Hiện vật làm bằng kim loại, nặng 1,6 kg, có hình 9 đầu rồng và khắc một số chữ Hán vừa được người dân phát hiện tại xã Nghi Lâm (Nghi Lộc, Nghệ An) đang làm xôn xao dư luận với nhiều lời đồn đoán. Hiện vật này đã được đưa về Bảo tàng tỉnh để bảo quản và thẩm định.

Chiều 30/11, đại diện lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Nghệ An đã có mặt tại trụ sở UBND xã Nghi Lâm để tiến hành đánh giá bước đầu và lập biên bản tiếp nhận hiện vật do người dân phát hiện trước đó.

Những ngày qua, ngay khi biết thông tin phát hiện hiện vật và được đồn đoán rất có giá trị, nhiều người dân hiếu kỳ đã tụ tập đến xem, sờ tay lên hiện vật để cầu may.

Hien vat nghi la...an tin cua nha vua: Khong co gia tri? - Anh 1

Hiện vật nghi là...ấn tín của nhà vua.

Tại buổi làm việc với lãnh đạo UBND xã Nghi Lâm và đại diện hai gia đình nhặt được “vật thể” lạ, ông Nguyễn Đức Kiếm, Giám đốc Bảo tàng Nghệ An đã cho biết về quy định, khi người dân phát hiện vật nghi là cổ vật cần thông tin kịp thời đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền, đồng thời cơ quan chức năng được tiếp nhận “vật thể” để bảo quản và tiếp tục nghiên cứu.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Khương và bà Vương Thị Đông là những người nhặt được vật lạ bày tỏ lo sợ, không an tâm khi để “vật thể” này đưa đi nơi khác.

Họ mong muốn các cơ quan chức năng nghiên cứu, kết luận vật thể này là gì rồi mới đồng ý chuyển về Bảo tàng bảo quản.

Hien vat nghi la...an tin cua nha vua: Khong co gia tri? - Anh 2

Buổi làm việc tiếp nhận vật lạ về thẩm định tại UBND xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc.

Theo biên bản làm việc giữa các bên liên quan vào lúc 16h30’ ngày 30/11, trong lúc đi hái rau ngày 26/11, bà Nguyễn Thị Khương (47 tuổi, trú xóm 5) và bà Vương Thị Đông (57 tuổi, trú xóm 4), xã Nghi Lâm có nhặt được một hiện vật bằng kim loại, có điêu khắc hình rồng, chữ tượng hình.

Sau một thời gian đại diện các thành phần làm việc, thuyết phục và giải thích theo Luật Di sản văn hóa, Bảo tàng Nghệ An giữ hiện vật trên bảo quản và giám định hiện vật.

Sau khi giám định hiện vật nếu có giá trị, Bảo tàng Nghệ An sẽ giữ lại hiện vật nếu được chính quyền, Nhà nước giao phó và sẽ định giá hiện vật trả công thù lao cho người tìm được hiện vật. Nếu hiện vật không có giá trị thì Bảo tàng Nghệ An sẽ trả lại hiện vật cho gia đình nhặt được.

Theo ông Kiếm, Bảo tàng sẽ báo cáo với UBND tỉnh về việc thành lập hội đồng thẩm định để đánh giá giá trị văn hóa và giá trị kinh tế đối với “vật thể” này.

Hien vat nghi la...an tin cua nha vua: Khong co gia tri? - Anh 3

Bà Nguyễn Thị Khương và bà Vương Thị Đông, người nhặt được vật lạ

Trao đổi riêng với Văn Hóa, bà Nguyễn Thị Khương kể lại: “Chiều 26/11, tôi cùng bà Đông lên khu vực trang trại của gia đình nằm sâu trong núi để hái rau. Lúc đang đi ở bờ ao của gia đình, tôi bị trượt chân xuống ao.

Cùng với đó một tảng đất lớn sạt theo và lộ ra vật thể lạ cứng như đá. Khi đưa vật lạ rửa, tôi với bà Đông phát hiện vật thể này có nhiều hình rồng vàng. Ngay khi nghe tin nhà tôi phát hiện vật lạ, hàng trăm người dân đã đến xem và xin chạm vào để lấy lộc. Nó nằm lấp vùi trong đống đất ở phía gần mép ao cá trong vườn nhà tôi.

