Kể từ khi ra đời đến nay, đồng tiền không chỉ là phương tiện thanh toán thuần túy bên cạnh những chức năng bẩm sinh khác. Nó còn bao hàm cả hình ảnh, thậm chí cả niềm tự hào của quốc gia hay khu vực lãnh thổ đã ban hành và sử dụng nó. Vậy mà trong trường hợp nước Nhật hiện tại, đồng yen khiến người dân Nhật lo lắng.

Vấn đề là ở chỗ tỷ giá hối đoái của đồng yen so với USD tăng rất mạnh trong thời gian vừa qua. Hay có thể nói theo cách khác: đồng yen đang ngày càng mạnh thêm. Chỉ so với đồng USD thôi thì chưa khi nào trong gần 15 năm qua, đồng tiền Nhật lại mạnh đến như vậy. Người Nhật lo lắng về chuyện này hoàn toàn có cơ sở vì đồng tiền mạnh ảnh hưởng rất tiêu cực tới xuất khẩu nói riêng và tới toàn bộ nền kinh tế nói chung. Tỷ giá đồng tiền thấp hay cao, tức là đồng tiền được coi là mạnh hay yếu, tác động như thế nào tới nền kinh tế ở đó và quan hệ kinh tế đối ngoại với bên ngoài thể hiện rất sinh động và dễ hiểu ở sự bất đồng quan điểm giữa Mỹ và Trung Quốc về tỷ giá của đồng nhân dân tệ. Phía Mỹ vẫn luôn cho rằng Trung Quốc chủ ý duy trì chính sách giữ tỷ giá hối đoái của đồng nhân dân tệ so với USD thấp hơn mức độ thực tế. Trong trường hợp đồng yen của Nhật thì ngược lại và đó là gốc rễ nỗi lo của nước này. Nỗi lo ngại ấy lại càng có thêm cơ sở khi kinh tế Nhật mới chập chững phục hồi chưa được bao lâu thì lại phải đối phó với nguy cơ giảm phát, nghĩa là giá cả các mặt hàng tiêu dùng và đầu tư giảm, nhu cầu về các loại hàng hóa này thấp hơn nhiều so với khả năng cung ứng chúng trên thị trường. Thật đúng là họa vô đơn chí đối với kinh tế Nhật vì sự tăng giá của đồng yen sẽ khiến cả tiêu dùng lẫn đầu tư ở Nhật và từ bên ngoài vào Nhật diễn biến theo chiều hướng suy giảm nhiều hơn là gia tăng. Cả hai gộp lại giờ trở thành thách thức mà xem ra chính phủ mới ở xứ này hiện chưa biết vượt qua như thế nào. Thảo Nguyên