Mặc dù nước chủ nhà Campuchia tuyên bố Biển Đông không nằm trong chương trình nghị sự chính của Hội nghị cấp cao ASEAN lần này, nhưng đây lại là đề tài nóng nhất trong các cuộc thảo luận.

Ảnh: chinhphu.vn

Theo báo Phnom Penh Post, độ “nóng” của vấn đề Biển Đông được thể hiện rõ trong kết quả của hội nghị - Tuyên bố chung Phnom Penh.

Tuyên bố chung được đưa ra ngày hôm qua (3/4) đã nhấn mạnh ASEAN tiếp tục duy trì những cam kết chung được phản ánh trong Tuyên bố về ứng xử của các bên trên biển Đông (DOC) và các nguyên tắc được công nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS) để tiến tới hiện thực hóa Bộ quy tắc ứng xử của các bên trên biển Đông (COC).

Tuyên bố chung Phnom Penh được đưa ra trên cơ sở cuộc họp ngày 2/4 giữa các ngoại trưởng ASEAN. Hãng tin Kyodo dẫn nguồn tin từ ASEAN cho biết tại hội nghị, Philippines và Việt Nam đã đề nghị phải đưa vấn đề tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc ra trước hội nghị và yêu cầu đưa ra những ngôn từ mạnh mẽ hơn vào tuyên bố của hội nghị thượng đỉnh ASEAN diễn ra ngày 3/4.

Kyodo dẫn nguồn tin tường thuật cho biết, cuộc họp trên đã mất nhiều giờ chỉ để thảo luận một đoạn trong tuyên bố liên quan tới biển Đông và còn mất thêm nhiều giờ nữa bên lề cuộc họp này. Cuối cùng, các ngoại trưởng đã đạt được thỏa hiệp. Cụ thể, dự thảo tuyên bố viết ASEAN sẽ “tiếp tục duy trì những cam kết chung được phản ánh trong DOC cũng như các nguyên tắc của luật pháp quốc tế cùng được công nhận, trong đó có UNCLOS, để tiến tới hiện thực hóa Bộ quy tắc ứng xử khu vực”.

Liên quan đến vấn đề biển Đông, nhiều quan chức cấp cao của các nước thành viên ASEAN đã có phát biểu về chủ đề này.

Theo TTXVN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hôm qua đã có cuộc gặp với Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long bên lề hội nghị ASEAN 20. Hai thủ tướng khẳng định cần củng cố lập trường chung về biển Đông, nhất là trong vấn đề thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh an toàn hàng hải ở khu vực, giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS, thực hiện đầy đủ DOC và tiến tới xây dựng COC.

Về phía Philippine, báo Philippines Star dẫn lời Tổng thống Benigno Aquino cho biết ASEAN cần có lập trường chung về những tranh chấp lãnh hải trong khu vực, trước khi đàm phán với Trung Quốc.

Philippines đang thúc đẩy các nước ASEAN đưa ra một lập trường thống nhất về COC trước khi ngồi vào bàn đàm phán với Trung Quốc. “Điều quan trọng là duy trì vai trò trung tâm của ASEAN. Sau khi ASEAN hoàn tất COC, các quốc gia thành viên của khối sẽ gặp gỡ Trung Quốc” - Tổng thống Philippines Benigno Aquino nhấn mạnh.

Xây dựng một ASEAN vững mạnh

Theo TTXVN, ngay sau lễ khai mạc ngày 3/4, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng lãnh đạo các nước ASEAN đã tiến hành phiên họp toàn thể.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định Việt Nam hoàn toàn ủng hộ chủ đề của năm 2012 là xây dựng một ASEAN đoàn kết, vững mạnh và liên kết chặt chẽ không những là lợi ích chung của cả khu vực, mà còn là mục tiêu chiến lược của các nước thành viên.

Về xây dựng cộng đồng ASEAN, Thủ tướng khẳng định Việt Nam ủng hộ chương trình nghị sự Phnom Penh đề ra các định hướng đẩy nhanh hơn nữa quá trình xây dựng cộng đồng ASEAN. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các quốc gia trong khối ASEAN thúc đẩy triển khai hiệu quả lộ trình liên kết ASEAN, gắn với thực hiện kế hoạch công tác triển khai sáng kiến liên kết ASEAN giai đoạn 2 (2009-2015) và các chương trình hợp tác tiểu vùng, nhằm hướng tới xây dựng ASEAN thành một thị trường chung và không gian sản xuất thống nhất, phát triển bền vững và đồng đều, trong đó hợp tác hiệu quả về sản xuất nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực trong ASEAN.

Thứ trưởng Việt Nam sắp tiếp nhận chức Tổng thư ký ASEAN

Tổng thư ký ASEAN là chức danh đứng đầu Ban Thư ký ASEAN, được lãnh đạo các thành viên bổ nhiệm theo khuyến nghị của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao của khối. Theo website của Ban Thư ký ASEAN, trong nhiệm kỳ 5 năm và không gia hạn, Tổng thư ký đóng vai trò là người phát ngôn của khối, đồng thời đảm nhận công việc khởi xướng, khuyến nghị và phối hợp các hoạt động. Theo thông lệ, chức vụ này sẽ được luân chuyển giữa các quốc gia thành viên theo thứ tự chữ cái tên nước. Giới chức ASEAN cho biết Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Lê Lương Minh sẽ thay thế tiến sĩ Surin Pitsuwan của Thái Lan vào vị trí này sau khi ông Pitsuwan kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2013.

(tổng hợp)