Kể từ ngày thành lập UBCKNN 28-11-1996 đến nay, TTCK đã trải qua nhiều thăng trầm và không ít kết quả đáng khích lệ. Hiện nay đang có 700 doanh nghiệp (DN) niêm yết trên cả 2 sàn HOSE và HNX, cùng 320 DN giao dịch CP tại UPCoM. Nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập UBCKNN, chuyên trang điện tử Người Đồng Hành đã tổ chức buổi tọa đàm "TTCK 20 năm và những bước chuyển của dòng vốn ngoại”.

Không thể thành có thể

Ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCK Sài Gòn (SSI), cho rằng cách đây 20 năm không ai có thể nghĩ TTCK Việt Nam phát triển như hiện nay. “20 năm trước ngành CK ra đời chúng ta đang cạnh tranh nhau, suy nghĩ rằng có tồn tại được một nền CK trong một thể chế chủ nghĩa xã hội hay không. Kể cả anh Vũ Bằng, từ thời là chuyên viên đến Chủ tịch UBCKNN cũng không nghĩ có được như ngày hôm nay, so với kỳ vọng của 20 năm trước thị trường đã phát triển không ai tưởng tượng được” - ông Hưng nói.

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital, nhớ lại khi thị trường niêm yết được vận hành với 2 CP đầu tiên là REE và SAM, đã có lúc ông nghĩ đến việc tham gia thêm vài năm rồi... nghỉ hưu. Lúc đó thị trường chỉ có 2 CP và 4 CTCK hoạt động là CTCK Bảo Việt, CTCK BIDV, Đệ nhất, SSI. Đến nay có 600 công ty niêm yết, có cả Sở GDCK Hà Nội, Sở GDCK TPHCM, có 320 CP trên sàn UPCoM, Trung tâm Huy động trái phiếu cho DN và Chính phủ. Vốn hóa thị trường tính đến ngày 15-11 đạt 75,61 tỷ USD, tương đương gần 40% GDP (tính cả trái phiếu), một con số ấn tượng.

Ông Vũ Bằng, Chủ tịch UBCKNN, kể lại câu chuyện năm 1992 có một quỹ đầu tư ngoại có ý định giải ngân hàng trăm triệu USD để mua cổ phần các công ty Việt Nam. Lúc đó quỹ này đã phải đến Ban Thị trường vốn nơi ông Bằng đang công tác để trình bày ý định của mình. Năm 1994, nghe thông tin về việc Việt Nam có ý định thành lập TTCK, ông Dominic Scriven đã đến Việt Nam và làm việc trực tiếp với ông Vũ Bằng. Sự quan tâm của những NĐTNN nói riêng là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy việc thành lập TTCK Việt Nam mà bước đầu ở đây là phải có một cơ quan quản lý là UBCKNN.

Ông Dominic Scriven kể lại, năm 1996 ông quyết định thành lập quỹ đầu tư vào Việt Nam với 3 NĐT ban đầu là bố, mẹ và em gái ông với 10.000USD/người. Có tiền đã khó, đem tiền đi đầu tư còn khó hơn vì khi đó Luật DN không có những hướng dẫn cụ thể về NĐTNN mua cổ phần của DN. Vì vậy cứ mỗi khi chọn lựa được DN tiềm năng và có ý định đầu tư, ông Dominic lại phải làm việc với cơ quan quản lý để giải quyết những khúc mắc. Cho đến năm 2004, TTCK Việt Nam vẫn phát triển tương đối trầm lắng.

Năm 2000 ngoại trừ SSI, không một đơn vị tư nhân nào muốn thành lập nên phần lớn CTCK đều xuất phát từ các ngân hàng. Thậm chí có những ý kiến nói với ông Vũ Bằng rằng dường như TTCK xuất hiện quá sớm, đáng lý phải xây dựng tiền tệ phát triển rồi mới đến TTCK. TTCK Việt Nam năm 2003 đã có giai đoạn sụt giảm mạnh cộng với vài chục DN niêm yết đã trở nên kém hấp dẫn. Vấn đề đặt ra cũng rất nan giải khi muốn có dòng tiền tham gia TTCK phải có hàng hóa, nhưng muốn có DN niêm yết TTCK phải phát triển.

Huong toi 70% GDP nam 2020 - Anh 1

Kỳ vọng vốn hóa

Ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch HOSE hiện nay, cho biết thời điểm đó HNX được thành lập với mục tiêu quan trọng phát triển cổ phần hóa và IPO. Với việc đấu giá CP công khai, số lượng NĐT tham gia đã gia tăng rất lớn. "Tôi vẫn nhớ thời điểm đấu giá Thủy điện Vĩnh Sơn Sông Hinh, hàng ngàn NĐT tham gia từ tầng trệt đến tầng lầu và tôi chỉ sợ bị... sập" - ông Trần Văn Dũng nhớ lại. Tính đến thời điểm hiện nay, chính nỗ lực thúc đẩy cổ phần hóa của cơ quan quản lý đã góp phần quan trọng để tạo ra nền tảng hàng hóa cho thị trường niêm yết. Tuy nhiên, ông Vũ Bằng nhấn mạnh một số quỹ ngoại cho rằng quy mô của thị trường như vốn hóa, thanh khoản, hàng hóa chưa đủ lớn để họ giải ngân. Đó cũng là lý do ông Bằng kỳ vọng khả năng đến năm 2020 vốn hóa của TTCK sẽ đạt 70% GDP.

Trong vai trò là một DN niêm yết, thu hút nhiều NĐTNN, ông Nguyễn Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Cotecons, chia sẻ bí quyết: “Ngành xây dựng đòi hỏi trình độ quản lý và kinh nghiệm, muốn đạt được sẽ phải đầu tư vào con người với mục tiêu dài hạn. Quan trọng nữa minh bạch thông tin cũng được xem là yếu tố bắt buộc để củng cố niềm tin cho cổ đông và NĐT”. Trong khi đó, bà Lê Thị Lệ Hằng, Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI (SSIAM), cho rằng, các CTCK, công ty quản lý quỹ sẽ phải tăng cường hoạt động nghiên cứu, phân tích để chia sẻ ý tưởng đầu tư và cơ hội đầu tư cho các NĐTNN.

Ông Trần Văn Dũng cho rằng một NĐT luôn có trách nhiệm với đồng tiền và muốn sinh lời. Những người làm quản lý, tổ chức thị trường cần đảm bảo hàng hóa vào đến thị trường phải đạt chuẩn: giấy thông hành từ các cơ quan quản lý, giấy từ chỗ thực hiện kiểm toán, bảo đảm DN phải công bố thông tin cả về khía cạnh tổ chức và cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật. “Chúng ta có hệ thống giao dịch cho các NĐT được giao dịch một cách công bằng. Sau đó có một hệ thống giám sát để cảnh báo DN, NĐT và báo cho cơ quản quản lý” - ông Dũng nói.

minh trang