Trong số ra ngày 1/4 vừa qua, tờ nhật báo Milliyet có số phát hành hàng đầu Thổ Nhĩ Kỳ với trụ sở tại cố đô Istanbul đã đề cập đến một bản báo cáo bí mật, do Chánh văn phòng nội các Kutlu Savas dưới thời Chính phủ của cựu Thủ tướng Mesut Yilmaz soạn thảo vào năm 1997.

Qua đó nêu bật vai trò của Ankara đối với các vụ cháy rừng ở Hy Lạp trong quá khứ, khiến quan hệ giữa 2 quốc gia láng giềng trên bán đảo Balkan trở nên hết sức căng thẳng.

Bản báo cáo dài 12 trang do 2 ký giả kỳ cựu Jan Dundar và Redvan Akar dày công khám phá, đề cập chi tiết các kế hoạch tuyệt mật đã từng được triển khai, như tổ chức đốt rừng trên quy mô lớn tại Hy Lạp, tạo ra sự mất ổn định hòng đảo chính lật đổ Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev và tấn công các căn cứ của đảng Công nhân người Kurd (PKK) trên đất Hy Lạp.

Cụ thể Cơ quan Tình báo quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ (MIT) đã thành lập 2 nhóm hành động riêng rẽ nhằm đáp ứng các mục đích đề ra. Một nhóm thuộc lực lượng đặc biệt chuyên với việc đặt bom phá hủy các cơ sở của PKK trên 2 hòn đảo Rhodes và Crete ở Địa Trung Hải, cũng như tại thành phố Lamia thuộc miền Trung Hy Lạp; nhóm còn lại gồm các nhân viên mật vụ đảm nhiệm sứ mạng phóng hỏa các cánh rừng gây tổn thất kinh tế, hòng trừng phạt Athens vì đã dung túng cho các hoạt động vũ trang của PKK chống đối chính thể Ankara. Còn hoạt động ráo riết nhằm phế truất Tổng thống Azerbaijan I. Aliyev bởi ông này đã công khai lên án nạn diệt chủng ở Armenia dưới thời đế chế Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ) đầu thế kỷ trước, khiến 1,5 triệu người thiệt mạng trong khi Ankara chỉ thừa nhận chừng nửa triệu người chết "không phải do diệt chủng".

Một diễn biến khác liên quan đến sự kiện trên là cuộc trả lời phỏng vấn gần đây của cựu Thủ tướng M. Yilmaz trên tờ nhật báo cánh tả BirGun, công khai thừa nhận rằng Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ dưới thời nữ Thủ tướng Tansu Ciller, người tiền nhiệm của M. Yilmaz đã can dự vào các chương trình tiến hành trên lãnh thổ nước ngoài, qua một ngân quỹ bí mật mà Quốc hội không hề hay biết. "Nếu như mọi chính phủ sau khi mãn nhiệm đều tường trình minh bạch trước Nghị viện các quỹ chi dùng thuộc ngân sách nhà nước, ngược lại duy nhất chỉ có bà T. Ciller là giấu nhẹm ngân quỹ bí mật mà ngay cả nhiều thành viên nội các cũng không được biết", cựu Thủ tướng M. Yilmaz nhấn mạnh.

Cháy rừng dữ dội ở Hy Lạp trong thập niên 90 thế kỷ trước.

Bản báo cáo tuyệt mật được tìm thấy vào cuối tháng 1/2012 khi vây bắt Dogu Perinchek, nhân vật cộm cán thuộc Ergenekon, một tổ chức siêu quyền lực trong bóng tối lũng đoạn nền chính trị Thổ Nhĩ Kỳ bao gồm các quan chức quốc phòng và an ninh cao cấp. Báo cáo nằm trong hồ sơ tố tụng thuộc phiên tòa sắp mở nhằm xét xử các hoạt động vi hiến của tổ chức Ergenekon, với hơn 10 trang đề cập tới việc đốt rừng ở Hy Lạp.

Riêng lãnh đạo MIT lại đề nghị nên hủy bản báo cáo do K. Savas soạn thảo, bởi có thể phát sinh những hệ lụy rắc rối khôn lường. Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Hy Lạp Stavros Dimas đã điện khẩn cho người đồng nhiệm phía Thổ Nhĩ Kỳ là Ngoại trưởng Ahmet Davutoglu, yêu cầu kiểm tra độ xác thực nội dung báo cáo siêu mật mà báo chí mới tiết lộ, nhằm tránh sự đầu độc dư luận cản trở việc xây dựng lòng tin giữa 2 dân tộc.

Đồng thời Bộ Ngoại giao Hy Lạp tức tốc gửi 2 bức công hàm phản đối cấp nhà nước qua tòa đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Athens cũng như qua đại sứ quán Hy Lạp ở Ankara, yêu cầu Chính phủ của Thủ tướng đương nhiệm Recep Tayyip Erdogan phải lên tiếng giải thích thỏa đáng để trấn an công luận