Vũ khí mà phương Tây cung cấp cho quân nổi dậy Syria được cho là rơi vào tay Tổ chức Hồi giáo IS ở nước láng giềng Iraq. Làm thế nào IS có được chúng?

James Bevan và đội của ông, thuộc nhóm Nghiên cứu vũ khí xung đột (CAR) có trụ sở tại Anh, cẩn thận bước vào một ngôi nhà ở Qaraqosh, không xa thành phố Mosul, Iraq. Một vệt máu dài ngay lối vào và nhiều áo vest đánh bom tự sát ngay bên trong cửa cho thấy đây là nơi từng được các tay súng IS sử dụng. Sâu bên trong ngôi nhà, họ tìm thấy nhiều thùng đạn rỗng. Mục đích chuyến đi đến Iraq của CAR là điều tra làm thế nào các loại vũ khí rơi vào tay IS. Họ điều tra tại những khu vực mới được giải phóng khỏi IS. Số thứ tự và số lô trên các thùng đạn mà họ tìm thấy sẽ giúp họ theo dõi đường đi của chúng từ các nhà máy sản xuất đến khu vực xung đột.

IS chien dau bang vu khi chien loi pham? - Anh 1

Lực lượng Iraq tìm thấy kho vũ khí lớn ở những nơi IS bị đẩy lùi. Ảnh: BBC

Công thức chế tạo bom

Qaraqosh, thị trấn có đa số là người Kitô giáo, bị tàn phá khủng khiếp. Các tòa nhà tan tành thành từng mảnh, đường sá bị phá nát, tháp chuông nhà thờ đổ sập. Đường phố yên tĩnh bởi tất cả cư dân bỏ chạy khi IS tràn vào. IS bị đẩy lùi khỏi đây vào cuối tháng 10 trong chiến dịch dành lại Mosul. Ban ngày, lực lượng dân quân địa phương tuần tra thị trấn nhưng vào ban đêm, các tay súng IS có thể lén lút trở về.

Bên trong một nhà thờ, nhóm điều tra của CAR tìm thấy bằng chứng cho thấy nơi này được IS sử dụng như một nhà máy chế tạo vũ khí. Nhiều bộ phận tên lửa nằm rải rác trên sàn nhà. Bên cạnh lọ đựng hóa chất là "công thức" viết tay chỉ dẫn cách trộn thuốc nổ. IS sản xuất vũ khí trong khu vực chúng kiểm soát và lập các nhà máy chế tạo vũ khí. Tuy nhiên, nguyên liệu chế tạo vũ khí có nguồn gốc từ nước ngoài.

Mua với số lượng lớn

Xung quanh các băng ghế dài là các túi hóa chất công nghiệp. Loại này chỉ được bán trên thị trường Thổ Nhĩ Kỳ nhưng một số lượng lớn đã lọt vào tay IS. "Khi chúng tôi nhìn vào số vũ khí và thuốc nổ tự chế, chúng tôi biết chúng được mua với số lượng lớn và chủ yếu từ thị trường Thổ Nhĩ Kỳ. Mạng lưới thu mua vũ khí của IS đã tiếp cận miền nam Thổ Nhĩ Kỳ và rõ ràng chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều nhà phân phối lớn", ông Bevan nói. CAR có bằng chứng cho thấy khoảng 3-5.000 túi hóa chất có cùng lô sản xuất đã được mua.

Nguồn gốc từ Đông Âu

Điều tra của CAR giải thích vì sao IS không gặp khó khăn về vũ trang bởi các loại vũ khí được những người đang chiến đấu với nhóm cực đoan này gửi vào các khu vực xung đột.

Trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột, đa số vũ khí được IS thu trên chiến trường từ các lực lượng Iraq và Syria. Nhưng từ cuối năm 2015, IS có được nguồn cung quan trọng.

Các thùng đạn dược do IS để lại có nguồn gốc từ các Cty ở Đông Âu. CAR đã tiếp cận các Cty sản xuất để yêu cầu thông tin nhằm tìm ra người đã mua số vũ khí này. Theo đó, chính phủ Mỹ và Saudi Arabia đặt mua số vũ khí trên, sau đó vận chuyển cho các nhóm đối lập ở miền Bắc Syria qua ngả miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, trên đường đi, số vũ khí trên chuyển hướng và rơi vào tay IS. Số đạn dược này được phát hiện ở Tikrit, Ramadi, Falluja và cả Mosul - những nơi chúng được IS sử dụng để chống lại các lực lượng Iraq do Mỹ hậu thuẫn. Tốc độ mà IS nhận được số vũ khí này thật đáng ngạc nhiên - chỉ 2 tháng kể từ khi xuất xưởng.

Bằng chứng của sự hủy diệt tàn bạo của vũ khí được thể hiện trên khắp Iraq và Syria. Nỗ lực hạn chế dòng chảy vũ khí không hề dễ dàng nếu các quốc gia bên ngoài tiếp tục hỗ trợ các nhóm của riêng họ. Và trong sự hỗn loạn của cuộc xung đột này, không biết vũ khí sẽ rơi vào tay ai và được sử dụng như thế nào.

An Bình
(Theo BBC)