Hơn một năm trước, gia đình thuê máy xúc về múc đất làm ao cá trong vườn nhà. Nếu đây là ấn tín của vua thì thật là may mắn cho gia đình chúng tôi”.

Nói về sự việc này, ông Nguyễn Đình Dương, Phó trưởng phòng Văn hóa huyện Nghi Lộc cho biết, bước đầu chỉ có thể xác định đây là một hiện vật bằng kim loại, giống với ấn tín nhà vua. Vật thể được làm bằng kim loại. Phía trong thân của vật thể không đặc.

Trên đỉnh vật thể có 3 con rồng (một to, hai nhỏ) chụm vào nhau cùng nâng một hình tròn. Ba mặt gồm mặt sau và hai mặt bên đều có hai hình rồng. Ở mặt trước của vật thể có 4 chữ “Cửu long kim tỷ” được viết chữ Hán. Tạm dịch là Ấn vàng cửu long.

Mặt đáy của vật thể như triện ấn, có hai dòng được viết bằng thể chữ triện là “Đại Thanh tự thiên tử bảo”. Tạm dịch là Ấn truyền ngôi triều đại nhà Thanh.

Để khách quan, các cơ quan chức năng đã niêm phong vật thể trên, lấy dấu vân tay của bà Khương và bà Đông in trên hộp niêm phong vật lạ trước sự chứng kiến của nhiều người. Tuy nhiên, vật lạ có phải là cổ vật hay không vẫn đang còn phải giám định khoa học mới xác định được.

TS Phạm Quốc Quân, Ủy viên hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, Ủy viên Hội đồng Giám định cổ vật Bộ VHTTDL: Hiện vật mới phát hiện không có giá trị

Sau khi xem xét kỹ các bức ảnh về một hiện vật được gọi là ấn do người dân phát hiện tại xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc (Nghệ An) mà phóng viên gửi đến, tôi có thể khẳng định ngay đây không phải là cổ vật, không phải là đồ giả cổ mà là đồ mỹ nghệ có xuất xứ ở nước ngoài.

Hiện vật được làm mô phỏng dưới dạng đồ cổ. Những loại hiện vật này chủ yếu dùng để trưng bày, hoặc dùng để phục vụ cho nhu cầu đời sống văn hóa tâm linh cho người dân hiện nay như phong thủy, thờ cúng…

Từ phong cách cho đến bố cục, hiện vật này được mô phỏng rất vụng về, ngô nghê và cẩu thả trên cơ sở một ấn tín của người xưa. Những Kim, Ngọc, Bảo, Tỷ của nhà vua, hoàng gia… mà chúng tôi từng được biết đến được làm theo một quy chuẩn hết sức nghiêm ngặt, chuẩn chỉ. Không cần phải “sờ, nắn” trực tiếp, chỉ cần nhìn qua những bức ảnh, tôi có thể đoán định một cách chắc chắn, hiện vật này không có bất cứ giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ nào.

Cần nói thêm, đây là quả ấn có lối bố cục, patin giả tạo, và thường là đồ mỹ nghệ của Trung Quốc sản xuất bán cho khách du lịch mà hiện được bày khá nhiều trong các cửa hàng bán đồ giả cổ ở Trung Quốc cũng như VN.

Tuy nhiên, sự cao siêu của kỹ thuật tạo tác cách làm giả cổ này so với nhiều chiếc ấn tôi biết thì quá dễ nhận ra. Những quả ấn giả, những cổ vật ngụy tạo hiện đang lan tràn phổ biến, ngay cả ở những nơi thờ tự trang nghiêm như đền Trần Thái Bình và nhiều nơi khác trên cả nước.

Điều này đã gây nên biết bao phiền muộn cần khắc phục từ chính quyền và cơ quan quản lý văn hóa. Vì lẽ đó, xin hết sức thận trọng trước khi công bố, nhận định liên quan tới những hiện vật lịch sử vô cùng nhạy cảm này.

Lâm Sơn (ghi)

Phạm Ngân (Theo Báo Văn Hóa)