trách nhiệm về an ninh và đóng góp tài chính của các đồng minh của Mỹ. “Nếu ông Trump lên làm tổng thống thì chính sách đối ngoại của Mỹ có thể thay đổi nhiều, nhưng không đồng nghĩa với thế giới sẽ an toàn hơn hoặc hỗn loạn hơn, sẽ chỉ là phức tạp theo một cách khác mà thôi”, ông Thành nói.

Phương Thúy