(HQ Online)- Sáng 5-10, trong khuôn khổ phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV thảo luận cho ý kiến báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2010 -2015 gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp.

Huy dong 851.380 ty dong cho xay dung nong thon moi - Anh 1

Ông Vũ Hồng Thanh báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ảnh: internet.

Nợ đọng xây dựng cơ bản 15.277 tỷ đồng

Báo cáo nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, Trưởng đoàn giám sát Vũ Hồng Thanh cho biết: Đến ngày 31-12-2015, cả nước có 1.526 xã chiếm 17,1% tổng số xã đạt tiêu chí nông thôn mới. Đến tháng 3-2016, có 1.761 xã chiếm 19,7% đạt tiêu chí nông thôn mới.

Sau 5 năm thực hiện, các tiêu chí Chương trình xây dựng nông thôn mới được cải thiện rõ rệt, có mức tăng tích cực so với năm 2011. Tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn giảm từ 17,4% năm 2011 xuống 8,2% năm 2015 (bình quân giảm 1,84%/năm). Tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo giảm từ 50,07% năm 2011 xuống còn dưới 28% năm 2015. Riêng những xã đã đạt tiêu chí nông thôn mới, mức thu nhập bình quân đầu người tăng từ 16 triệu đồng năm 2011 lên đạt 28,4 triệu đồng năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh từ 11,6% xuống còn 3,6%.

Về nguồn vốn thực hiện Chương trình, trong 5 năm cả nước đã huy động khoảng 851.380 tỷ đồng. Quốc hội đã phân bổ vốn trái phiếu Chính phủ cho Chương trình giai đoạn 2014-2016 là 15.000 tỷ đồng.

Sau hơn 2 năm thực hiện đề án tái cơ cấu, ngành Nông nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng khá, giá trị ngành trồng trọt tăng năm 2013 là 3%, năm 2014 là 3,2%, năm 2015 là 1,6%; năng suất, chất lượng và giá cả nhiều loại sản phẩm đã được nâng cao; thu nhập bình quân/ha đất trồng trọt năm 2014 đạt khoảng 78,7 triệu đồng, năm 2015 đạt 82,5 triệu đồng/ha.

Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là các địa phương nợ đọng xây dựng cơ bản vẫn lớn, có 53/63 tỉnh, thành phố có nợ đọng với số tiền khoảng 15.277 tỷ đồng. Trong đó, 3 khu vực có mức nợ đọng cao nhất là Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, miền núi phía Bắc.

Một số địa phương có nợ đọng lớn như Bắc Ninh 1.631 tỷ đồng, Thanh Hóa 1.547 tỷ đồng, Thái Bình 1.232 tỷ đồng, Vĩnh Phúc 919 tỷ đồng, Nghệ An… Thậm chí, có địa phương mất khả năng thanh toán gây dư luận không tốt trong nhân dân như huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu nợ 397 tỷ đồng.

Nguyên nhân nợ đọng có nhiều yếu tố. Có thể kể đến, do biến động thị trường đất đai nên nguồn thu từ đấu giá đất sụt giảm, không đạt như dự tính khiến các địa phương không cân đối được nguồn để trả nợ; nhiều địa phương chưa chấp hành nghiêm các văn bản chỉ đạo của Trung ương trong việc kiểm soát vốn đầu tư công hay nóng vội, chạy theo thành tích trong khi chưa cân đối được nguồn lực…

Cần đánh giá kỹ các khoản nợ

Tham gia ý kiến, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân bày tỏ lo ngại trước tình trạng nảy sinh phong trào đi vay nợ xây dựng NTM để được công nhận đạt chuẩn.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng: Khoản nợ hơn 15.000 tỷ đồng không phải lớn, khoản nợ này nếu được đầu tư cho xây dựng cơ bản thì lành mạnh nhưng không lành mạnh đối với nền tài chính quốc gia. Tức là nợ xây dựng cơ bản chưa xử lý xong, bây giờ do cố gắng xây dựng NTM lại nợ tiếp".

"Nếu sắp tới kiến nghị ngân sách Nhà nước có trái phiếu hay nguồn đầu tư công lại ưu tiên trả nợ thì sẽ không công bằng, hợp lý, sẽ bất công với những xã khác. Nếu như thế chẳng khác gì bảo họ cứ vay nợ đi, đầu tư đi rồi sẽ được xử lý. Còn nếu để tự mỗi địa phương phải nỗ lực tìm đường giải quyết thì chưa thấy đoàn giám sát chưa có kiến nghị” - bà Ngân nói.

Cũng tham gia về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết: Điểm mấu chốt trong vấn đề nợ đọng xây dựng cơ bản là chưa rõ ràng về khả năng và nguồn vốn trả nợ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cũng băn khoăn lấy nguồn lực ở đâu để trả nợ khi việc bán đất ở các xã về cơ bản đã xong và đề nghị, nguồn lực đầu tư cho NTM phải có trọng tâm, trọng điểm, có ưu tiên, tránh dàn trải.

Ông Võ Trọng Việt - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh lưu ý: Số nợ trong tổng thể là không lớn nhưng phải xem khoản nợ nào là lành mạnh, nợ nào làm thất thoát, tiêu cực thì chấn chỉnh.

Kết lại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị Ủy ban Kinh tế chủ trì, cùng Đoàn giám sát và các bộ, ngành tập trung hoàn chỉnh Nghị quyết để có căn cứ pháp lý tiếp tục Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp.