Hà Vân

(CLO) “Việc có quá nhiều văn bản cùng quy định hoạt động ngoại thương dẫn đến sự thiếu minh bạch, rủi ro cho tổ chức, cá nhân trong áp dụng chính sách quản lý hàng hóa. Bên cạnh đó, nhiều biện pháp quản lý ngoại thương được quy định ở hình thức văn bản dưới luật thiếu minh bạch, hạn chế, cản trở quyền tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân theo tinh thần Hiến định” – Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh nhấn mạnh khi trình bày trước Quốc hội, sáng 27.10, về dự án Luật Quản lý ngoại thương.

Luật quản lý ngoại thương hiện hành còn nhiều hạn chế

Theo Tờ trình của Chính phủ, hoạt động ngoại thương trong thời gian qua diễn ra sôi động và có đóng góp nhất định cho quá trình phát triển kinh tế của đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Song chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực này còn một số điểm chưa hoàn chỉnh, cần tiếp tục hoàn thiện, tránh sự trùng lắp, chồng chéo, trong khi sự minh bạch chưa cao, tính ổn định, dự báo còn thấp, còn những rào cản về thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp. Do vậy, Dự thảo Luật được xây dựng trên nguyên tắc cải cách thủ tục hành chính, duy trì môi trường kinh doanh thuận lợi theo hướng hài hòa, hệ thống hóa các thủ tục hành chính có liên quan.

Dự thảo Luật dự kiến bao gồm 8 Chương, 115 Điều, gồm Các biện pháp hành chính, Các biện pháp kỹ thuật, kiểm dịch, phòng vệ thương mại, Kiểm soát khẩn cấp trong hoạt động ngoại thương, biện pháp phát triển hoạt động ngoại thương, Giải quyết tranh chấp về ngoại thương…

Hoan thien Luat Quan ly Ngoai thuong giup thi truong minh bach thong tin - Anh 1

Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh: Hệ thống pháp luật ngoại thương hiện hành còn nhiều hạn chế

Tuy nhiên, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, Luật Thương mại 2005 và các văn bản pháp luật có liên quan chưa thể hiện rõ yêu cầu hội nhập, công tác quản lý nhà nước về ngoại thương chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra. Ngoài ra, hệ thống pháp luật ngoại thương hiện hành còn nhiều hạn chế. Có quá nhiều các văn bản quy phạm pháp luật cùng quy định quản lý nhà nước về hoạt động ngoại thương dẫn đến tản mát, thiếu sự đồng bộ, thống nhất về cùng một biện pháp; một số văn bản có quy định về cùng một vấn đề nhưng khác nhau về nguyên tắc, tiêu chí, thẩm quyền, biện pháp xử lý.

Luật Thương mại 2005 được xây dựng và ban hành trong bối cảnh đất nước ta đang đàm phán gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO), quy định quản lý nhà nước về ngoại thương có tính chất khung, chủ yếu được quy định ở Nghị định của Chính phủ, Thông tư của các Bộ về một số biện pháp quản lý nhà nước cụ thể đối với hoạt động ngoại thương… “Việc không có quy định cụ thể các biện pháp quản lý ngoại thương tại luật dẫn đến tính ổn định, tính dự báo của các biện pháp này chưa cao”- ông Trần Tuấn Anh cho biết thêm.

Cần hoàn thiện để phù hợp với các điều ước quốc tế

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nhấn mạnh, Dự án Luật cần phải quy định rõ ràng hệ thống, nguyên tắc, thẩm quyền áp dụng các biện pháp quản lý nhà nước về ngoại thương, các quyền, nghĩa vụ mà thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu phải thực hiện với Nhà nước…

Hoan thien Luat Quan ly Ngoai thuong giup thi truong minh bach thong tin - Anh 2

Việc ban hành Luật Quản lý ngoại thương sẽ có tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế, đặc biệt là các doanh nghiệp trực tiếp xuất nhập khẩu

Thêm nữa, Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO cùng nhiều các hiệp định thương mại tự do khác (như Liên minh kinh tế Á Âu, Cộng đồng kinh tế ASEAN, EVFTA, TPP…), do đó, cần hoàn thiện luật này để phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, thúc đẩy quá trình hội nhập sâu rộng hơn nữa vào nền kinh tế thế giới.

Trình bày Báo cáo thẩm tra Dự án Luật quản lý ngoại thương, Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, đa số ý kiến nhất trí với phạm vi điều chỉnh của dự án Luật, chỉ quy định công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngoại thương hàng hóa. Có ý kiến cho rằng Luật quản lý ngoại thương là đạo luật chủ đạo trong quản lý ngoại thương, phạm vi điều chỉnh cần bao quát toàn diện hoạt động ngoại thương đối với cả hàng hóa và dịch vụ. Một số ý kiến đề nghị xem xét quy định những dịch vụ liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Đặc biệt, một số ý kiến đề nghị cần nghiên cứu kỹ chính sách phát triển thương mại biên giới của các nước có chung đường biên giới với Việt Nam. Đồng thời, đề nghị cần quy định cụ thể trong dự thảo luật để bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu… về trình tự, thủ tục, thẩm quyền cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa.

Hoan thien Luat Quan ly Ngoai thuong giup thi truong minh bach thong tin - Anh 3

Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh phát biểu

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế cho rằng, đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu dịch vụ với đặc thù là cung cấp qua biên giới và tiêu dùng ngoài lãnh thổ, hiện đang được điều chỉnh ở các pháp luật chuyên ngành và theo kinh nghiệm quốc tế, pháp luật về quản lý ngoại thương của nhiều nước cũng chỉ quy định về xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Bên cạnh đó những hình thức dịch vụ thương mại có chức năng cung cấp dịch vụ cho hoạt động mua bán, phân phối, lưu chuyển hàng hóa trong nước và ngoại thương như các dịch vụ logistic, giám định, quá cảnh… đã được quy định trong Luật thương mại năm 2005, do đó, Ủy ban Kinh tế tán thành với phạm vi điều chỉnh quy định các biện pháp quản lý, giải quyết tranh chấp trong hoạt động ngoại thương hàng hóa và các biện pháp phát triển ngoại thương tại Dự thảo Luật. Đa số ý kiến các đại biểu Quốc hội cho rằng, việc ban hành Luật Quản lý ngoại thương sẽ có tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế, đặc biệt là các doanh nghiệp trực tiếp xuất nhập khẩu, giúp Thị trường minh bạch thông tin.

Sau phiên họp tại hội trường, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở tổ về dự án Luật quản lý ngoại thương.