“Chúng ta cần xem xét 2 mặt, cần thuyết minh cho thật gãy gọn với những dự án thủy điện nhỏ. Chúng ta đã có nhiều bài học kinh nghiệm rồi”.

Nhiều ý nghĩa

Ngày 17/10 tại buổi làm việc với Bộ Công thương, ông Bùi Văn Tỉnh, Bí thư tỉnh ủy Hòa Bình đề xuất và kiến nghị với Bộ Công Thương phê duyệt bổ sung các dự án thủy điện nhỏ trên địa bàn tỉnh Hòa Bình vào Quy hoạch thủy điện nhỏ toàn quốc.

Trong đó, dự án Thủy điện So Lo 2 - Suối Rút thuộc xã Phúc Sạn, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình; Dự án thủy điện Suối Cái 1 thuộc huyện Tân Lạc và xã Yên Thượng huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình; Dự án thủy điện Suối Cái 2 thuộc xã Ngọc Mỹ, huyện Tân Lạc tỉnh Hòa Bình.

Trao đổi thêm với Đất Việt chiều 19/10, ông Bùi Văn Tỉnh, Bí thư tỉnh ủy Hòa Bình khẳng định, nếu dự án được triển khai sẽ có nhiều ý nghĩa đối với cả địa phương cũng như hệ thống thủy điện nhỏ toàn quốc.

Hoa Binh xin lam 3 thuy dien nho: Pha rung gi? - Anh 1

Hòa Bình xin thêm 3 thủy điện cỡ nhỏ. Ảnh minh họa

“Ở đây chỉ là thủy điện nhỏ thôi. Bộ Công thương đã kết luận là ủng hộ dự án. Nếu đi vào quy hoạch thì thứ nhất sẽ tăng năng lực cung cấp điện cho quốc gia. Thứ hai sẽ khai thác được tài nguyên của địa phương, nó nhỏ thôi nhưng quan trọng”, ông Tỉnh nói.

Theo ông Tỉnh, đối với dự án dự án thủy điện Gò Lào (công suất 1,4 MW) có vị trí trùng với điểm thác du lịch Gò Lào hiện có, tỉnh sẽ tiếp tục nghiên cứu, xem xét để làm rõ tính hiệu quả.

Trước nghi ngại việc phát triển thủy điện tại các địa bàn rừng núi như huyện Tân Lạc và Cao Phong sẽ ảnh hưởng đến tài nguyên rừng cũng như tiềm ẩn nhiều nguy cơ ô nhiễm, Bí thư tỉnh ủy Hòa Bình khẳng định: “Tác động thế nào thì hiện tại tôi chưa nói được. Chúng tôi sẽ nghiên cứu cho phù hợp, làm sao để tác động đến người dân ít nhất mà vẫn hiệu quả”.

Thủy điện Hố Hô xả lũ: Đặt bom lên đầu dân à?

Không có lợi cho môi trường

Trong khi đó, trao đổi với Đất Việt trước đề xuất này, GS. TSKH Nguyễn Ngọc Lung, Viện Quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng khẳng định, cần phải nghiên cứu và đưa ra những đánh giá thận trọng, khách quan.

Theo vị giáo sư, về nguyên tắc, việc phát triển các thủy điện vừa và nhỏ không có gì sai. Các thủy điện này sẽ cung cấp thêm nguồn năng lượng cho địa phương cũng như các cùng lân cận, tránh việc phải đi mua than dầu hay chất khí đốt khác.

“Về cơ bản vẫn đúng nhưng chúng ta cần xem xét 2 mặt, cần thuyết minh cho thật gãy gọn với những dự án thủy điện nhỏ. Chúng ta đã có những bài học kinh nghiệm đắt giá rồi.

Cần xem xét khi tiến hành dự án có tàn phá rừng hay không? Đã phát triển thủy điện thì phải làm từ trên những khu vực cao. Nếu có phá rừng thì rừng đó là rừng gì? Rừng tự nhiên hay rừng trồng, rừng sản xuất, rừng phòng hộ hay rừng đặc dụng?

Vấn đề tiếp theo là quy trình anh xả lũ, quy trình tích nước, thời gian phát điện trong bao lâu? Nếu hồ tự nhiên sẵn có thì phát triển thủy điện nhỏ tôi cho rằng không có vấn đề gì cả. Còn giờ lấy rừng ra đắp thủy lợi để phục vụ các nhà máy loại nhỏ thì chắc chắn không có lợi”, ông Lung phân tích.

Nói thêm về những hệ lụy của việc phát triển các thủy điện nhỏ, vị chuyên gia nhấn mạnh: “Về mặt tổng quan, việc làm nhiều thủy điện nhỏ có tổng công suất bằng công suất của 1 thủy điện lớn thì rõ ràng phá nhiều rừng hơn và chịu nhiều rủi ro hơn.

Đặc biệt, với những thủy điện nhỏ thì khâu thăm dò địa chất, địa tầng, đánh giá tác động ảnh hưởng cũng không được chú trọng nhiều như những thủy điện lớn.

Tất cả trường hợp vỡ đập đều do thủy điện nhỏ bởi khả năng cắt lũ cực kỳ yếu kém. Khi tích nước đủ rồi mà xảy ra mưa gió thì họ bắt buộc phải xả lũ. Đây là thời điểm người dân lo nhất. Việc xả lũ của thủy điện Hố Hô ở Hà Tĩnh đã phản ánh rõ nhất điều này. Người dân bị ngập chìm do thủy điện nhỏ, không có chức năng điều tiết lũ”.

Với nhiều năm kinh nghiệm, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung đề nghị Bộ Công thương và các ban, ngành đánh giá tổng thể dự án, cân nhắc các mặt lợi, mặt hại cũng như hiệu quả sau khi đi vào hoạt động.

“Tôi nghĩ khi xin xây dựng thủy điện nhỏ lúc này sẽ rất khó. Dư luận cũng như các Bộ, ngành đã cảnh giác với việc này rồi. Dự án thủy điện 6 và 6A trên sông Đồng Nai lớn như vậy mà cũng không thông qua được.

Đặc biệt hiện nay, diện tích rừng làm thủy điện nếu lấy vào rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng quý trên 20 ha thì phải xin phép Quốc hội. Vì vậy muốn phát triển 3 dự án thủy điện như đề xuất của Hòa Bình thì phải xem rừng tại khu vực đó thuộc loại nào để đưa ra những kế hoạch cho phù hợp”, ông Lung nhấn mạnh.

Hoàng Hà