"Chắc chắn tỉnh chưa có quy hoạch diện tích trồng cây mắc-ca mà cũng chưa có chủ trương nào hết".

ĐBQH Đinh Duy Vượt - Tỉnh ủy viên, Ủy viên Đảng đoàn, Ủy viên Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai quả quyết.

Địa phương chưa quy hoạch

ĐBQH Đinh Duy Vượt cho biết, Gia Lai là vùng đất có chất đất đặc biệt, không những phù hợp với cây cafe, cao su mà còn rất phù hợp với cây mắc-ca.

Ho hao trong mac-ca: Nhung loi hua kho thanh that - Anh 1

Gia Lai chưa có quy hoạch trồng cây mắc-ca. Ảnh minh họa

Đó là lý do người dân đua nhau mở rộng diện tích trồng cafe, cao su, phá vỡ quy hoạch và cuối cùng đã phải nhận lấy không ít những đắng cay, tủi cực.

Mặc dù bài học đã nhiều nhưng do thiếu kinh nghiệm, thiếu kiến thức, người nông dân chỉ tư duy theo hướng cái gì lợi thì làm. Sự hồ hởi của Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) cùng một số doanh nghiệp bán cây giống có thể sẽ khiến nhiều hộ gia đình chạy theo. Trên thực tế cũng đã có nhiều hộ dân chạy theo lời mời gọi của doanh nghiệp mà tự phá cao su, cafe lấy rừng trồng mắc-ca.

"Dân họ thấy doanh nghiệp quảng cáo, quảng bá về chất lượng, hiệu quả kinh tế... nên họ cứ trồng thôi", vị ĐBQH nói.

Tuy nhiên, về phía địa phương, ông Vượt quả quyết, Gia Lai không hồ hởi, vội vàng chạy theo phong trào trồng mắc-ca mở rộng.

"Theo nghị quyết của tỉnh tôi chưa thấy đề cập tới chủ trương trồng cây mắc-ca. Trong quy hoạch của tỉnh cũng chưa đề cập tới loại cây trồng này", vị lãnh đạo tỉnh cho biết.

Theo ông Vượt, sau rất nhiều bài học đau xót từ cây cao su, kinh nghiệm xương máu hiện vẫn đang còn đó. Tỉnh không thể tiếp tục mạo hiểm đẩy người nông dân vào thế khó.

Trong khi đó, các thông tin màu hồng về cây mắc-ca như: giá trị kinh tế cao, sản lượng tốt, thu lợi lớn... cũng chỉ được nghe từ phía doanh nghiệp, các đơn vị bán cây giống chứ thực tế chưa được chứng minh, thị trường tiêu thụ chưa rõ ràng, chắc chắn.

"Chưa ai đảm bảo chắc chắn được đầu ra. Chúng ta chưa có nhà máy chế biến mà trồng ồ ạt, trồng đại trà thì lúc đó giá có còn cao nữa không? Sản phẩm liệu có bị phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, để rồi lại bị ép giá, khiến nông dân tiền mất, tật mang?", vị lãnh đạo địa phương trăn trở.

Một lần nữa nhắc lại, ông Vượt khẳng định: "Chắc chắn tỉnh chưa có quy hoạch diện tích trồng cây mắc-ca mà cũng chưa có chủ trương nào hết".

Cũng theo vị lãnh đạo địa phương, thời gian vừa qua tỉnh liên tục đưa ra những lời khuyến cáo, cảnh báo người dân phải thận trọng, cân nhắc, không nên chạy theo phong trào phá rừng trồng mắc-ca ồ ạt.

Trong tất cả các nghị quyết chung của địa phương cũng luôn đề cập tới vấn đề này.

Một vấn đề khác được ông Vượt lưu ý, Chính phủ đã tuyên bố đóng cửa rừng tự nhiên, không chuyển 2,25 triệu ha từng tự nhiên còn lại sang mục đích khác kể cả các dự án được phê duyệt, trừ các dự án liên quan đến quốc phòng, an ninh. Không có chủ trương chuyển rừng nghèo kiệt sang trồng cây công nghiệp.

Điều này đồng nghĩa với việc Gia Lai cũng không còn đất để trồng mắc-ca.

"Bài học phá rừng trồng cao su đã quá đủ đau xót rồi. Gia Lai không thể phá rừng tự nhiên lấy đất trồng mắc-ca nữa. Muốn trồng mắc-ca chỉ còn cách phải phá bỏ cây cao su".

Tuy nhiên, đây là bài toán không khả thi, bản thân ông Vượt cũng thừa nhận, khi theo đuổi giấc mơ cao su người dân đã phải đầu tư, bỏ vốn không ít vào đó. Nếu bây giờ, lại chạy theo những lời mời gọi của doanh nghiệp mà vận động người dân chặt bỏ cao su để đổ tiền nuôi một giấc mộng khác, chưa biết rõ tương lai, hiệu quả ra sao là quá mạo hiểm.

Hô hào trồng mắc-ca: Trồng thì phải phá rừng tự nhiên?

"Địa phương không đủ can đảm làm việc đó, không thể bảo người dân đổ tiền vào một loại cây mà tới 6-7 năm sau vẫn chưa khẳng định được hiệu quả. Chúng tôi không dám chịu trách nhiệm", vị lãnh đạo địa phương cho biết.

Trồng ăn chơi thì được

Cũng bàn về vấn đề này, GS Nguyễn Ngọc Lung - Viện quản lý rừng bền vững và chứng chỉ cũng đưa ra lời khuyến cáo, cây mắc-ca vẫn đang trong hoàn cảnh trồng khảo thí, chưa được phát triển, nhân rộng, trồng đại trà.

Không phủ nhận, hạt mắc-ca ăn rất ngon, giá sản phẩm cao, thị trường tiêu thụ tiềm năng. Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh, vì mới là loại cây đang được trồng khảo thí, do đó, ngay cả chất lượng cây giống hiện cũng vẫn còn rất nhiều loại khác nhau, chưa được kiểm chứng hiệu quả từ thực tế.

Song song với đó là yêu cầu tiêu thụ sản phẩm cũng đòi hỏi những tiêu chuẩn, đặc tính riêng. Do là loại cây nhiều dầu, nên khi thu hoạch hạt mắc-ca phải được đưa vào chế biến ngay mới đảm bảo được chất lượng và giá thành.

Đây là điều kiện khó khăn với Việt Nam, vì cho tới thời điểm hiện tại chúng ta chưa có một nhà máy chế biến nào. Vì vậy, GS Nguyễn Ngọc Lung nói thẳng, nếu trồng mắc-ca để ăn chơi thì có thể trồng được, nếu trồng để bán thì phải thận trọng, nghiên cứu cho kỹ.

Hoài An