Nhờ có nhiều lợi thế cạnh tranh, cây hồ tiêu ở tỉnh Bình Phước liên tục tăng trưởng nóng nhưng thiếu yếu tố bền vững trong những năm gần đây. Trước thực trạng đó, các cơ quan quản lý chuyên ngành của tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp để cây hồ tiêu có thể phát triển căn cơ và tiến đến nền sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Ho tieu Binh Phuoc huong den san xuat hang hoa lon - Anh 1

Nâng cao vị thế, thương hiệu của hồ tiêu

Điển hình trong các chương trình, dự án nhằm đưa cây hồ tiêu từng bước đi vào quỹ đạo phát triển bền vững, sản xuất hàng hóa với quy mô lớn và hiện đại là Dự án Phát triển chuỗi cung ứng tiêu bền vững, do Tổ chức Phát triển Hà Lan - SNV, Công ty TNHH Chế biến gia vị Nedspice Việt Nam (Nedspice Việt Nam) phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước thực hiện. Đến nay, dự án đã hoàn thành giai đoạn một (2013-2015) và đang tiếp tục thực hiện giai đoạn hai (2015-2017). Bà Lê Thị Ánh Tuyết, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh Bình Phước (đơn vị triển khai dự án) cho biết: Dự án đã mang lại một số kết quả khả quan cho bà con sản xuất tiêu như: Hình thành được 24 câu lạc bộ (CLB) sản xuất tiêu bền vững ở ba huyện (Bù Đốp, Lộc Ninh, Hớn Quản); tập huấn kỹ thuật và các nguyên tắc canh tác tiêu bền vững theo tiêu chuẩn R.A (Rainforest Alliance; là tiêu chuẩn để tiêu xuất khẩu được vào châu Âu và các thị trường khác) cho hơn 700 nông dân; 523 nông hộ (với diện tích 635,35 ha) được chứng nhận thực hành và tuân thủ tốt các nguyên tắc R.A. Bên cạnh đó, dự án đã kết nối các kênh tiêu thụ sản phẩm tiêu đạt chuẩn cho các CLB tham gia dự án với Nedspice Việt Nam; đồng thời góp phần nâng cao vị thế, thương hiệu của hồ tiêu Bình Phước và được đối tác, khách hàng quốc tế đánh giá cao.

Trên cơ sở đó, vừa qua, tại huyện Lộc Ninh ("thủ phủ" cây hồ tiêu của Bình Phước), hai hợp tác xã (HTX) hồ tiêu sạch đã ra đời là HTX Lộc Phát và HTX Quyết Chí. Đây là hai HTX kiểu mới, được thành lập theo chủ trương của Tỉnh ủy Bình Phước nhằm hỗ trợ nông dân trồng tiêu tăng cường sản xuất theo mô hình sản xuất lớn, tạo ra sản phẩm sạch, bảo đảm đủ sức cạnh tranh và chủ động hội nhập thị trường quốc tế. Hai HTX này sẽ áp dụng những tiến bộ khoa học - kỹ thuật tiên tiến cho cây hồ tiêu, đồng nhất về cây giống, cách chăm sóc, bón phân sinh học và áp dụng mô hình tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước để làm ra sản phẩm sạch, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Nedspice Việt Nam đã ký kết hợp đồng thu mua toàn bộ sản phẩm hồ tiêu sạch của các xã viên thuộc hai HTX. Cuối tháng 10-2016, Nedspice Việt Nam cho biết, sẽ tiếp tục kéo dài và mở rộng Dự án Phát triển chuỗi cung ứng tiêu bền vững đến năm 2020, liên kết khoảng 2.000 hộ trồng tiêu, thu mua 3.000 tấn tiêu đạt yêu cầu. Riêng trong năm 2016, dự án đang xem xét liên kết thêm 250 thành viên.

Hướng đến sản xuất lớn và hiện đại

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh Bình Phước Lê Thị Ánh Tuyết cho biết: Thời gian tới, Dự án Phát triển chuỗi cung ứng tiêu bền vững sẽ tiếp tục triển khai việc hỗ trợ 24 CLB sản xuất tiêu bền vững, chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới theo chiều sâu để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, khảo sát và thành lập thêm CLB nông dân trồng tiêu tham gia dự án, từng bước xây dựng vùng nguyên liệu hồ tiêu bảo đảm chất lượng, đạt tiêu chuẩn R.A. Cùng với đó, tăng cường mối liên kết giữa các đối tác công - tư nhằm tích cực hỗ trợ các hoạt động của dự án. Đẩy mạnh công tác khuyến nông để chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật cho nông dân, nhất là việc đưa những ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật (như mô hình tưới tiết kiệm) vào sản xuất nhằm nâng cao chất lượng hồ tiêu đồng thời ứng phó với tình hình hạn hán ngày càng có chiều hướng gia tăng.

Còn theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước Trần Văn Lộc, phát triển hồ tiêu bền vững là định hướng trọng tâm của ngành nông nghiệp tỉnh trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp theo chủ trương của Chính phủ và của tỉnh. Theo đó, hồ tiêu được xác định là sản phẩm cho giá trị kinh tế cao, mang tính chiến lược. Đến năm 2020, Bình Phước sẽ ổn định diện tích cây hồ tiêu ở 14.500 ha, năng suất đạt 3,2 tấn/ha, phân bố hợp lý ở những vùng có điều kiện thuận lợi. Sử dụng giống có chất lượng cao, ít sâu bệnh, có khả năng chống chịu với sâu bệnh... Áp dụng đúng quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch hồ tiêu theo tiêu chuẩn 10 TCN 915:2006 và VietGAP. Về liên kết sản xuất, hỗ trợ nông dân hình thành HTX kiểu mới, trước mắt hình thành các tổ hợp tác, HTX trên cơ sở các CLB sản xuất tiêu bền vững; tổ chức sản xuất theo hướng thâm canh, giúp nông dân liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp để có đầu ra ổn định cho hồ tiêu, nhằm nâng cao tính cạnh tranh, hiệu quả sản xuất và mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân. Mới đây, Bí thư Tỉnh ủy Bình Phước Nguyễn Văn Lợi cũng đã đồng ý và chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan gấp rút ban hành và triển khai chính sách hỗ trợ người nông dân tham gia các HTX. Cụ thể, hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước (10 triệu đồng/ha) đối với các xã viên là người dân tộc thiểu số; các hộ không phải đồng bào dân tộc thiểu số được hỗ trợ 50% kinh phí; các hộ đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt vẫn sẽ được hỗ trợ vật tư tương ứng.